.jpg)
Prefabrykat – półprodukt, typowy element budowlany służący do montażu na placu budowy, np. płyta stropowa.
Prefabrykatem jest każdy element budowlany lub konstrukcyjny, którego parametry użytkowania są zbliżone do pożądanych lub wymagają niewielkiej obróbki (np. mechanicznej). W ujęciu szerszym prefabrykacja (ang. off-site construction) obejmuje planowanie, projektowanie, wytwarzanie, transport oraz montaż elementów budynku poza właściwym miejscem budowy, a następnie ich szybkie scalanie na budowie; jako typowe „wyjścia” procesu wskazuje się elementy komponentowe, panelowe oraz modułowe.
Z uwagi na wykorzystany przy produkcji materiał prefabrykaty dzielą się na:
- stalowe,
- drewniane,
- żelbetowe,
- strunobetonowe,
- kablobetonowe,
- inne.
Ze względu na stopień prefabrykacji i sposób dostawy wyróżnia się m.in. prefabrykację:
- komponentową (podzespoły i elementy, np. schody, stolarka, instalacje przygotowane w warunkach fabrycznych),
- panelową (elementy 2D, np. ściany/stropy jako panele – zwykle wymagające większego zakresu montażu i uszczelnień na budowie),
- modułową przestrzenną (volumetryczną, 3D – gotowe moduły obejmujące „zamkniętą” przestrzeń użytkową, np. moduły pokoi lub „pods” łazienkowe),
- hybrydową (łączenie rozwiązań panelowych i modułowych).
Zalety prefabrykatów:
- szybkość wytwarzania,
- szybkość montażu,
- powtarzalność i precyzja wykonania elementów,
- możliwość osiągnięcia dużych rozpiętości dzięki zastosowaniu w zakładach prefabrykacji i przez wyspecjalizowane ekipy montażowe technologii niemożliwych do zastosowania bezpośrednio na budowie, np:
- technologia sprężania konstrukcji stalowych,
- technologia sprężania betonu,
- technologia drewna klejonego itp.,
- większa niezależność realizacji obiektu od warunków pogodowych (aczkolwiek montaż prefabrykatów również jest powiązany z warunkami meteorologicznymi),
- ograniczenie czasu prowadzenia robót w miejscu inwestycji (np. w inżynierii mostowej, gdzie elementy mostu wytwarza się poza obiektem i montuje na miejscu, skracając czas zajęcia terenu i oddziaływanie na ruch).
Wady prefabrykatów:
- transport prefabrykatów ponadnormatywnych (wadą w tym przypadku jest jedynie zwiększony koszt transportu elementu np. dachowego, co zazwyczaj niwelowane jest w ogólnym rozrachunku procesu realizacji poprzez zmniejszenie prac ziemnych i fundamentowych, zmniejszenie ilości elementów podporowych itp.),
- klawiszowanie płyt stropowych (nie występuje w przypadku poprawnie wykonanego montażu i następujących po nim prac związanych z wykonaniem spoin i nadlewki (nadbetonu)).
