Patas

Patas
	Erythrocebus
	Trouessart, 1897
	; Patas rudy (E. patas)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	naczelne
Podrząd	wyższe naczelne
Infrarząd	małpokształtne
Parworząd	małpy wąskonose
Nadrodzina	koczkodanowce
Rodzina	koczkodanowate
Podrodzina	koczkodany
Plemię	Cercopithecini
Rodzaj	patas
	Typ nomenklatoryczny
	Simia patas von Schreber, 1775
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Patas (Erythrocebus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w zachodnio-środkowej Afryce.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 48–52 cm, samców 60–87,5 cm, długość ogona samic 48–55 cm, samców 63–72 cm; masa ciała samic 4–7 kg, samców 7–13 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1897 roku francuski zoolog Édouard Louis Trouessart w publikacji swojego autorstwa o tytule Spis katalogowy ssaków współcześnie występujących i kopalnych. Trouessart wymienił cztery gatunki – Simia patas von Schreber, 1774, Cercopithecus pyrrhonotus Hemprich & Ehrenberg, 1829 (= Simia patas von Schreber, 1774), Cercopithecus ochraceus W.C.H. Peters, 1851 (= Simia cynocephalus Linnaeus, 1766) i Cercopithecus rufo-viridis I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1843 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Simia patas von Schreber, 1774.

Etymologia

Erythrocebus: gr. ερυθρος eruthros ‘czerwony’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Erythrocebus patas	(von Schreber, 1775)	patas rudy	3 podgatunki	na północ od lasów równikowych i na południe od Sahary od zachodniego Senegalu i południowej Mauretanii na wschód do Sudanu Południowego i środkowej Kenii; introdukowany do Portoryko	DC: 48–87 cm DO: 48–72 cm MC: 4–13 kg	NT
Erythrocebus baumstarki	Matschie, 1905		gatunek monotypowy	endemit Tanzanii: Serengeti i równiny Athi oraz zachodnia strona góry Kilimandżaro; wytępiony w południowej Kenii); zakres wysokości: 800–1850 m n.p.m.	DC: 50–87 cm DO: 50–74 cm MC: 7,5–13 kg	CR
Erythrocebus poliophaeus	(H.G.L. Reichenbach, 1862)		gatunek monotypowy	obszar pomiędzy rzeką Nil a zachodnią częścią Wyżyny Abisyńskiej (zachodnia Etiopia i południowo-wschodnia Somalia); prawdopodobnie w sąsiednim Sudanie Południowym; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m.	DC: 48–87 cm DO: 48–72 cm MC: 4–13 kg	DD

Kategorie IUCN: NT – gatunek bliski zagrożenia, CR – gatunek krytycznie zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Uwagi

↑ Podgatunek Chlorocebus pygerythrus.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

↑ Erythrocebus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 É.L. Trouessart: Catalogus mammalium tam viventium quam fossilium. Cz. 1. Berolini: R. Friedländer & Sohn, 1898–1899, s. 19. (łac.).
1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 47. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 232. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Erythrocebus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-08].
1 2 3 4 D. Zinner, G.H. Fickenscher, Ch. Roos, M.V. Anandam, E.L. Bennett, T.R.B. Davenport, N.J. Davies, K.M. Detwiler, A. Engelhardt, A.A. Eudey, E.L. Gadsby, C.P. Groves, A. Healy, K.P. Karanth, S. Molur, T. Nadler, M.C. Richardson, E.P. Riley, A.B. Rylands, L.K. Sheeran, N. Ting, J. Wallis, S.S. Waters & D.J. Whittaker: Family Cercopithecidae (Old World Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 671. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 150–151. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 270, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.4) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-20]. (ang.).
↑ Taxonomy Erythrocebus - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-07]. (ang.).

[8] Podgatunek Chlorocebus pygerythrus.

[11] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[itis-1] Erythrocebus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Trouessart-2] 1 2 É.L. Trouessart: Catalogus mammalium tam viventium quam fossilium. Cz. 1. Berolini: R. Friedländer & Sohn, 1898–1899, s. 19. (łac.).

[Cichocki&inni-3] 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 47. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-4] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 232. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Erythrocebus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-08].

[Zinner&inni-6] 1 2 3 4 D. Zinner, G.H. Fickenscher, Ch. Roos, M.V. Anandam, E.L. Bennett, T.R.B. Davenport, N.J. Davies, K.M. Detwiler, A. Engelhardt, A.A. Eudey, E.L. Gadsby, C.P. Groves, A. Healy, K.P. Karanth, S. Molur, T. Nadler, M.C. Richardson, E.P. Riley, A.B. Rylands, L.K. Sheeran, N. Ting, J. Wallis, S.S. Waters & D.J. Whittaker: Family Cercopithecidae (Old World Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 671. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.).

[amw-7] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 150–151. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-9] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 270, 1904. (ang.).

[mdd-10] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.4) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-20]. (ang.).

[12] Taxonomy Erythrocebus - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-07]. (ang.).