Operacje informacyjne

Operacje informacyjne (ang. Information Operations, IO, INFOOPS) – wykorzystanie potencjału informacyjnego w celu wpływania na decyzje przeciwników i potencjalnych przeciwników, zakłócania ich działania lub przejmowania nad nimi kontroli, przy jednoczesnej ochronie własnych procesów decyzyjnych. IO mogą być stosowane zarówno w czasie pokoju, jak i podczas konfliktu. Pojęcie to jest powiązane z wojną informacyjną i częściej występuje w nomenklaturze wojskowej Stanów Zjednoczonych.

Zgodnie z definicją podaną w JP 3-13 IO opisuje się jako zintegrowane wykorzystanie metod walki elektronicznej (EW), operacji sieci informatycznych(inne języki) (CNO), operacji psychologicznych (PSYOP), dezinformacji wojskowej (MILDEC) i bezpieczeństwa operacji(inne języki) (OPSEC), połączonych z określonymi zdolnościami pomocniczymi i powiązanymi. IO obejmują działania podejmowane w celu oddziaływania na informacje i systemy informacyjne przeciwnika przy jednoczesnej obronie własnych informacji oraz systemów informacyjnych.

Historia

Historia IO we współczesnym wojsku amerykańskim sięga okresu II wojny światowej. 20 stycznia 1944 roku Stany Zjednoczone utworzyły 23. Specjalny Oddział Kwatery Głównej, znany jako „Ghost Army”. Ta tajna jednostka przeprowadziła w Europie 22 działania z zakresu dezinformacji wojskowej, wykorzystując m.in. nadmuchiwane pojazdy, fałszywe transmisje radiowe oraz efekty dźwiękowe odtwarzane z głośników. Działania oddziału przyniosły rezultaty przede wszystkim podczas operacji związanych z lądowaniem w Normandii oraz podczas operacji Viersen. Szacuje się, że 23. Specjalny Oddział Kwatery Głównej mógł uratować życie od 15 000 do 30 000 amerykańskich żołnierzy. Na Pacyfiku Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych pod koniec wojny przeprowadziła z powodzeniem swoje pierwsze działania z zakresu walki elektronicznej. Samoloty TBM Avenger wyposażono w odbiorniki i prymitywne urządzenia zakłócające, które miały lokalizować oraz zakłócać japońskie radary.

Podczas wojny koreańskiej dezinformacji nie stosowano na większą skalę. Ósma Armia rutynowo prowadziła natomiast wojnę psychologiczną, głównie za pomocą ulotek zrzucanych z powietrza, w tym cotygodniowej ulotki „informacyjnej” kierowanej do sił komunistycznych, a także audycji radiowych i komunikatów nadawanych przez głośniki.

Podobnie jak podczas wojny koreańskiej, w czasie wojny wietnamskiej dezinformacja nie była stosowana powszechnie.

W połowie lat 90. Departament Obrony USA zaczął charakteryzować doktrynę znaną jako dowodzenie i kierowanie walką (C2W). Opisywano ją jako strategię ukierunkowaną na atakowanie zdolności przeciwnika do podejmowania decyzji albo do dowodzenia i kontroli (C2), przy jednoczesnej ochronie analogicznych zdolności sił sojuszniczych. W doktrynie tej koncentrowano się na systemie namierzania celów i wyróżniano pięć podstawowych zdolności, określanych jako filary: bezpieczeństwo operacji, dezinformację wojskową, operacje psychologiczne, wojnę elektroniczną oraz destrukcję fizyczną.

Możliwości związane z informacją

Walka elektroniczna (EW)

 Główny artykuł: walka elektroniczna.

Operacje sieci informatycznych (CNO)

Operacje psychologiczne (PSYOP)

 Główny artykuł: operacje psychologiczne.
Struktura sił PSYOP armii USA
Ulotka NATO w Libii

Dezinformacja wojskowa (MILDEC)

 Główny artykuł: dezinformacja wojskowa.
Symulowany śmigłowiec OH-58C Kiowa i symulowane zbiorniki paliwa podczas operacji dezinformacyjnej przeprowadzonej 10 listopada 1990 roku

Bezpieczeństwo operacyjne (OPSEC)

Plakat propagandowy z okresu II wojny światowej ostrzegający przed ujawnianiem informacji poufnych przeciwnikowi

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Z. Modrzejewski, Rozpoznawcze wsparcie operacji informacyjnych, „Zeszyty Naukowe AON”, nr 1(90), 2013, s. 138–151, ISSN 0867-2245 [dostęp 2025-06-22] (pol.).
  2. ↑ Operacje informacyjne a bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2025-06-22] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-23].
  3. ↑ information operations (IO) [online], nist.gov.
  4. ↑ Krzysztof Środa, Krzysztof Chmielewski, Odpowiedź na artykuł „Operacje informacyjne w ramach komunikacji strategicznej elementem bezpieczeństwa państwa” autorstwa Mateusza Czekały i Grzegorza Parola, „Alcumena. Pismo Interdyscyplinarne” (2(18)), 5 maja 2024, ISSN 2719-9851 [dostęp 2025-06-22].
  5. ↑ Matthew J. Fecteau, Understanding Information Operations & Information Warfare [online], Global Security Review, 22 czerwca 2022 [dostęp 2025-06-22] (ang.).
  6. ↑ Susan Siegrist, Finding the Right Words: Ending the Confusion on What “Information Operations” Actually Means [online], Small Wars Journal by Arizona State University, 14 maja 2021 [dostęp 2025-06-22] (ang.).
  7. 1 2 AAP-6 SŁOWNIK TERMINÓW I DEFINICJI NATO [online], 2017.
  8. 1 2 3 4 Information Operations; Joint Publication 3-13 [online], US Joint Chiefs of Staff, 2014 [zarchiwizowane z adresu 2015-02-08].
  9. ↑ Ghost Army: The Combat Con Artists of World War II [online], The National WWII Museum | New Orleans [dostęp 2025-06-22] (ang.).
  10. ↑ Kellie B. Gormly, How the Ghost Army of WWII Used Art to Deceive the Nazis [online], Smithsonian Magazine [dostęp 2025-06-22] (ang.).
  11. ↑ Electronic Attack Wing Pacific Command History [online], US Naval Air Force [dostęp 2025-06-22].
  12. 1 2 William A. Meier, Deception: Here to Stay! [online], Defense Technical Information Center. U.S. Naval War College [dostęp 2025-06-22].
  13. ↑ PSYCHOLOGICAL WARFARE KOREA 1951 [online], North Dakota State University Libraries Official Website. Georgetown University..
  14. 1 2 COMMAND & CONTROL WARFARE: PUTTING ANOTHER TOOL IN THE WAR-FIGHTER'S DATA BASE. [online], Maxwell Air Force Base.
  15. ↑ DOD Information Operations Roadmap [online], gwu.edu, 2003.
  16. ↑ Joint Publication 3-53 : Doctrine for Joint Psychological Operations [online], gwu.edu, 2003.
  17. 1 2 3 Joint Doctrine for Military Deception., „DTIC”, 31 maja 1996 [dostęp 2025-06-22] [zarchiwizowane z adresu 2021-06-21] (ang.).
  18. ↑ Joint Publication 3-13.3: Operations Security [online], 2006 [zarchiwizowane z adresu 2013-07-21].
  19. ↑ Global Post TucsonSentinel.com, Army: Facebook geotagging dangerous for soldiers [online], TucsonSentinel.com [dostęp 2025-06-22] (ang.).