Postsynchronizacja (ang. post-synchronization, post-sync; w nowszym żargonie filmowym także ADR – Automated Dialogue Replacement) – technika realizacji ścieżki dźwiękowej filmu lub serialu, polegająca na nagrywaniu albo zastępowaniu dialogów, efektów i innych elementów dźwiękowych w studiu, już po zakończeniu zdjęć, i synchronizowaniu ich z obrazem zarejestrowanym wcześniej na planie. W odróżnieniu od dźwięku nagrywanego bezpośrednio podczas zdjęć (tzw. dźwięku synchronicznego lub „z planu”), materiał powstały w ramach postsynchronizacji jest tworzony niezależnie od kamery i dopasowywany do obrazu w postprodukcji. Szczególnym, najbardziej znanym przez widzów przypadkiem postsynchronizacji jest dubbing, czyli zastąpienie oryginalnych kwestii aktorskich nagraniem w innym języku lub głosem innego wykonawcy.
Postsynchronizacja jest pojęciem szerszym niż dubbing – obejmuje również dogrywanie dialogów w języku oryginału (np. w celu poprawienia jakości nagrania), dodawanie odgłosów i szmerów (tzw. efekty synchroniczne, por. metoda Foleya) oraz uzupełnianie ścieżki muzycznej.
W terminologii anglosaskiej funkcjonuje równolegle kilka określeń: post-synchronization/post-sync (stosowane głównie w Wielkiej Brytanii), looping (nazwa historyczna, obecnie uznawana za przestarzałą) oraz ADR (Automated Dialogue Replacement, rzadziej Automatic Dialogue Recording), które weszło do użycia po wprowadzeniu elektronicznych i cyfrowych systemów nagrywania. Francuskojęzyczna terminologia urzędowa (Office québécois de la langue française) definiuje postsynchronisation jako operację, w ramach której aktor ponownie wykonuje w studiu część swoich kwestii w języku wersji oryginalnej, zachowując synchronizację ruchu warg, i wskazuje, że technika ta bywa stosowana np. w przypadku niezadowalającej jakości nagrania na planie lub obecności niechcianych szumów.
Technika dogrywania dźwięku do wcześniej nakręconego obrazu pojawiła się wraz z nastaniem kina dźwiękowego na przełomie lat 20. i 30. XX wieku. Według francuskiego teoretyka dźwięku filmowego Michela Chiona powszechne stosowanie postsynchronizacji w skali masowej przypada na koniec lat 40. XX wieku i wiąże się z odejściem filmowców od zdjęć kręconych w atelier na rzecz plenerów, gdzie warunki akustyczne utrudniały czyste nagranie dialogów na planie; Chion określił postsynchronizację jako „ukrywany i wstydliwy aspekt produkcji większości filmów”.
W pierwszych dekadach stosowania tej metody dominował tzw. system zapętlania (ang. looping): montażysta wycinał fragment obrazu i odpowiadającej mu ścieżki dźwiękowej, po czym sklejał je w zamkniętą pętlę, której pierwszą klatkę oznaczano przebitką i naklejką z ołówka woskowego. Projektor wyświetlający pętlę obrazu i odtwarzacz dźwięku pracowały równocześnie, a aktor nagrywał nową kwestię, ćwicząc ją przy wielokrotnie powtarzanej projekcji tej samej sceny. W latach 50. XX wieku zapis optyczny zastąpiono zapisem magnetycznym na taśmie 35 mm, jednak nagrań wciąż nie można było swobodnie przewijać ani zatrzymywać w dowolnym miejscu.
Przełom nastąpił w połowie lat 70. XX wieku, gdy opracowano technikę nagrywania dialogów z wykorzystaniem urządzeń pozwalających na precyzyjne programowanie momentu rozpoczęcia i zakończenia nagrania (tzw. postsynchrony aktorskie, ang. ADR – Automatic Dialog Recording lub Automatic Dialog Replacement). Realizator mógł zaprogramować konkretną wartość stopy i klatki filmu, dzięki czemu sygnał dźwiękowy informował aktora, kiedy ma zacząć mówić, bez konieczności ręcznego oznaczania miejsca na taśmie. Wraz z rozwojem wideo, a następnie technologii cyfrowej, procesy te zostały w dużej mierze zautomatyzowane, co ostatecznie doprowadziło do przyjęcia się nazwy ADR jako terminu obejmującego współczesną postsynchronizację dialogów.
Proces postsynchronizacji zwykle przebiega równolegle z montażem obrazu. Na etapie tzw. detekcji przygotowywana jest szczegółowa lista fragmentów wymagających dogrania lub poprawienia, z precyzyjnym wskazaniem miejsc rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych kwestii. Aktor nagrywa swoje kwestie w specjalnie przystosowanym studiu, obserwując rzutowany obraz i starając się zachować zgodność z rytmem, tonem i ruchem warg z nagrania oryginalnego; z reguły rejestruje się kilka wariantów (ujęć) danej kwestii, z których na etapie miksu wybierana jest najlepsza wersja lub łączone są fragmenty różnych ujęć. Zasadą przyjętą w praktyce postprodukcyjnej jest nagrywanie postsynchronów tym samym typem mikrofonu, jaki był używany podczas zdjęć, co ułatwia później spójne wybrzmienie całej ścieżki. Ostatnim etapem jest miks, w którym nagrany materiał łączony jest z innymi elementami ścieżki dźwiękowej (muzyką, efektami i dźwiękiem z planu, jeśli jest wykorzystywany) w gotową fonię filmu.
Postsynchronizacja wykorzystywana jest w filmie z kilku głównych powodów: