Peltigera

Pawężnica
	; Pawężnica psia (Peltigera canina)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	miseczniaki
Rząd	pawężnicowce
Rodzina	pawężnicowate
Rodzaj	pawężnica
	Nazwa systematyczna
	Peltigera Willd.; Florae Berolinensis Prodromus. (Berlin): 347 (1787)
	Typ nomenklatoryczny
	Peltigera canina (L.) Willd.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Peltigera Willd. (pawężnica) – rodzaj grzybów z rodziny pawężnicowatych (Peltigeraceae). Ze względu na symbiozę z glonami, należącymi do rodzaju trzęsidło (Nostoc), zaliczany jest do porostów. Obejmuje co najmniej 75 gatunków. W 2018 ogłoszono, że zastosowanie analiz molekularnych w odniesieniu do komponenta grzybowego i sinicy 500 przedstawicieli tego rodzaju z 5 kontynentów pozwoliło zidentyfikować 88 gatunków, w tym 50 nowych dla nauki.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Peltigeraceae, Peltigerales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Rodzaj Peltigera utworzył Carl Ludwig Willdenow w 1787 r. Gatunkiem typowym jest Peltigera canina. Nazwa polska według Wiesława Fałtynowicza. Synonimy naukowe:

Antilyssa Haller ex M. Choisy,
Byrsalis Neck. ex Kremp.,
Chloropeltigera (Gyeln.) Gyeln.,
Chloropeltis Clem.,
Hydrothyria J.L. Russell,
Peltidea Ach., Method. Lich.,
Peltideomyces E.A. Thomas,
Peltigeromyces E.A. Thomas ex Cif. & Tomas.,
Peltophora Clem.,
Placodion Adans.

Gatunki występujące w Polsce:

Peltigera aphthosa (L.) Willd. 1787 – pawężnica brodawkowata
Peltigera canina (L.) Willd. 1787 – pawężnica psia
Peltigera collina (Ach.) Röhl. 1813 – pawężnica pagórkowa
Peltigera degeni Gyeln. 1927 – pawężnica Degena
Peltigera didactyla (With.) J.R. Laundon 1984 – pawężnica drobna
Peltigera elisabethae Gyeln. 1927 – pawężnica Elżbiety
Peltigera extenuata (Nyl. ex Vain.) Lojka 1886 – pawężnica osłabiona
Peltigera horizontalis (Huds.) Baumg. 1790 – pawężnica rozłożysta
Peltigera hymenina (Ach.) Delise ex Duby 1830 – pawężnica sałatowa
Peltigera lepidophora (Nyl.) Bitter 1904 – pawężnica tarczkowata
Peltigera leucophlebia (Nyl.) Gyeln. 1926 – pawężnica żyłkowata
Peltigera malacea (Ach.) Funck 1827 – pawężnica jabłkowata
Peltigera membranacea (Ach.) Nyl. 1887 – pawężnica pergaminowa
Peltigera monticola Vitik. 1994 – pawężnica forteczna
Peltigera neckeri Hepp ex Müll. Arg. 1862 – pawężnica Neckera
Peltigera neopolydactyla (Gyeln.) Gyeln. 1932 – pawężnica nibypalczasta
Peltigera polydactylon (Neck.) Hoffm. 1790 – pawężnica palczasta
Peltigera ponojensis Gyeln. 1931 – pawężnica węgierska
Peltigera praetextata (Flörke ex Sommerf.) Vain. 1899 – pawężnica łuseczkowata
Peltigera rufescens (Weiss) Humb. 1793 – pawężnica rudawa
Peltigera scabrosa Th. Fr. 1861 – pawężnica szorstka
Peltigera venosa (L.) Hoffm. 1790 – pawężnica żeberkowata

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist.

W Polsce większość gatunków z tego rodzaju objętych jest ścisłą ochroną lub częściową (zob. porosty chronione w Polsce).

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
1 2 NicolasN. Magain NicolasN. i inni, Species delimitation at a global scale reveals high species richness with complex biogeography and patterns of symbiont association in Peltigera section Peltigera (lichenized Ascomycota: Lecanoromycetes), „Taxon”, 67, 5, 2018, s. 836–870, DOI: 10.12705/675.3 [zarchiwizowane z adresu 2018-10-21] .
1 2 WiesławW. Fałtynowicz WiesławW., Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 214–217, ISBN 83-89648-06-7 .
↑ Guy RichardG.R. Bisby Guy RichardG.R., G.C.G.C. Ainsworth G.C.G.C., P.M.P.M. Kirk P.M.P.M., AndréA. Aptroot AndréA., Ainsworth & Bisby’s Dictionary of the fungi / by P.M. Kirk... [et al.]; with the assistance of A. Aptroot, Oxon: CAB International, 2001, ISBN 0-85199-377-X .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
↑ Według Index Fungorum takson niepewny.
↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
↑ WiesławW. Fałtynowicz WiesławW. i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 370–378, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).
↑ Dz. U. z 2014 r. poz. 1408 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).

[ma-2] 1 2 NicolasN. Magain NicolasN. i inni, Species delimitation at a global scale reveals high species richness with complex biogeography and patterns of symbiont association in Peltigera section Peltigera (lichenized Ascomycota: Lecanoromycetes), „Taxon”, 67, 5, 2018, s. 836–870, DOI: 10.12705/675.3 [zarchiwizowane z adresu 2018-10-21] .

[fal-3] 1 2 WiesławW. Fałtynowicz WiesławW., Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 214–217, ISBN 83-89648-06-7 .

[bis-4] Guy RichardG.R. Bisby Guy RichardG.R., G.C.G.C. Ainsworth G.C.G.C., P.M.P.M. Kirk P.M.P.M., AndréA. Aptroot AndréA., Ainsworth & Bisby’s Dictionary of the fungi / by P.M. Kirk... [et al.]; with the assistance of A. Aptroot, Oxon: CAB International, 2001, ISBN 0-85199-377-X .

[sf-5] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).

[niep-6] Według Index Fungorum takson niepewny.

[if2-7] Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).

[lich-8] WiesławW. Fałtynowicz WiesławW. i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 370–378, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).

[rozp-9] Dz. U. z 2014 r. poz. 1408 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.