Pituffik Space Base

Pituffik Space Base
Ilustracja
Widok z lotu ptaka na bazę kosmiczną Pituffik
Herb bazy
Państwo

 Dania

Terytorium zależne

 Grenlandia

Miejscowość

Qaanaaq

Rodzaj bazy

lotnicza

Historia
Używana od

1943

Dane taktyczne
Personel bazy

600

Użytkownicy
United States Space Force
Położenie na mapie Grenlandii
Mapa konturowa Grenlandii, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Pituffik Space Base”
Ziemia76°31′52″N 68°42′11″W/76,531111 -68,703056

Pituffik Space Base (IATA: THU, ICAO: BGTL), powszechnie znana pod swoją dawną nazwą Thule Air Base – amerykańska baza wojskowa na Grenlandii, działająca od 1951 roku. Znajduje się w północno-zachodniej części wyspy, niedaleko Qaanaaq, około 1200 km na północ od koła podbiegunowego.

Baza jest jedną z najbardziej wysuniętych na północ instalacji wojskowych na świecie, najbardziej wysuniętym na północ portem morskim mogącym obsłużyć panamaksy, a jej znaczenie jest kluczowe dla bezpieczeństwa USA ze względu na pełnione funkcje obserwacyjne i obronne.

Rola i znaczenie geopolityczne

Trasa rozpoznawcza z bazy lotniczej Thule

Baza jest integralną częścią systemu Ballistic Missile Early Warning System(inne języki) (BMEWS), który monitoruje przestrzeń powietrzną nad biegunem północnym w poszukiwaniu oznak startu pocisków balistycznych. To pozwala na wczesne ostrzeganie i przygotowanie odpowiedzi obronnej.

W 2023 roku baza została przemianowana na Pituffik Space Base, co odzwierciedla jej nową rolę w ramach US Space Force. Dotyczy to m.in. monitorowania satelitów, śledzenia obiektów kosmicznych oraz wsparcia w operacjach kosmicznych.

Lokalizacja bazy ma strategiczne znaczenie, szczególnie w kontekście rosnącego zainteresowania Arktyką jako nowym obszarem potencjalnych konfliktów i współpracy międzynarodowej. Zmiany klimatyczne otwierają nowe, arktyczne szlaki żeglugowe i uwalniają niedostępne wcześniej zasoby naturalne, co podnosi znaczenie geostrategiczne baz w tym regionie świata.

Historia

Po inwazji Niemiec na Danię w 1940 roku, Grenlandia, jako terytorium duńskie, stała się potencjalnym celem strategicznym dla obu stron konfliktu. Stany Zjednoczone, dbając o swoje interesy i bezpieczeństwo kontynentu, rozpoczęły operacje na terenie Grenlandii, aby zapobiec jej zajęciu przez Niemcy. W 1941 roku USA i przebywający na emigracji przedstawiciele Danii (przy sprzeciwie rządu przebywającego w okupowanej przez Niemców Kopenhadze) podpisali umowę, która zezwalała Amerykanom na budowę baz wojskowych na wyspie, w tym Bluie West-6 znajdujące się w miejscu przyszłej bazy Thule.

Baza Thule została założona w 1951 roku w ramach operacji Blue Jay, w odpowiedzi na potrzeby strategiczne Stanów Zjednoczonych podczas zimnej wojny. Lokalizacja bazy została wybrana ze względu na jej bliskość do bieguna północnego, idealną do monitorowania działań Związku Radzieckiego. Thule szybko stała się kluczowym elementem wczesnego systemu ostrzegania przed atakiem nuklearnym. Nazwa Thule pochodzi od starożytnej greckiej nazwy dalekiej, legendarnej, północnej krainy, co odzwierciedla izolację i odległość bazy od cywilizacji.

W 1959 roku w odległości 240 km od bazy rozpoczęto budowę pilotażowego kompleksu Projektu Iceworm.

 Główny artykuł: Katastrofa B-52 w bazie Thule.

W 1968 roku w okolicy bazy rozbił się samolot B-52, mający na pokładzie cztery bomby termojądrowe. Ich uszkodzenie doprowadziło do skażenia lokalnego terenu materiałami radioaktywnymi, które zostało znacznie zredukowane w wyniku operacji Crested Ice, nieoficjalnie nazywanej również jako Dr. Freezelove (aluzji do filmu Doktor Strangelove, czyli jak przestałem się martwić i pokochałem bombę).

W 2023 roku, w odpowiedzi na potrzeby nowej ery kosmicznej i wzrost strategicznego znaczenia Arktyki, baza została przemianowana na Pituffik Space Base i przekazana pod zarząd US Space Force. Samo słowo Pituffik jest oryginalnym określeniem ludności rdzennej na to miejsce.

Przypisy

  1. 1 2 3 Visit to Denmark, Greenland and Iceland [online], NATO, 28 września 2011 [dostęp 2025-01-18] [zarchiwizowane z adresu 2011-09-28].
  2. ↑ 821st Air Base Group [online], Peterson Air Force Base, 8 lipca 2012 [dostęp 2025-01-18] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-08].
  3. ↑ NORAD Selected Chronology [online], nuke.fas.org [dostęp 2025-01-18].
  4. 1 2 Thule Air Base Gets New Name [online], United States Space Force, 6 kwietnia 2023 [dostęp 2025-01-18] (ang.).
  5. ↑ Natasha Maki Jessen-Petersen, This Arctic US Air Base Has Its Eyes on Russia. But Climate is a Bigger Threat [online], Inside Climate News, 26 lutego 2023 [dostęp 2025-01-18] (ang.).
  6. ↑ Bo Lidegaard, I Kongens navn: Henrik Kauffmann i dansk diplomati 1919 - 1958, wyd. 4. oplag, København: Samleren, 1997, ISBN 978-87-568-1377-8 [dostęp 2025-01-18].
  7. ↑ Groundhogs, Iceworms, and a New View of the North [online], Arctic Museum [dostęp 2025-01-18] (ang.).
  8. ↑ Nieves Herrero, Sharon R. Roseman (red.), The Tourism Imaginary and Pilgrimages to the Edges of the World, Tourism and Cultural Change, Blue Ridge Summit, PA: Multilingual Matters, 2015, s. 122, ISBN 978-1-84541-523-5 [dostęp 2025-01-18].
  9. ↑ Cassi Feldman, Cronkite visits „city under the ice” in 1961 [online], 60 minutes overtime, 31 stycznia 2016.
  10. ↑ Project Crested Ice 1969: The Thule Accident,, US Strategic Air Command, 29 kwietnia 1969.
  11. ↑ Jussi M. Hanhimäki, Odd Arne Westad (red.), The Cold War: a history in documents and eyewitness accounts, wyd. First published in paperback, Oxford: Oxford University Press, 2004, s. 300-301, ISBN 978-0-19-927280-8 [dostęp 2025-01-18].