Osteoklast
Osteoklasty, komórki kościogubne – wielojądrzaste komórki zwierzęce mające zdolność do resorpcji tkanki kostnej. Mają istotne znaczenie w prawidłowym kształtowaniu się kości, w procesach zrostu złamań oraz w chorobach kości (np. osteoporozie). Powstają w wyniku fuzji komórek prekursorowych osteoklastów, które wywodzą się z linii monocytowo-makrofagowej.
Budowa
Osteoklasty osiągają wielkość do ok. 100 μm, są polikariocytami, mają 5-10 jąder komórkowych. Ich cytoplazma jest kwasochłonna i bogata w lizosomy, mitochondria i polirybosomy. Znajdują się w zatokach Howshipa – zagłębieniach na powierzchni kości. Posiadają wiele wypustek cytoplazmatycznych, zwiększających powierzchnię ich styku z macierzą międzykomórkową kości.
Funkcje
Główną funkcją osteoklastów jest resorpcja kości. Produkcja osteoklastów pobudzana jest przez białka, które wytwarzane są przez osteoblasty. W przestrzeni resorbowanej kości osteoklasty zakwaszają środowisko, co prowadzi do rozpuszczenia jej nieorganicznych składników, i wydzielają enzymy hydrolityczne. Produkty rozkładu tkanki kostnej są wchłaniane przez osteoklasty w procesie fagocytozy.
Przewaga resorpcji kości nad jej tworzeniem przez osteoblasty prowadzi do rozwoju osteoporozy.
Osteoklastogeneza
Powstawanie osteoklastów wymaga obecności liganda czynnika stymulującego tworzenie kolonii makrofagów (M-CSF) oraz liganda aktywatora receptora jądrowego czynnika κB (RANKL). Oba te białka są wytwarzane przez osteoblasty, które regulują proces osteoklastogenezy.
Osteoklasty wywodzą się z komórek prekursorowych linii monocytarno-makrofagowej. Powstają z monocytów, które mają na powierzchni receptory dla M-CSF. Połączenie receptorów z odpowiednim ligandem rozpoczyna proces różnicowania się monocytów w makrofagi, co indukuje u nich ekspresję receptora RANK. Związanie się ligandu RANKL, występującego na powierzchni osteoblastów, z receptorem RANK wywołuje powstanie prekursorów osteoklastów oraz ich ostateczne różnicowanie w aktywne osteoklasty. RANKL produkowany jest również przez komórki zrębu szpiku i aktywowane limfocyty T.
Osteoprotegeryna (OPG), syntezowana m.in. przez osteoblasty wiąże RANKL z dużym powinowactwem. RANKL związany z OPG nie może połączyć się z receptorem RANK, co hamuje proces powstawania dojrzałych osteoklastów. Z tego powodu osteoprotegeryna jest inhibitorem resorpcji kości. Denosumab, przeciwciało monoklonalne wiążące RANKL, działa podobnie do osteoprotegeryny i jest stosowany w leczeniu osteoporozy.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Sylwia Borska i inni, Histologia: podręcznik dla studentów medycyny i stomatologii, Maciej Zabel (red.), Wydanie 2, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2021, s. 81-83, ISBN 978-83-66548-71-8 (pol.).
- 1 2 3 4 5 Tadeusz Cichocki, Jan Andrzej Litwin, Jadwiga Mirecka (red.), Kompendium histologii: podręcznik dla studentów nauk medycznych i przyrodniczych, Wydanie 4 poprawione i uzupełnione, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 130, 131, ISBN 978-83-233-2752-3.
- 1 2 Jacek Malejczyk, Wojciech Sawicki (red.), Histologia, Wyd. VI uaktualnione i rozszerzone, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2012, s. 194-196, ISBN 978-83-200-4349-5.
- 1 2 Katarzyna Nessler, Osteoporoza [online], Medibas, 25 kwietnia 2024 [dostęp 2026-10-18] (pol.).
