P-Ksylen

p-Ksylen
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
PIN	1,4-ksylen
inne	p-ksylen, 1,4-dimetylobenzen
	Inne nazwy i oznaczenia
	para-ksylen, p-ksylol
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	kryształy w kształcie słupków
Wzór Hilla	C8H10
Inne wzory	C6H4(CH3)2
Masa molowa	106,17 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	106-42-3
PubChem	7809
SMILES
	Cc1ccc(C)cc1
InChI
	InChI=1S/C8H10/c1-7-3-5-8(2)6-4-7/h3-6H,1-2H3
	InChIKey
	URLKBWYHVLBVBO-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,8565 g/cm³ (25 °C); ciecz
	Rozpuszczalność w wodzie
	0,160 g/kg (0 °C); 0,181 g/kg (25 °C); 0,22 g/kg (40 °C);
	w innych rozpuszczalnikach
	rozpuszczalny w chloroformie, mieszalny z etanolem, eterem dietylowym, acetonem i benzenem
Temperatura topnienia	13,3 °C
Temperatura wrzenia	138,3 °C
Punkt krytyczny	343,02 °C; 3,55 MPa; 372 cm³/mol (ok. 0,285 g/cm³);
logP	3,15
Współczynnik załamania nD	1,4929 (589 nm, 25 °C)
Lepkość	0,603 mPa·s (25 °C, 1 atm); 0,457 mPa·s (50 °C, 1 atm); 0,359 mPa·s (75 °C, 1 atm); 0,290 mPa·s (100 °C, 1 atm);
Napięcie powierzchniowe	28,01 mN/m (25 °C, 1 atm); 25,32 mN/m (50 °C, 1 atm); 22,64 mN/m (75 °C, 1 atm); 19,95 mN/m (100 °C, 1 atm);
Ciśnienie pary nasyconej	1 kPa (22,4 °C); 1,19 kPa (25 °C); 10 kPa (68,9 °C); 100 kPa (137,9 °C);
Budowa
Układ krystalograficzny	jednoskośny
Moment dipolowy	0 D
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Uwaga
Zwroty H	H226, H312, H315, H332
Zwroty P	P210, P261, P280, P370+P378
	NFPA 704
	3 1 0
Temperatura zapłonu	27 °C
Temperatura samozapłonu	528 °C
Granice wybuchowości	1,1–7,0%
Numer RTECS	ZE2625000
Dawka śmiertelna	LD50 5 g/kg (szczur, doustnie)
	Podobne związki
Podobne związki	o-ksylen, m-ksylen, toluen, styren
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

p-Ksylen – organiczny związek chemiczny, węglowodór aromatyczny, jeden z trzech izomerycznych ksylenów. Jest to pochodna benzenu zawierająca dwie grupy metylowe przyłączone do pierścienia w położeniu para (1,4).

Rozpuszcza się w rozpuszczalnikach niepolarnych, np. w węglowodorach aromatycznych, podobnie jak wszystkie ksyleny. Jest stosowany do wytwarzania kwasu tereftalowego, przekształcanego następnie w poli(tereftalan etylenu) (PET), który jest wykorzystywany m.in. do produkcji opakowań do żywności, np. butelek.

Przypisy

1 2 Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 139, 653, DOI: 10.1039/9781849733069, ISBN 978-0-85404-182-4, OCLC 898242916 (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Haynes 2014 ↓, s. 3-550.
1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 5-189.
1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 6-74.
↑ Haynes 2014 ↓, s. 5-198.
1 2 3 4 Haynes 2014 ↓, s. 6-234.
1 2 3 4 Haynes 2014 ↓, s. 6-185.
1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 6-109.
1 2 Haynes 2014 ↓, s. 15-22.
↑ p-Ksylen (nr 95682) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2016-09-02].
↑ p-Ksylen (nr 95682) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2016-09-02]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 16-28.
↑ 4-Xylene, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2016-09-02] (ang.).

Bibliografia

CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).

[BlueBook-1] 1 2 Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 139, 653, DOI: 10.1039/9781849733069, ISBN 978-0-85404-182-4, OCLC 898242916 (ang.).

[CITEREFHaynes2014'''3'''-550-2] 1 2 3 4 5 6 7 Haynes 2014 ↓, s. 3-550.

[CITEREFHaynes2014'''5'''-189-3] 1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 5-189.

[CITEREFHaynes2014'''6'''-74-4] 1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 6-74.

[CITEREFHaynes2014'''5'''-198-5] Haynes 2014 ↓, s. 5-198.

[CITEREFHaynes2014'''6'''-234-6] 1 2 3 4 Haynes 2014 ↓, s. 6-234.

[CITEREFHaynes2014'''6'''-185-7] 1 2 3 4 Haynes 2014 ↓, s. 6-185.

[CITEREFHaynes2014'''6'''-109-8] 1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 6-109.

[CITEREFHaynes2014'''15'''-22-9] 1 2 Haynes 2014 ↓, s. 15-22.

[SA-10] -Ksylen (nr 95682) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2016-09-02].

[SA-US-11] -Ksylen (nr 95682) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2016-09-02]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

[CITEREFHaynes2014'''16'''-28-12] 1 2 3 Haynes 2014 ↓, s. 16-28.

[CID-13] 4-Xylene, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2016-09-02] (ang.).