| Poeciliidae | |
| Garman, 1895 | |
.jpg) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Infragromada | |
| Rząd | |
| Rodzina |
piękniczkowate |
.jpg)
Piękniczkowate, pecylki (Poeciliidae) – rodzina małych ryb karpieńcokształtnych (Cyprinodontiformes). Wiele gatunków z tej rodziny, zwłaszcza ozdobne odmiany hodowlane żyworódek, to ryby popularne w akwarystyce.
Początkowo występowały od południowo-wschodnich stanów USA, aż do północno-wschodniej Argentyny, a także w Afryce i na Madagaskarze. Zasiedlają nizinne wody słodkie i słonawe. W wodach Ameryki Środkowej i Antyli są dominującą grupą zwierząt, wśród ryb stanowią około 35% fauny słodkowodnej. Niektóre gatunki z rodzaju Poecilia zostały introdukowane na tereny zagrożone malarią, ponieważ w swym naturalnym środowisku żywią się larwami komarów. W nowym miejscu nierzadko zmieniały zwyczaje żywieniowe i stawały się niebezpieczną konkurencją pokarmową dla gatunków rodzimych.
Są to ryby niewielkich rozmiarów, zwykle o długości kilku centymetrów. Największe gatunki osiągają 20 cm długości całkowitej. Mają wysoko położone płetwy piersiowe. Samce są znacznie mniejsze od samic, co jest uznawane za przystosowanie zwiększające efektywność reprodukcji – energia pobrana z pokarmem przekazywana jest na rzecz płci, od której zależy liczba potomstwa. Pokarm piękniczkowatych stanowią glony, larwy owadów, drobne skorupiaki i ryby. U samic niektórych gatunków występuje zjawisko superfetacji – po jednorazowej kopulacji samica może wydać kilka miotów potomstwa.
Do tej rodziny zaliczono około 300 gatunków ryb. Ich podział systematyczny nie został ostatecznie ustalony. Wyróżniane są podrodziny:
Rodzaje zaliczane do tej rodziny są zgrupowane w podrodzinach Procatopodinae, Poeciliinae, Aplocheilichthyinae:
Aapticheilichthys — Alfaro — Aplocheilichthys — Belonesox — Brachyrhaphis — Carlhubbsia — Cnesterodon — Cynopanchax — Fluviphylax — Gambusia — Girardinus — Heterandria — Heterophallus — Hylopanchax — Hypsopanchax — Laciris — Lacustricola — Lamprichthys — Limia — Micropanchax — Neoheterandria — Pamphorichthys — Pantanodon — Phallichthys — Phalloceros — Phalloptychus — Phallotorynus — Plataplochilus — Platypanchax — Poecilia — Poeciliopsis — Poropanchax — Priapella — Priapichthys — Procatopus — Pseudopoecilia — Pseudoxiphophorus — Quintana — Rhexipanchax — Scolichthys — Tomeurus — Xenodexia — Xenophallus — Xiphophorus —
Z racji niewielkich rozmiarów piękniczkowate nie mają znaczenia gospodarczego w rybołówstwie. Są wykorzystywane w laboratoryjnych badaniach w genetyce, toksykologii, biologii rozrodu, medycynie oraz w badaniach nad ekologią i etologią ryb, cenione w handlu akwarystycznym. Wśród wielu żyworodnych gatunków z podrodziny Poeciliinae znajdują się ryby, które zyskały dużą popularność w hodowlach akwarystycznych, między innymi molinezje, gupiki, limki, gambuzje, żyrardynki, drobniczki i mieczyki. Są to z reguły ryby atrakcyjnie ubarwione, dość odporne na zmienne warunki środowiskowe, a z tych powodów zalecane początkującym akwarystom.
