PC Bruno

PC Bruno była polsko – francusko – hiszpańską stacją wywiadowczą niedaleko Paryża podczas II wojny światowej, od października 1939 do czerwca 1940. Jej zadaniem było deszyfrowanie wiadomości, w szczególności wiadomości niemieckich zaszyfrowanych na maszynie Enigma.

Stacja PC Bruno ściśle współpracowała z brytyjskim centrum kryptologicznym w Bletchley Park.

Historia

Na początku lat trzydziestych francuski wywiad wojskowy zdobył instrukcje obsługi i przykładowe wiadomości z niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Oficer francuskiego wywiadu, kapitan Gustave Bertrand, dostarczył te materiały polskiemu Biuru Szyfrów, które wykorzystało je do udanej próby złamania Enigmy.

W lipcu 1939 Biuro Szyfrów przekazało wywiadowi francuskiemu i brytyjskiemu wszystkie swoje wyniki.

Kiedy Polska została okupowana przez Niemcy i Związek Radziecki, kluczowy personel Biura Szyfrów został ewakuowany do Rumunii, skąd ostatecznie przedostał się do Francji. 20 października 1939 r. polscy kryptolodzy ewakuowanego Biura Szyfrów, wchodzącego w skład odtwarzanego Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza, wznowili pracę nad łamaniem szyfrów we francuskiej bazie PC Bruno.

PC Bruno znajdowała się w Château de Vignolles w Gretz-Armainvilliers, około 40 kilometrów na południowy wschód od Paryża. Na jej czele stał major Gustave Bertrand. W jej skład wchodziło 15 Polaków, 50 Francuzów i 7 antyfaszystowskich Hiszpanów, którzy pracowali nad szyframi hiszpańskimi i włoskimi. Grupą polską dowodził ppłk. Gwido Langer, a wśród personelu znaleźli się m.in. matematycy, którzy od grudnia 1932 roku przez prawie siedem lat łamali Enigmę: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. Hiszpańską drużyną ( Equipo D – Drużyna D) dowodził Faustino AV Camazón, który wiedział o użyciu Enigmy przez siły niemieckie podczas hiszpańskiej wojny domowej.

Bletchley Park i PC Bruno ściśle współpracowały przy łamaniu niemieckich szyfrogramów. W trosce o bezpieczeństwo sami korespondowali przy użyciu rzekomo „niezniszczalnego” szyfru Enigmy. Na początku 1940 roku oba centra odczytały kilka starych wiadomości Enigmy, a w marcu złamały niektóre niemieckie klucze codzienne i przeczytały niektóre wiadomości „w czasie rzeczywistym” (tj. tak szybko, jak ich zamierzeni niemieccy odbiorcy). W ciągu następnych kilku miesięcy oba ośrodki odszyfrowały kilka tysięcy wiadomości Enigmy, około połowę w każdym z nich. Niektóre depesze informowały o niemieckiej inwazji na Danię i Norwegię oraz o niemieckich inwazjach na Belgię, Holandię i Francję. Ostrzeżenia te nie zostały jednak skutecznie wykorzystane przez aliantów.

W czerwcu 1940 r. nadchodzące siły niemieckie zbliżały się do stacji PC Bruno. Tuż po północy 10 czerwca Bertrand ewakuował personel stacji z Gretz-Armainvillers. Francja poddała się 22 czerwca, a już 23 czerwca 15 Polaków i 7 Hiszpanów poleciało trzema samolotami do Algierii.

We wrześniu 1940 roku Bertrand potajemnie odesłał ich z powrotem do Francji. Założył nowe centrum deszyfrowania w Uzès na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w niezajętej przez Niemców „wolnej strefie” Francji. Centrum to, o kryptonimie Cadix, wznowiło łamanie szyfrów. Cadix działał aż do listopada 1942, kiedy Niemcy zaczęli okupować południową Francję.

Uwagi

  1. ↑ "PC" to skrót od francuskiego określenia Poste de Commandement – "stanowisko dowodzenia."

Przypisy

  1. ↑ Kozaczuk 1986 ↓, s. 57-62.
  2. ↑ Kozaczuk 1986 ↓, s. 108.
  3. ↑ Kozaczuk 1986 ↓, s. 134-136.
  4. Dermot Turing, Jan Szkudliński, XYZ: prawdziwa historia złamania szyfru Enigmy, Wydanie I, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2019, ISBN 978-83-8062-455-9 [dostęp 2023-10-26].
    1. ↑ S. 164-166.
    2. ↑ S. 177.
  5. ↑ Kozaczuk 1986 ↓, s. 143.
  6. Marek Grajek, Enigma: bliżej prawdy, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2007, ISBN 978-83-7510-103-4 [dostęp 2023-10-26].
    1. ↑ S. 220-221.
    2. ↑ S. 302.
  7. ↑ Kozaczuk 1986 ↓, s. 232.

Bibliografia