Phalaropodini

Phalaropodini
Bonaparte, 1831
Ilustracja
Płatkonóg trójbarwny (Phalaropus tricolor)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

siewkowe

Podrząd

bekasowce

Parworząd

Scolopacida

Nadrodzina

Scolopacoidea

Rodzina

bekasowate

Podrodzina

brodźce

Plemię

Phalaropodini

Typ nomenklatoryczny

Plemię: Phalaropus Brisson, 1760
Rodzaj: „Phalaropus” Brisson, 1760 (= Tringa fulicaria Linnaeus, 1758)

Synonimy

Rodzaju:

  • Crymophilus Vieillot, 1816
  • Steganopus Vieillot, 1818
  • Lobipes Cuvier, 1817
Rodzaje i gatunki

Phalaropus Brisson, 1760
3 gatunki – zobacz opis w tekście

Phalaropodini – monotypowe plemię ptaków z podrodziny brodźców (Tringinae) w obrębie rodziny bekasowatych (Scolopacidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj Phalaropus obejmuje gatunki zamieszkujące brzegi zbiorników wodnych tundry w Ameryce Północnej, Eurazji i w Ameryce Południowej, a zimujące na morskich wybrzeżach lub na pełnym morzu.

Morfologia

Długość ciała 18–24 cm, rozpiętość skrzydeł 31–43 cm; masa ciała 20–128 g. Samice są większe od samców; u płatkonoga szydłodziobego o 10%, u płaskodziobego o 20%. Ubarwienie w sezonie lęgowym z elementami czerwieni, bieli, szarości, czerni; miejscami płowe. Posiadają cienkie dzioby i duże oczy. Palce pokryte są płatkami skórnymi, skok bocznie spłaszczony.

Pożywienie

Żerują w płytkiej wodzie, na wybrzeżu lub wzdłuż linii wodorostów wyrzuconych przez wodę. Żywią się głównie owadami, przeważnie są to ochotkowate i komarowate. Prócz tego zjadają chruściki, ślimaki, plankton, meduzy, bardzo małe ryby i skorupiaki. Płatkonóg płaskodzioby niekiedy zbiera pasożyty z grzbietów waleni. Jeżeli żerują na wodzie, przed zebraniem pożywienia zataczają w niej koło, przez co organizmy w niej przebywające wypływają.

Lęgi

Płatkonogi gniazdują zarówno samotnie, jak i w kolonii. Cechą charakterystyczną jest barwniejsze ubarwienie samic, które także tokują. Wybierają miejsce na gniazdo, lecz prawdopodobnie to samce je przygotowują. Samice przylatują na tereny lęgowe w czerwcu, wcześniej od samców, lecz niekiedy już z nimi. Tworzone pary nie są zbyt trwałe, lecz ptaki je tworzące nie oddalają się od siebie.

W lęgu zazwyczaj cztery jaja, o kształcie od owalnego do gruszkowatego; barwa oliwkowopłowa, występują czarne lub brązowe plamy. Masa jaja wynosi 6–9 gramów. Składane są w odstępie 24–30 godzin. Jeżeli samica po złożeniu jaj napotka inne samce w otoczeniu, może z nimi kopulować i założyć kolejny lęg. Inkubacja trwa 16–24 dni, młode są zagniazdownikami, po 3–6 godzinach od wyklucia opuszczają gniazdo mieszczące się w kępie roślin w pobliżu wody. Opiekuje się nimi wyłącznie samiec, który ogrzewa je i nadzoruje. Młode są w pełni opierzone po 18–21 dniach od wyklucia.

Systematyka

Rodzaj Phalaropus zdefiniował w 1760 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Ornitologia, czyli podręcznik zawierający podział ptaków na rzędy, sekcje, rodzaje, gatunki i ich odmiany, do którego dołączono dokładny opis każdego gatunku wraz z odniesieniami do autorów, którzy się nimi zajmowali, nazwami nadanymi im przez tych autorów, nazwami nadanymi im przez różne narody oraz nazwami potocznymi. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) płatkonóg płaskodzioby (P. fulicarius).

Etymologia

  • Phalaropus: gr. φαλαρις phalaris, φαλαριδος phalaridos ‘niezidentyfikowany ptak wodny’, najprawdopodobniej łyska, od φαλος phalos ‘biały’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’.
  • Crymophilus: gr. κρυμος krumos ‘mróz, śnieg’, od κρυος kruos, κρυεος krueos ‘mróz’; φιλος philos ‘miłośnik’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Tringa fulicaria Linnaeus, 1758.
  • Steganopus: gr. στεγανοπους steganopous, στεγανοποδος steganopodos ‘płetwonogi’, od στεγανη steganē ‘płetwa, osłona, pokrycie’, od στεγω stegō w ‘pokryć’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): „Le Chorlito a tarse comprimé” od Azary (= Steganopus tricolor Vieillot, 1818).
  • Lobipes: późnołac. lobus ‘płat’, od gr. λοβος lobos ‘płat’; łac. pes, pedis ‘stopa’, od gr. πους pous, ποδος podos ‘stopa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Tringa hyperborea Linnaeus, 17566 (= Tringa lobata Linnaeus, 1758).

Podział systematyczny

Do plemienia należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami: