Psina

Psina
Ilustracja
W Bieńkowicach
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Lokalizacja

woj. opolskie, woj. śląskie

Rzeka
Długość 52,56 km
Źródło
Miejsce koło Gołuszowic
Współrzędne

50°11′22,6″N 17°46′11,1″E/50,189617 17,769744

Ujście
Recypient Odra
Miejsce

na południe od Raciborza

Wysokość

182,6 m n.p.m.

Współrzędne

50°02′40″N 18°14′21″E/50,044444 18,239167

Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast na dole znajduje się punkt z opisem „ujście”
Multimedia w Wikimedia Commons

Psina (Cyna, dawniej również Cynna; niem. Zinna, śl.: Cina lub Cyna[potrzebny przypis], czes. Cina lub Pština) – rzeka, lewy dopływ Odry o długości 52,56 km.

Rzeka przepływa przez województwo opolskie i śląskie. Jej źródła znajdują się w okolicy Gołuszowic. Płynie przez Głubczyce, Baborów, Grobniki. Za miejscowością Bieńkowice wpływa do Odry. Jej prawymi dopływami są Troja i Biała Woda

W XIII wieku, na wysokości wsi Bieńkowice z Psiny przekopano sztuczny kanał Psinka, zasilający ówczesny Racibórz w wodę do celów gospodarczych. Kanał ten funkcjonował aż do roku 1969. Pomimo oficjalnej, hydrologicznej nazwy Psinka, kanał ten nazywano Cyną lub Psiną, co powodowało częste mylenie nazwy rzeki (Psina-Cyna).[potrzebny przypis]

Psina jako rzeka graniczna

Rzeka Psina (kolor niebieski) a dawna północna granica diecezji ołomunieckiej (kolor czarny)

Psina stała się rzeką graniczną pomiędzy Polską a Morawami być może już w ramach pokoju kłodzkiego w 1137, ewentualnie pomiędzy księstwem raciborskim Mieszka Plątonogiego a Morawami po roku 1180 (około 1194), przy czym jedyna wzmianka o wymianie ziem za mającą leżeć przy Opawie krainę Primoravia musi być odrzucona, gdyż była błędem kronikarza. Początkowo lewy, północny brzeg, m.in. ze wzmiankowaną w 1223 miejscowością Lichan na obszarze późniejszego Baborowa, znajdował się po stronie polskiej (raciborskiej). Utracił go książę Władysław opolski w 1253 po nieudanej wyprawie przeciw późniejszemu królowi czeskiemu Przemysłowi Ottokarowi II. Po tym wydarzeniu granica przebiegała wzdłuż Psiny jedynie w jej środkowym biegu, przede wszystkim pomiędzy morawskojęzyczną diecezją ołomuniecką a w tych okolicach polskojęzyczną diecezją wrocławską. Granica polityczna straciła na znaczeniu po shołdowaniu królowi czeskiemu księstwa raciborskiego (1327), a jeszcze bardziej po połączeniu go z księstwem opawskim w 1337. Jego terytorium co najmniej od końca XV wieku uważano już za część Górnego Śląska.

Przypisy

  1. ↑ Psina na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Główny Geodeta Kraju. [dostęp 2017-04-28].
  2. ↑ Psina na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej (wynik wyszukiwania), Główny Geodeta Kraju, za: Nazwy geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej (gazeter) PPWK - Warszawa 1991; Mapa topograficzna w skali 1:10 000; Protokół z posiedzenia KNMiOF w dniach 8–9 listopada 2004; Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r., M.P. [dostęp 2017-04-28].
  3. 1 2 3 Cyna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 723.
  4. ↑ Full text of "Dějiny markrabstvi Moravského" [online], www.archive.org [dostęp 2018-05-07] (ang.).
  5. ↑ Senát Národního shromáždění R [online], senat.cz [dostęp 2024-04-25] [zarchiwizowane z adresu 2012-05-29].
  6. ↑ Slezsko [online], www.nalucine.cz [dostęp 2018-05-07].
  7. ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 226, ISBN 83-239-9607-5.
  8. ↑ Psina na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2017-04-28].
  9. ↑ Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych pod redakcją Idziego Panica. T. II: Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528 roku). Cieszyn: Starostwo Powiatowe, 2010, s. 42–43. ISBN 978-83-926929-3-5.
  10. ↑ Piotr Boroń. Na przedpolu Bramy Morawskiej – obecność wpływów południowych na Górnym Śląsku i zachodnich krańcach Małopolski we wczesnym średniowieczu. „Historia Slavorum Occidentis”. 2 (3), s. 36-66, 2012.
  11. ↑ Magdalena Janus, Iwona Kopaniecka, Monika Prześlakiewicz, Tomasz Duchnowski, Dagmara Duchnowska: Analiza kulturowo-historyczna gminy Baborów. Baborów: Starostwo Powiatowe, 2013, s. 8–10.
  12. ↑ Mapa Zasięg mowy polskie na Śląsku około połowy XVII wieku. Opracował Tadeusz Ładogórski w: Historia Śląska pod redakcją Karola Maleczyńskiego, Wrocław 1966, Tom 1, cz. 3.
  13. ↑ Jan Kowalski: Morawianie (Morawcy) w Polsce. T. 5. 2016, s. 115-131.