Prawo Stokesa

Linie prądu płynu i siły działające na kulę poruszającą się w płynie: Fg to siła grawitacji a Fd to opór aerodynamiczny

Prawo Stokesa – prawo określające siłę oporu, działającą na ciało w kształcie kuli, poruszające się w płynie (cieczy, gazie lub plazmie). Zostało odkryte w roku 1851 przez George’a Stokesa.

Prawo wyraża się wzorem:

F→=−6πηrv→,

gdzie:

F→ – siła oporu,
η – lepkość dynamiczna płynu,
r – promień kuli,
v→ – prędkość ciała względem płynu.

Wzór ten jest spełniony dla małych prędkości ciała, ściślej: w przypadku małych liczb Reynoldsa (Re) charakteryzujących przepływ (Re < 1). Dla kuli liczbę Reynoldsa definiuje się jako:

Re=ρv2rη,

gdzie:

ρ – gęstość płynu, w którym porusza się kula.

Prawo zapisane w pierwotnej postaci można przekształcić do:

|F→|=24Reπr2pd,

gdzie:

pd=ρv22 – ciśnienie dynamiczne,

co zgodnie z definicją współczynnika oporu aerodynamicznego (Cx) jest równoważne z:

Cx=24Re.

W gazach wzór jest spełniony dla ciał, których średnica jest znacznie większa od drogi swobodnej cząstki gazu, co jest równoważne warunkowi liczba Knudsena < 0,01. Dla ciał o mniejszym promieniu stosuje się wzór z poprawką uwzględniającą drogę swobodną cząsteczek:

F=6πrηv(1+0,86λr)−1,

gdzie λ – średnia droga swobodna cząsteczki gazu.

Wzór jest stosowany w fizyce cząstek, meteorologii, chemii koloidów, do określania szybkości osiadania cząstek, jest wykorzystywany do wyznaczania lepkości cieczy za pomocą wiskozymetru.

Ze wzoru tego wynika wzór na prędkość graniczną spadania kulki:

Vs=29r2g(ρp−ρf)η,

gdzie:

Vs – prędkość graniczna,
g – przyspieszenie ziemskie,
ρp – gęstość kulki,
ρf – gęstość płynu.

Dla powietrza, którego gęstość można pominąć wzór przyjmuje postać:

Vs=29r2gρpη.

Zobacz też