
Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków ostatniego wspólnego przodka.
Takson parafiletyczny obejmuje część potomków wspólnego przodka. Różni się zatem od taksonów monofiletycznych w sensie Henniga (wszyscy potomkowie jednego przodka) jak i taksonów polifiletycznych (potomkowie różnych przodków).
Systematycy biologiczni dzielą się na dwie grupy. Systematycy ewolucyjni używają taksonów parafiletycznych, na co podają liczne argumenty. Tradycyjnie nazwą grup monofiletycznych (w sensie Haeckla) obejmuje się zarówno grupy składające się ze wszystkich potomków wspólnego przodka, jak i wyłączające tych potomków, którzy są bardzo różni od wyjściowego planu budowy. Taką grupą są na przykład gady, które nie obejmują pochodzących od nich ptaków i ssaków.
Z kolei systematycy tzw. filogenetyczni (kladyści) przyjmują założenie (o charakterze filozoficznym), które grupy parafiletyczne uznaje za sztuczne i w związku z tym z definicji odrzuca.
Należy zauważyć, iż w sposób jawny parafiletyczne są niektóre gatunki współczesne (w przypadkach, gdy jeden ciągle istniejący gatunek dał początek innemu istniejącemu obecnie gatunkowi).
W praktyce często używa się taksonów parafiletycznych, takich jak na przykład: