 Paul Auster w 2010 roku | |
| Prawdziwe imię i nazwisko |
Paul Benjamin Auster |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
3 lutego 1947 |
| Data i miejsce śmierci |
30 kwietnia 2024 |
| Zawód | |
| Odznaczenia | |
  | |
.jpg) | |
Paul Benjamin Auster (ur. 3 lutego 1947 w Newark, zm. 30 kwietnia 2024 w Nowym Jorku) – amerykański pisarz, scenarzysta, eseista, tłumacz oraz reżyser filmowy.
Urodził się w rodzinie żydowskiej, jego przodkowie do USA przyjechali z terenów Galicji m.in. Stanisławowa. W 1970 ukończył Columbia University, przez pewien czas pracował jako marynarz na statku handlowym, mieszkał w Paryżu. Do Stanów wrócił w 1974.
Tłumaczył francuskich poetów, prowadził kursy przekładu, a karierę pisarską zaczynał od tomów poezji i twórczości eseistycznej. Pierwszą swą powieść (kryminał Nieczyste zagranie) opublikował pod pseudonimem Paul Benjamin (Benjamin to jego drugie imię). Auster zasłynął trzema powieściami wydanymi w latach 1985–1986 Szklane miasto, Duchy, Zamknięty pokój. Zostały one opatrzone wspólnym tytułem Trylogia nowojorska i są najbardziej znanym oraz cenionym[według kogo?] dziełem pisarza, czasem uważanym za esencję jego twórczości.
Akcja Trylogii nowojorskiej rozgrywa się w szarych zaułkach tytułowego miasta, po których snują się samotni ludzie obciążeni detektywistycznym zadaniem, najczęściej wbrew swej woli. Zagadka kryminalna jest tylko wstępem do rozważań egzystencjalnych, ogólnoludzkich, a akcja każdej z trzech powieści rozgrywa się w atmosferze jakby żywcem przeniesionej z Kafki czy Becketta.
Auster był twórcą nieodłącznie związanym z Nowym Jorkiem, miasto to stanowi tło większości jego dzieł. Przy konstruowaniu swoich utworów pisarz często korzystał ze schematu powieści kryminalnej, wykorzystuje go jednak w sposób pastiszowy i postmodernistyczny. Przez niektórych krytyków jest uważany za jednego z najważniejszych amerykańskich pisarzy.
Znany nie tylko w kręgach literackich stał się po premierze filmu Dym (1995) z Harveyem Keitelem w roli głównej. Dym to wspólne dzieło Austera oraz reżysera Wayne’a Wanga. Już samodzielnie pisarz wyreżyserował Lulu na moście (1998) z Mirą Sorvino i ponownie Keitelem. Wcześniej, bo w 1993, napisał scenariusz do Muzyki przypadku, filmu opartego na jego powieści o tym samym tytule.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 53. MFF w Wenecji (1996) oraz na 50. MFF w Cannes (1997). Komandor Orderu Sztuki i Literatury (2007).
Zmarł 30 kwietnia 2024 w swoim domu na Brooklynie w Nowym Jorku, z powodu komplikacji związanych z rakiem płuc.
