Portatyw

Portatyw
Ilustracja
Klasyfikacja naukowa

421.221.11
Aerofon piszczałkowy (instrument dęty właściwy)

Klasyfikacja praktyczna

Instrument dęty klawiszowy

Podobne instrumenty

Portatyw (łac. portare „nieść”) – małe, przenośne organy piszczałkowe używane od średniowiecza.

Składały się z jednego rzędu piszczałek labialnych. Zakres instrumentu to około dwie i pół oktawy.
Miał metalowe piszczałki o jednakowej średnicy, różnej długości. Trzymano go prostopadle do torsu grającego, który grał na nim jedną ręką, druga poruszała trójkątnym mieszkiem. Instrument taki noszono na pasie, zawieszony u boku lub na szyi. Stawiano go także na stole lub na kolanach.

Zastosowanie

Instrument znalazł zastosowanie zarówno do celów kościelnych jak i świeckich. Dzięki możliwości przenoszenia stosowany był podczas procesji kościelnych, przede wszystkim do podawania tonu do śpiewu chorału gregoriańskiego.
Instrument ten największą popularność miał w XV wieku. W XVII i XVIII wieku pojawił się portatyw w obudowie skrzynkowej, noszony przez kilka osób (2-4 osoby), stosowany w procesjach religijnych i paradach wojskowych.

Portatyw to jeden z instrumentów będących w obszarze zainteresowania organoznawstwa.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sztuka świata. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s.162, ISBN 978-83-213-4726-4.
  2. ↑ Nowa encyklopedia PWN. T. 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, ISBN 83-01-11968-3.
  3. 1 2 3 Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s.291
  4. ↑ Mała encyklopedia muzyki (red. Stefan Śledziński). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s.828