Morfologia olszy czarnej | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
olsza |
| Nazwa systematyczna | |
| Alnus Mill. Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754 | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
A. glutinosa (L.) Gaertn | |
Olsza, olcha (Alnus Mill.) – rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych (Betulaceae A. Gray). Według różnych źródeł zalicza się do niego od 25 do 41–44 gatunków. Występują one naturalnie w strefie umiarkowanej i borealnej półkuli północnej, na wschodzie ich zasięg występowania dociera do indyjskiego stanu Asam, Azji Południowo-Wschodniej i Japonii, gdzie rośnie 10 gatunków. Najdalej na południe sięga A. acuminata, rosnąca w Ameryce Południowej w kolumbijskich Andach. W Europie rośnie 5 gatunków, z czego w Polsce trzy: olsza czarna A. glutinosa, olsza szara A. incana i olsza zielona A. alnobetula (poza tym status gatunku nadawany jest introdukowanej i zadomowionej olszy pomarszczonej A. rugosa, w innych ujęciach mającej status podgatunku olszy szarej A. incana subsp. rugosa).
Gatunki z tego rodzaju rosną często na siedliskach wilgotnych i zalewowych. Wykorzystywane jest ich drewno, cenione ze względu na łatwość obróbki i trwałość, w tym odporność na gnicie w wodzie. Wyrabiano z niego m.in. węgiel drzewny i proch. Drzewa sadzone są w celu rekultywacji słabych i zniszczonych gruntów, jako ozdobne, bywają też wykorzystywane jako lecznicze.

Rośliny z tego rodzaju są jednopienne i wiatropylne. Kwitną wiosną lub jesienią (sekcje Cremastogyna i Clethropsis). Wszystkie gatunki olszy mają brodawki korzeniowe, w których żyją bakterie promieniowce z kompleksu Frankia alni, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu. Dzięki temu mogą zasiedlać gleby ubogie i bagienne. Większość gatunków rośnie na siedliskach wilgotnych, mokrych lub zalewanych – wzdłuż brzegów rzek i jezior. Rośliny z tego rodzaju zasiedlają odsłoniętą glebę po zalewach lub uwalnianą spod ustępujących lodowców. Podrodzaj subg. Alnobetula obejmuje gatunki krzewów zaadaptowane do klimatu chłodnego, w tym stanowiące w wielu miejscach istotny komponent lasotundry.




Rodzaj z rodziny brzozowate z rzędu bukowców. W obrębie rodziny zaliczany do podrodziny Betuloideae Arnott, jako takson siostrzany rodzaju brzoza Betula.
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jest wymienionych 28 gatunków olszy – 19 z nich ma status gatunków najmniejszej troski, po jednym są uznane za bliskie zagrożenia i krytycznie zagrożone.
| Gatunek | Status zagrożenia | Tendencja populacji |
|---|---|---|
| Alnus acuminata | ||
| Alnus cordata | ||
| Alnus cremastogyne | ||
| Alnus fauriei | ||
| Alnus ferdinandi-coburgii | ||
| Alnus firma | ||
| Alnus formosana | ||
| Alnus glutinosa | ||
| Alnus hakkodensis | ||
| Alnus henryi | ||
| Alnus hirsuta | ||
| Alnus incana | ||
| Alnus japonica | ||
| Alnus jorullensis | ||
| Alnus mandshurica | ||
| Alnus maritima | ||
| Alnus maximowiczii | ||
| Alnus nepalensis | ||
| Alnus nitida | ||
| Alnus oblongifolia | ||
| Alnus orientalis | ||
| Alnus pendula | ||
| Alnus rhombifolia | ||
| Alnus rubra | ||
| Alnus serrulata | ||
| Alnus serrulatoides | ||
| Alnus sieboldiana | ||
| Alnus trabeculosa |