Pischinger

Pischinger, także spolszczony jako piszinger, piszyngier lub piszynger – torcik z wafli przekładanych masą czekoladowo-orzechową, oblany polewą czekoladową. Termin ten znany jest prawie wyłącznie na terenach dawnej Galicji i może odnosić się też do andrutów przełożonych masą kajmakową.

Pomysłodawcą tortu był wiedeński cukiernik Oskar Pischinger(inne języki), tworzący swoje cukiernicze dzieła w drugiej połowie XIX wieku. W 1923 roku założył on w Krakowie fabrykę tortów i cukierków (pomadek deserowych). W byłej Galicji deser ten przygotowywany jest przez gospodynie dla niespodziewanych gości.

Składniki:

wafle: (okrągłe) andruty;
na masę: (twarda) gorzka czekolada lub kakao, cukier, masło/margaryna/śmietanka, mielone lub posiekane orzechy włoskie lub laskowe, czasem też żółtka;
na lukier: (twarda) gorzka czekolada lub kakao, śmietanka, opcjonalnie masło z cukrem.

Przykładowo, przepis według Marii Ochorowicz-Monatowej (1866–1925):

Na 10 małych lub 5 dużych andrutów okrągłych wziąć ćwierć ft. czekolady w kawałkach, ćwierć ft. cukru i rozgotować w pół kwaterce słodkiej śmietanki z dodaniem łyżeczki deserowego masła. Połowę pozostawić na lukier, a do drugiej dodać ćwierć ft. zmielonych i przesianych przez sito orzechów tureckich i zagotować do gęstości. Tą masą przesmarować andruty, składając pięć jeden na drugi, a po wierzchu i po bokach oblać wysmażoną do gęstości drugą połową czekolady.

Zobacz też

Uwagi

↑ orzechami tureckimi nazywano dawniej orzechy laskowe

Przypisy

1 2 „Andrut, wafel”. W: Maciej E. Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1983, s. 12. ISBN 83-225-0106-4.
1 2 3 4 przepis pt. „Tort Pischinger”. W: Hanna Szymanderska: Na polskim stole. Przepisy i tradycje szlacheckie. Świat Książki, 2005, s. 255.
1 2 3 4 Anna Szczepańska: „Desery”, podrozdział „Desery inne”, przepis „Tort pischinger”. W: praca zbiorowa (koordynator: Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 442.
1 2 3 4 5 6 „Desery: Pischinger – pochwała prostoty”. W: Robert Makłowicz: C.k. kuchnia. Wysoki Zamek, 2019. ISBN 978-83-953999-4-7.
↑ ElżbietaE. Szczepańska ElżbietaE., [Kronika] Profesor Teresa Zofia Orłoś jako dydaktyk, „Bohemistyka”, XII (4), 2012, s. 319–322, ISSN 1642-9893 [dostęp 2025-04-19] (pol.).
↑ KazimierzK. Feleszko KazimierzK., Bukowina moja miłość: język Polski na Bukowinie karpackiej do 1945 roku, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, 2002, s. 166, ISBN 978-83-89191-10-6 [dostęp 2025-04-19] .
1 2 3 4 5 „Piszyngier, piszynger”. W: Andrzej Kozioł: Polski słownik kuchenny i biesiadny. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Text”, 2003?, s. 199–200. ISBN 83-88934-14-7.
↑ „Rozdział XXV. Torty, ciasta i pieczywo. 1) Torty i mazurki”, przepis „43. Tort Pischinger”. W: Marya Ochorowicz-Monatowa: Uniwersalna książka kucharska. Wyd. trzecie znacznie powiększone. Warszawa – Lwów: Księgarnia E. Wende i S-ka, 1913, s. 660. (skany książki w bibliotece cyfrowej Polona)

[8] rzechami tureckimi nazywano dawniej orzechy laskowe

[Halbański-andrut-1] 1 2 „Andrut, wafel”. W: Maciej E. Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1983, s. 12. ISBN 83-225-0106-4.

[Szymanderska-2] 1 2 3 4 przepis pt. „Tort Pischinger”. W: Hanna Szymanderska: Na polskim stole. Przepisy i tradycje szlacheckie. Świat Książki, 2005, s. 255.

[DobraK-tort-3] 1 2 3 4 Anna Szczepańska: „Desery”, podrozdział „Desery inne”, przepis „Tort pischinger”. W: praca zbiorowa (koordynator: Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 442.

[Makłowicz-4] 1 2 3 4 5 6 „Desery: Pischinger – pochwała prostoty”. W: Robert Makłowicz: C.k. kuchnia. Wysoki Zamek, 2019. ISBN 978-83-953999-4-7.

[Szczepańska-5] ElżbietaE. Szczepańska ElżbietaE., [Kronika] Profesor Teresa Zofia Orłoś jako dydaktyk, „Bohemistyka”, XII (4), 2012, s. 319–322, ISSN 1642-9893 [dostęp 2025-04-19] (pol.).

[Feleszko-6] KazimierzK. Feleszko KazimierzK., Bukowina moja miłość: język Polski na Bukowinie karpackiej do 1945 roku, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, 2002, s. 166, ISBN 978-83-89191-10-6 [dostęp 2025-04-19] .

[Kozioł-7] 1 2 3 4 5 „Piszyngier, piszynger”. W: Andrzej Kozioł: Polski słownik kuchenny i biesiadny. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Text”, 2003?, s. 199–200. ISBN 83-88934-14-7.

[Monatowa-9] „Rozdział XXV. Torty, ciasta i pieczywo. 1) Torty i mazurki”, przepis „43. Tort Pischinger”. W: Marya Ochorowicz-Monatowa: Uniwersalna książka kucharska. Wyd. trzecie znacznie powiększone. Warszawa – Lwów: Księgarnia E. Wende i S-ka, 1913, s. 660. (skany książki w bibliotece cyfrowej Polona)