Petr Eben

Petr Eben
Data i miejsce urodzenia	22 stycznia 1929 ; Žamberk
Pochodzenie	czeskie
Data i miejsce śmierci	24 października 2007 ; Praga
Gatunki	muzyka poważna
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Petr Eben (ur. 22 stycznia 1929 w Žamberku, zm. 24 października 2007 w Pradze) – kompozytor czeski.

Życiorys

Urodził się w nawróconej na katolicyzm rodzinie pochodzenia żydowskiego. Jako dziecko uczył się gry na fortepianie, organach i wiolonczeli w Českém Krumlově, grał też na organach w tamtejszym kościele św. Wita. Podczas II wojny światowej został w 1943 roku wywieziony wraz z rodziną do KL Buchenwald. W latach 1948–1954 studiował w Akademii Muzycznej w Pradze u Františka Raucha (fortepian) i Pavla Bořkovca (kompozycja). Od 1955 do 1990 roku wykładał na Uniwersytecie Karola. Z powodu odmowy wstąpienia do partii komunistycznej i otwartego deklarowania swojego przywiązania do wiary chrześcijańskiej, przed 1989 rokiem władze czechosłowackie blokowały mu możliwości rozwoju ścieżki zawodowej. Został doceniony w ojczyźnie dopiero po aksamitnej rewolucji i upadku systemu. Koncertował jako pianista, opracowywał też czeskie pieśni ludowe na użytek szkolny. W latach 1990–1994 był wykładowcą Akademii Muzycznej w Pradze. W 1991 roku został odznaczony kawalerią francuskiego Orderu Sztuki i Literatury, a w 2002 roku czeskim Medalem za Zasługi I stopnia.

Ważniejsze kompozycje

(na podstawie materiałów źródłowych)

Utwory orkiestrowe

2 koncerty organowe (I „Symphonia gregoriana” 1954, II 1982)
Koncert fortepianowy (1962)
Vox clamantis na 3 trąbki i orkiestrę (1969)
symfonia koncertująca Noční hodiny (1975)
Pražské nokturno: Hommage à W.A. Mozart (1983)
Improperia (1995)

Utwory kameralne

Sonata obojowa (1950)
Suita balladica na wiolonczelę i fortepian (1955)
Sonatina semplice na skrzypce lub flet i fortepian (1955)
Duetti per due trombe (1956)
Duettinos na instrument sopranowy i fortepian (1963)
Ordo modalis na obój i harfę (1964)
Kwintet dęty Quintetto per stromenti a fiato (1965)
Fantasia vespertina na trąbkę i fortepian (1967)
kwintet dęty Variace na chorál (1968–1969)
Hudba na obój, fagot i fortepian (1970)
Okna na trąbkę i organy (1976)
Sonata na flet i marimbę (1978)
Tabulatura nova na gitarę (1979)
Mutationes na organy i flet piccolo (1980)
Kwartet smyczkowy (1981)
Fantasia na altówkę i organy (1982)
Krajiny patmoské na organy i perkusję (1984)
Protihráči na klarnet, fortepian i perkusję (1985)
Trio fortepianowe (1986)
Risonanza na harfę (1986)
Tres iubilationes na 4 instrumenty dęte i organy (1987)
Sonata klawesynowa (1988)
Kwintet fortepianowy (1991–1992)
Appello na obój i fortepian (1995)

Utwory organowe

Nedelní hudba (1957–1959)
10 uwertur chorałowych (1971)
2 fantazje chorałowe (1972)
Faust (1979–1980)
Versetti (1982)
Hommage à Dietrich Buxtehude (1987)
Job (1987)
Biblické tance (1990–1991)
Dvě slavnostní preludia (1992)
Momenti d’organo (1994)
Verso ritmica (1995)

Utwory fortepianowe

Sonata (1951)
Dopisy Mileně (1990)

Utwory wokalno-instrumentalne

Šestero písní milostných na średni głos i fortepian (1951)
Missa adventus et quadragesimae na chór męski i organy (1952)
Starodávné čarování milému na głos żeński i chór (1957)
Láska a smrt na chór (1957–1958)
Šest písní na básně R.M Rilkeho na niski głos i fortepian (1961)
Písně nelaskavé na alt i altówkę (1963)
oratorium Apologia Socratus na alt, baryton, chór, chór dziecięcy i orkiestrę (1967)
Truvérská mše na chór, gitary i flety proste (1968–1969)
Cantica Comeniana na chór mieszany lub chór żeński (1970)
Pragensia na chór kameralny i instrumenty renesansowe (1972)
Salve Regina na chór (1973)
Řecký slovník na chór żeński i harfę (1974)
Pocta Karlu IV na chór i orkiestrę (1978)
Missa cum populo na chór, wiernych, 4 instrumenty dęte i organy (1981–1982)
Cantico delle creature na chór (1987)
Pražské Te Deum na chór i instrumenty dęte lub organy (1990)
Verba sapientiae na chór (1991)
oratorium Posvátná znamení na chór, zespół instrumentów dętych i organy (1992–1993)
oratorium Anno Domini na 2 głosy solowe, chór dziecięcy, chór, scholę gregoriańską i orkiestrę kameralną (1998–1999)
oratorium Jacobus na baryton, chór i orkiestrę (2002)

Utwory sceniczne

muzyka do Fausta Goethego (1976)
muzyka do Hamleta Szekspira (1977)
balet Kletby a dobrořečení (1983)
opera kościelna Jeremias, według Stefana Zweiga (1996–1997)

Przypisy

↑ Joseph P. Swain: Historical Dictionary of Sacred Music. Lanham: Rowman & Littlefield, 2016, s. 83. ISBN 978-1-4422-6462-5.
1 2 3 4 5 6 7 Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 2 Conf–Gysi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 978–979. ISBN 0-02-865527-3.
1 2 3 4 5 Melvin P. Unger: Historical Dictionary of Choral Music. Lanham: Scarecrow Press, 2010, s. 110–111. ISBN 978-0-8108-5751-3.
1 2 Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 3. Część biograficzna efg. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987, s. 1. ISBN 83-224-0344-5.
1 2 The Harvard Biographical Dictionary of Music. Cambridge: Harvard University Press, 1996, s. 238. ISBN 0-674-37299-9.
↑ Seznam vyznamenaných. hrad.cz. [dostęp 2020-08-22]. (cz.).

[sacred-1] Joseph P. Swain: Historical Dictionary of Sacred Music. Lanham: Rowman & Littlefield, 2016, s. 83. ISBN 978-1-4422-6462-5.

[baker-2] 1 2 3 4 5 6 7 Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 2 Conf–Gysi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 978–979. ISBN 0-02-865527-3.

[choral-3] 1 2 3 4 5 Melvin P. Unger: Historical Dictionary of Choral Music. Lanham: Scarecrow Press, 2010, s. 110–111. ISBN 978-0-8108-5751-3.

[encmuz-4] 1 2 Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 3. Część biograficzna efg. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987, s. 1. ISBN 83-224-0344-5.

[harvard-5] 1 2 The Harvard Biographical Dictionary of Music. Cambridge: Harvard University Press, 1996, s. 238. ISBN 0-674-37299-9.

[hrad-6] Seznam vyznamenaných. hrad.cz. [dostęp 2020-08-22]. (cz.).