Phillipsyt
Filipsyt
Półprzezroczyste rozety filipsytowe z Clifton Hill, Yarra City, Victoria, Australia |
| Właściwości chemiczne i fizyczne
|
| Skład chemiczny
|
Uwodniony glinokrzemian alkaliczno-ziemny o zmiennym składzie ((KNaCa0.5Ba0.5)x[AlxSi16−xO32]·12H2O) |
| Twardość w skali Mohsa |
4-4,5 |
| Przełam |
Nierówny, muszlowy |
| Łupliwość |
Wyraźna, dwukierunkowa |
| Pokrój kryształu |
Kryształy zawsze zbliźniaczone, o pseudosymetrii. Pokrój izometryczny do słupkowego, także w postaci kulistych, promienistych skupień.
Zbliźniaczenia: krzyżowe zbliźniaczenia penetracyjne pojedyncze i podwójne – powszechnie występujące. |
| Układ krystalograficzny |
Jednoskośny |
| Gęstość |
2,20 g/cm³ |
| Właściwości optyczne |
| Barwa |
Bezbarwny, biały, szary, żółtawy, czerwonawy |
| Rysa |
Biała |
| Połysk |
Szklisty |
| Współczynnik załamania |
α = 1,483-1,504
β = 1,484-1,509
γ = 1,486-1,514 |
Phillipsyt (Filipsyt) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów. Należy do grupy minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych.
Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego mineraloga W. Phillipsa. Minerał znany od 1825 r. – phillipsyt-K; (phillipsyt-Na od 1998 r.; phillipsyt-Ca od 1998 r.)
Właściwości
Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, słupkowym igiełkowym. Bardzo rzadko tworzy pojedyncze kryształy, niemal zawsze występują zbliźniaczenia – naśladujące symetrię rombową, tetragonalną lub regularną (przyjmuje postacie pseudorombowe, pseudoregularne, czasami skomplikowane – krzyżowe). Kryształy najczęściej narosłe występują też w formie szczotek krystalicznych.
Występuje w skupieniach ziarnistych, kulistych, groniastych, sferolitycznych, kulistych, promienistych, włóknistych. Tworzy roztwór stały (kryształy mieszane) z harmotomem. Jest kruchy i przezroczysty. Współwystępuje z chabazytem, harmotomem, natrolitem, analcymem.
Występowanie
W pustkach, po pęcherzach gazowych, w skałach bazaltowych; w jeziorach słonych i osadach głębokomorskich – tworzy konkrecje na dnie O. Spokojnego.
Miejsca występowania: Niemcy, Czechy, Irlandia, Islandia, Włochy, USA – Hawaje, Kalifornia.
W Polsce – stwierdzono jego występowanie na Dolnym Śląsku.
Przypisy
- ↑ John W.J.W. Anthony John W.J.W., Richard A.R.A. Bideaux Richard A.R.A., Kenneth W.K.W. Bladh Kenneth W.K.W., Monte C.M.C. Nichols Monte C.M.C., Handbook of Mineralogy, Mineralogical Society of America. [PDF], wyd. 2001 [dostęp 2025-06-04] (ang.).
- ↑ Douglas S. Coombs, Alberto Alberti, Thomas Armbruster, Gilberto Artioli, Carmine Colella, Ermanno Galli, Joel D. Grice, Friedrich Liebau, Joseph A. Mandarino, Hideo Minato, Ernest H. Nickel, Elio Passaglia, Donald R. Peacor, Simona Quartieri, Romano Rinaldi, Malcom Ross, Richard A. Sheppard, Ekkehard Tillmanns, Giovanna Vezzalini. Recommended nomenclature for zeolite minerals: report of the Subcommittee on Zeolites of the International Mineralogical Association, Commission on New Minerals and Mineral Names. „The Canadian Mineralogist”. 35, s. 1571–1606, 1997. [dostęp 2022-12-05]. (ang.).
Bibliografia
- J.Parafiniuk – Minerały systematyczny katalog 2004 – TG”Spirifer” W-wa 2005
- O. Medenbach, C. Sussieck – Fornefeld -Minerały – „Świat Książki” 1996 r.
- R. Hochleitner – Minerały i kryształy – „Muza S.A.” 1994 r.
- W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma – Press” 2003 r.
