POLRAD – polska sieć radarów meteorologicznych, naziemnych urządzeń teledetekcyjnych dokonujących monitoringu struktury oraz przemieszczania się obiektów meteorologicznych w troposferze w zasięgu kilkuset kilometrów (w tym opadu na powierzchnię ziemi). Pomiary te stanowią ważne źródło danych wejściowych do numerycznych modeli meteorologicznych i hydrologicznych.
Sieć POLRAD składa się z ośmiu radarów produkcji Gematronik (Niemcy). Są to radary dopplerowskie, pracujące w zakresie C (ok. 5,5 GHz), typów Meteor 360AC, 500C i 1500C. W 2009 roku rozpoczęto stopniową wymianę radarów na radary podwójnie spolaryzowane (dual polarization) Meteor 1600C – nową generację radarów meteorologicznych, o znacznie zwiększonych możliwościach pomiarowych, także w zakresie ich jakości.
Podstawowe parametry radarów typu Meteor (producent: Selex SI Gematronik):
| Typ | Meteor 360AC | Meteor 500C | Meteor 1500C | Meteor 1600CDP | Meteor 735CDP10 |
|---|---|---|---|---|---|
| średnica anteny (m) | 4,2 | 4,2 | 4,2 | 4,2 | 4,1 |
| dokładność pozycji anteny (°) | 0,1 | 0,1 | 0,1 | 0,1 | 0,05 |
| nadajnik | magnetron | magnetron | klistron | klistron | magnetron z półprzewodnikowym
przełączaniem IGBT |
| poziom szumów (dB) | 4 | 2 | 2 | 3 | 2 |
| zakres dynamiki (dB) | 85 | 95 | 95 | 105 | 118 |
| typ procesora sygnału radarowego | RVP6 | Aspen DRX | Aspen DRX | Aspen GDRX | GDRX® 5 |
| szerokość wiązki (°) | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| polaryzacja | liniowa poz. | liniowa poz. | liniowa poz. | podwójna (poz./pion.) | podwójna (poz./pion.) |
| moc wysyłanego impulsu (kW) | 250 | 250 | 250 | 250 | 400 |
| szerokość impulsu (długi/krótki) (μs) | 0,85 / 2,0 | 0,83 / 2,0 | 0,85 / 2,0 | 0,67 / 0,83 / 1,67 / 3,3 | 0,33 –3,3 |
| pasmo częstotliwości (GHz) | 5,45 – 5,825 | 5,42 – 5,82 | 5,60 – 5,65 | 5,60 – 5,65 | 5,635 – 5,65 |
| częstotliwość powtarzania impulsów PRF (Hz) | 250 / 1200 | 250 / 1200 | 250 / 1200 | 250 / 1300 | 250 – 2400 |
| rozdzielczość danych (bity) | 4 | 8 | 8 | . | |
| Maksymalna prędkość dopplera (m/s) | 47,8 | 47,8 | 47,8 | 128 | |
| Zasięg skanowania klasyczny/doppler (km) | 250 / 125 | 250 / 125 | 250 / 125 | 250 / 125 | 250 / 125 |
| Skan atmosfery klasyczny/doppler (min) | 10 / 10 | 10 / 10 | 10 / 10 | 10 / 10 | 5 / 5 |
| Rozdzielczość danych klasyczny/doppler (km/px) | 1 / 0,5 | 1 / 0,5 | 1 / 0,5 | 1 / 0,5 | 0,5 / 0,5 |
| Zysk kierunkowy (dB) | 45 |
Radary zakupiono z kredytu Banku Światowego dla Polski. Swym zasięgiem obejmują cały kraj. Operatorem radarów jest Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, w ramach którego działa Ośrodek Teledetekcji Naziemnej, nadzorujący pracę operacyjną radarów meteorologicznych i innych systemów teledetekcyjnych, oraz prowadzący prace o charakterze badawczym. Według procedury standardowej, określonej w rozporządzeniu ministra środowiska, obowiązkiem IMGW jest wykonywanie zdjęcia co godzinę.
Dane z sieci POLRAD, obrazowane w postaci map pola opadu (produkt radarowy CMAX), są dostępne w rozdzielczości czasowej co 5 minut na stronie: meteo.imgw.pl oraz na stronie awiacja.imgw.pl przeznaczonej dla awiacji razem z rozmieszczeniem radarów i animacją ostatnich 5 godzin zachmurzenia i opadów.
Na stronie meteo.imgw.pl dane są prezentowane na podkładach mapowych OSM oraz na stronie: radar-opadow.pl od lipca 2017 r. są dostępne następujące produkty radarowe:
Latem 2020 r. programiści Polskich Łowców Burz stworzyli stronę daneradarowe.pl/, na której dostępny jest produkt radarowy PPI – rozkład odbiciowości / wiatru radialnego na pojedynczej elewacji. Dane te są prezentowane ze skanu dopplerowskiego (125km) oraz klasycznego (250km) dla każdego radaru z osobna.
Wiosną 2023 r. miała miejsce premiera nowej wersji strony daneradarowe.pl/ na której dodane zostały nowe produkty radarowe. Dodano m.in. CAPPI 1-8 km oraz CMAX dla każdego radaru oraz mapę zbiorczą dla całej Polski. Nowością jest też aktualizacja danych z częstotliwością 5 min dla radarów po modernizacji.
| Radar \ Typ | Lokalizacja | Meteor 360AC | Meteor 500C | Meteor 1500C | Meteor 1600CDP | Meteor 735CDP10 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Legionowo | k. Warszawy | 25.09.2002 - 16.05.2022 | 05.08.2022– | |||
| Świdwin | k. Szczecina | 2003 - 30.08.2022 | 07.10.2022– | |||
| Rzeszów | Lotnisko Rzeszów | 2003 - 2015 | 2015 - 10.10.2022 | 27.10.2022– | ||
| Poznań (radar) | 52°24′48″N 16°47′43″E/52,413333 16,795278 | 2003 - 02.11.2022 | 25.11.2022– | |||
| Użranki | k. Mrągowa | 05.04.2023- | ||||
| Ramża | k. Katowic | 1996 - 2010 | 2011 - 27.02.2023 | 25.04.2023– | ||
| Pastewnik | k. Jeleniej Góry | 04.09.2000-2009 | 2009 - 02.01.2016
01.12.2016 - 25.04.2023 |
16.06.2023– | ||
| Góra św. Anny | 50°27′44″N 18°09′04″E/50,462222 18,151111 | 28.11.2023– | ||||
| Brzuchania | k. Krakowa | 2004 - 06.12.2022 | 18.12.2023– | |||
| Szemud | k. Gdyni | 27.03.2024– | ||||
| Gdańsk | Lotnisko Gdańsk | 2003 - 27.03.2024 |
W 2017 r. stacje pomiarowe oraz radary meteorologiczne państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej zostały zrównane statusem z budowlami przeciwpowodziowymi, co - jak wskazano w odpowiedzi na interpelację poselską - umożliwia skrócenie postępowań administracyjnych w celu wydawania decyzji lokalizacyjnych oraz przyspieszenie procesu uzyskiwania wymaganych prawnie pozwoleń.
W 2019 r. Polska otrzymała pożyczkę z Banku Światowego na sfinansowanie kosztów Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły i zamierza przeznaczyć część środków z tej pożyczki na płatności związane z kontraktem pn.: Modernizacja sieci radarów meteorologicznych POLRAD. Dzięki tej inwestycji wszystkie radary zostaną wymienione na nowe magnetronowe z funkcjonalnością pomiarów w podwójnej polaryzacji. Dodatkowo zostaną wybudowane 2 nowe radary na Górze Św. Anny w woj. opolskim oraz w miejscowości Użranki w woj. warmińsko-mazurskim niedaleko Mrągowa.
6 listopada 2020 r. podpisano umowę na modernizację sieci radarowej pomiędzy IMGW a INSTAL WARSZAWA S.A. i LEONARDO Germany GmbH (Selex SI Gematronik). Modernizacja potrwa do 2023r.