Ścieżki dwóch procesów Poissona o intensywnościach (niebieski) oraz (czerwony). W przedziale czasu zrealizowano odpowiednio 30 oraz 8 skoków, co odpowiada proporcji intensywności.Ścieżki dwóch skompensowanych złożonych procesów Poissona. Intensywność pierwszego wynosi i jest 4 razy większa od intensywności drugiego procesu. W przedziale czasu zarejestrowano 66 oraz 16 skoków (wartość oczekiwana dla pierwszego: 84). Skoki mają rozkład normalny o wartości oczekiwanej 0,25. Składowa dryfu kompensuje przyrosty skokowe, zapewniając własność martyngału; większe intensywność implikuje silniejszy ujemny dryf.
Uwaga. Parametr nazywa się intensywnością procesu Poissona. Parametr ten określa on średnia liczbę zdarzeń losowych w jednostce czasu.
Zmienna losowa oznacza czas pomiędzy -szym a -tym zdarzeniem (tradycyjnie nazywanym zgłoszeniem), zaś to liczba zgłoszeń, które wystąpiły aż do chwili .
Równoważne definicje
Definicja 1. Dany proces stochastyczny nazywamy procesem Poissona o intensywności wtedy i tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnione są następujące warunki:
, tj.: w chwili początkowej proces ma wartość zero;
Realizacje procesu są niemalejącymi, prawostronnie ciągłymi funkcjami schodkowymi o skokach równych jeden;
Dla dowolnego oraz przyrost ma rozkład Poissona o parametrze , tj.:
Definicja 2. Dany proces stochastyczny nazywamy procesem Poissona o natężeniu wtedy i tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnione są następujące warunki:
;
ma niezależne i stacjonarne przyrosty;
;
.
Uwaga. Niezależność przyrostów oznacza, że liczby zdarzeń w dwóch rozłącznych przedziałach czasowych są niezależnymizmiennymi losowymi. Tak więc, proces ten nie ma pamięci, tzn. wcześniejsze realizacje procesu nie wpływają na prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia w kolejnej chwili procesu.
Przykład (obciążenie centrali telefonicznej)
Klasycznym zastosowaniem procesu Poissona jest modelowanie obciążenia central telefonicznych.
Załóżmy na przykład, że centrala obsługuje średnio 100 rozmów na godzinę. Parametr intensywności wynosi . Dla czasu godziny oczekiwana liczba zdarzeń wynosi .
a) Prawdopodobieństwo, że w ciągu pół godziny zostanie nawiązanych co najmniej 76 połączeń, wynosi:
Wartość tej sumy można wyznaczyć np. za pomocą krótkiego programu w języku Python wykorzystującego funkcję poisson.cdf, służącą do obliczania dystrybuanty rozkładu Poissona.