POKEY

POKEY (Pot Keyboard Integrated Circuit) – układ wejścia-wyjścia zaprojektowany w latach 70. przez firmę Atari Inc., stosowany w całej rodzinie 8-bitowych Atari, a także w pewnych konsolach oraz automatach do gier. Układ POKEY, oznaczony numerem katalogowym CO12294, posiada 40 pinów w obudowie DIP i pełni szereg funkcji, w tym: generowanie dźwięku, obsługę klawiatury, portu szeregowego i potencjometrów, a także generowanie liczb pseudolosowych. Nazwa pochodzi od słów potentiometer and keyboard chip – potencjometr (Paddle) i klawiatura. Układ został po raz pierwszy zastosowany w roku 1979 w Atari 400 oraz Atari 800 i był używany we wszystkich późniejszych modelach oraz konsoli Atari 5200.

Układ generowania dźwięku w POKEY

POKEY dysponuje czterema kanałami audio, z których każdy ma możliwość indywidualnej regulacji częstotliwości, poziomu szumu i natężenia dźwięku.

Każdy kanał ma 8-bitowy dzielnik częstotliwości i 8-bitowy rejestr do wyboru szumu i głośności:

• AUDF1 do AUDF4 – rejestry częstotliwości (ang. audio frequency),
• AUDC1 do AUDC4 – rejestry głośności i szumów (ang. audio control),
• AUDCTL – wspólny rejestr do sterowania generatorami.

Rejestry AUDC1-4

Bit 0-3

Sterowanie natężeniem dźwięku od 0 do F.

Bit 4

Kontrola dzielnika częstotliwości dźwięku: "1" włączony, "0" wyłączony. Kiedy dzielnik częstotliwości jest wyłączony, generowane są stałe dźwięki o natężeniu dźwięku zapisanym w bitach 0-3.

Bit 5-7

Rejestry przesuwające odpowiedzialne za szumy – distortion:

000 = rejestr 5-bitowy i 17-bitowy

001 = rejestr 5-bitowy

010 = rejestr 5-bitowy i 4-bitowy

011 = rejestr 5-bitowy – dubluje się, nie jest używany

100 = rejestr 17-bitowy

101 = bez rejestru przesuwającego – czyste tony

110 = rejestr 4-bitowy

111 = bez rejestru przesuwającego – dubluje się, nie jest używany

Generacja losowych szumów odbywa się poprzez odczyt górnych 8 bitów 17-bitowego rejestru przesuwającego. Rejestry te taktowane są częstotliwością 1,79 MHz w systemie NTSC oraz 1,77 MHz w systemie PAL, jednak ich wyjścia mogą być próbkowane niezależnie przez cztery kanały audio, w tempie dzielnika częstotliwości danego kanału.

Rejestr AUDCTL

"1" oznacza włączony, chyba że napisane jest inaczej:

Bit 0 (15 KHz)

wybór taktowania dzielników częstotliwości "0" – 64 KHz, "1" – 15 KHz 1,

Bit 1 (FI2+4)

filtr górnoprzepustowy dla kanału 2 taktowany częstotliwością kanału 4,

Bit 2 (FI1+3)

filtr górnoprzepustowy dla kanału 1 taktowany częstotliwością kanału 3,

Bit 3 (CH4+3)

połączenie dzielników 4+3 dla uzyskania dokładności 16-bitowej,

Bit 4 (CH2+1)

połączenie dzielników 2+1 dla uzyskania dokładności 16-bitowej,

Bit 5 (1,79CH3)

taktowanie kanału 3 częstotliwością "0" – 1,77 MHz PAL, "1" – 1,79 MHz NTSC,

Bit 6 (1,79CH1)

taktowanie kanału 1 częstotliwością "0" – 1,77 MHz PAL, "1" – 1,79 MHz NTSC,

Bit 7 (POLY9)

służy do przełączania rejestru przesuwającego "0" – 17-bit, "1" – 9-bit.

Wszystkie cztery dzielniki częstotliwości AUDF mogą być równocześnie taktowane częstotliwością 64 kHz lub 15 kHz. Dzielniki 1 i 4 mogą być taktowane naprzemiennie zegarem CPU (1,79 MHz w systemie NTSC oraz 1,77 MHz w systemie PAL). Dzielniki 2 i 4 mogą być taktowane wyjściem dzielników 1 i 3. Pozwala to układowi POKEY na łączenie kanałów 8‑bitowych w celu uzyskania dźwięku o rozdzielczości 16‑bitowej. Kanały mogą być konfigurowane na następujące sposoby:

• cztery kanały 8-bitowe
• dwa kanały 8-bitowe i jeden kanał 16-bitowy
• dwa kanały 16-bitowe

Dodatkowe informacje

Każda operacja wejścia-wyjścia powoduje zmianę wartości rejestrów sterujących generatorami. Dlatego, podczas korzystania z układu POKEY do generowania dźwięku, należy go od nowa inicjować po każdej takiej operacji. Aby to zrobić, należy wprowadzić wartość 3 do rejestru $D20F oraz 0 do rejestru $D208.

Szeregowy port wejścia wyjścia

Składają się na niego:

• szeregowa linia wejścia
• szeregowa linia wyjścia
• szeregowa linia zegara wyjścia
• dwukierunkowa szeregowa linia danych zegara
• rejestry SKRES, SEROUT, SERIN, SKCTL, SKSTAT

Osiem przerwań IRQ

• BREAK – przerwanie klawisza BREAK
• K – (keyboard) przerwanie klawiatury
• SIR – (if serial input ready) przerwanie odczytu z szyny szeregowej
• ODN – (if output data needed) przerwanie zapisu na szynę szeregową
• XD – (if exmitend Data) przerwanie końca transmisji szeregowej
• T1 – (timer 1) przerwanie licznika nr 1
• T2 – (timer 2) przerwanie licznika nr 2
• T4 – (timer 4) przerwanie licznika nr 4

Przerwania mogą zostać włączone lub wyłączone programowo za pomocą rejestru IRQEN. Rejestr IRQSTAT zawiera status przerwań.

Klawiatura

Sześcioklawiszowy rejestr aktualnie wciśniętych klawiszy (K0 K5) przechowuje wartości od 00 do 3F. Znajdują się w nim dwie wartości sterujące. Jedna z nich pełni rolę deszyfratora wszystkich 6 wartości. Druga wartość sterująca jest przeznaczona do dekodowania znaków specjalnych CTRL, SHIFT i BREAK.

Potencjometry

Układ POKEY zawiera osiem portów umożliwiających pomiar czasu narastania sygnału na wejściach. Każde z wejść wyposażone jest w 8-bitowy licznik, który odmierza czas na podstawie wyświetlania kolejnych linii telewizyjnych. Dodatkowo każde wejście ma tranzystor zrzutu, którego stan może być kontrolowany programowo.

Inne cechy

POKEY oferuje trzy timery używające kanałów audio (resetujące się po każdym ich użyciu) oraz generator liczb losowych.

Tabela rejestrów POKEY'a

Zobacz też

• MOS Technology SID – generator dźwięku w ośmiobitowych komputerach marki Commodore

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Specyfikacja techniczna układu POKEY. retromicro.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-01-05)].
• Archiwum muzyki dla chipu POKEY
• Aktualne repozytorium Atari Sap Music Archive
• Hasło POKEY w Atariki