Oikistes – w starożytnej Grecji mianowany przywódca stojący na czele grupy kolonistów i założyciel kolonii.
Oikistes z reguły wywodził się z warstwy rządzącej w metropolii. Był delegowany przez macierzystą polis i wyposażony w szerokie uprawnienia, wykraczające daleko poza kompetencje zwyczajowo przyznawane urzędnikom. To on organizował ekspedycję, zasięgając wcześniej rady w wyroczni Apollina w Delfach (Apollo był patronem kolonistów), a następnie dowodził podbojem nowych ziem i obejmował rządy w założonym przez siebie mieście. Do jego zadań na nowym miejscu należało:
opieka nad ogniem świątynnym Hestii, który zabierano z prytanejonu ojczystego miasta i rozpalano w prytanejonie nowo zakładanej kolonii,
przewodniczenie ceremoniom religijnym poprzedzającym wytyczanie granic nowego miasta i miejsc pod świątynie,
nadzór nad podziałem ziemi,
spisanie prawa i stworzenie instytucji prawnych nowego miasta, które wzorował zazwyczaj na podobnych instytucjach macierzystego polis z ustrojem arystokratycznym.
Po śmierci oikistes był często czczony w nowej polis jako heros-założyciel.
Bibliografia
MariaM.JaczynowskaMariaM., Historia starożytna, DanutaD.Musiał, MarekM.Stępień, wyd. 6, Warszawa: wyd. TRIO, 2007, s. 261, ISBN978-83-7436-109-5, OCLC749417007.