PuTTY

PuTTY
Logo PuTTY
Logo programu
Ilustracja
Okno konfiguracji PuTTY w systemie Windows
Autor Simon Tatham i współpracownicy
Pierwsze wydanie 1999
Aktualna wersja stabilna 0.85
(16 sierpnia 2026) [±]
System operacyjny Windows, Linux, Unix
Rodzaj Klient SSH, Telnet, rlogin; emulator terminala
Licencja MIT
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

PuTTY – wolny emulator terminala i klient protokołów dostępu zdalnego, w tym SSH, Telnet i rlogin, rozwijany przede wszystkim przez Simona Tathama. Jest dostępny dla Microsoft Windows oraz systemów uniksowych, w tym Linuksa. Nazwą PuTTY określa się również zestaw towarzyszących mu narzędzi do transferu plików, obsługi kluczy kryptograficznych i wykonywania zdalnych poleceń. Program i jego kod źródłowy są rozpowszechniane na licencji MIT.

Historia

Według wspomnień Tathama prace rozpoczęły się latem 1996 roku. Niezadowolony z dostępnych klientów Telnet dla Windows, napisał własny program z graficznym interfejsem i emulacją terminala, początkowo nazwany STel, od Simon's Telnet. Latem 1998 roku przebudował go tak, aby oddzielić emulację terminala od obsługi protokołów, dodał SSH-1 i zmienił nazwę na PuTTY. Program został publicznie udostępniony w 1999 roku. Najstarszy wpis w oficjalnym dzienniku zmian dotyczy wersji 0.45 z 22 stycznia 1999 roku.

Zestaw stopniowo rozszerzano o osobne programy. Wersja 0.48 z listopada 1999 roku zawierała narzędzie do kopiowania plików PSCP. W wydaniu 0.50 z 16 października 2000 roku pojawiły się obsługa SSH-2, agent kluczy Pageant i narzędzie wiersza poleceń Plink, a w wersji 0.51 z grudnia tego roku – generator kluczy PuTTYgen. Wydanie 0.52 z 14 stycznia 2002 roku rozszerzyło obsługę SSH-2 o uwierzytelnianie kluczami RSA i DSA; wprowadziło także klienta PSFTP, przekierowywanie połączeń TCP i X11 oraz obsługę Unicode.

Tatham rozpoczął przenoszenie programu do systemów uniksowych pod koniec 2002 roku, początkowo wydzielając emulator terminala pterm. Port uniksowy udostępniono w wersji 0.54 z 12 lutego 2004 roku. Kolejne rozszerzenia obejmowały obsługę IPv6 w wersji 0.58 z 2005 roku, połączenia szeregowe w wersji 0.59 z 2007 roku oraz współdzielenie połączenia SSH przez kilka uruchomionych instancji programu w wersji 0.64 z 2015 roku.

Rozwijano również mechanizmy kryptograficzne SSH-2. Wersja 0.68 z 2017 roku dodała uwierzytelnianie i wymianę kluczy z wykorzystaniem krzywych eliptycznych. Wydanie 0.78 z 2022 roku wprowadziło hybrydową wymianę kluczy z użyciem NTRU Prime, a wersja 0.83 z 2025 roku – z użyciem ML-KEM.

Charakterystyka

PuTTY wyświetla tekstowy interfejs zdalnego komputera, emulując terminal. Oprócz SSH obsługuje protokoły Telnet, rlogin i SUPDUP oraz połączenia przez lokalny port szeregowy. SSH szyfruje komunikację, natomiast pozostałe wymienione protokoły sieciowe nie zapewniają porównywalnej ochrony. Domyślnie używany jest SSH-2; obsługa starszego SSH-1 pozostaje mechanizmem zgodności z dawnymi serwerami.

Program umożliwia uwierzytelnianie użytkownika kluczem publicznym i sprawdzanie klucza serwera. Obsługuje lokalne, zdalne i dynamiczne przekierowywanie portów oraz przekazywanie połączeń X11 przez SSH do lokalnego serwera X. Współdzielenie połączenia pozwala kilku instancjom PuTTY korzystać z jednego połączenia SSH-2, przy zachowaniu osobnych sesji terminalowych. Dostępne szyfry obejmują AES, a także starsze algorytmy, takie jak 3DES, Blowfish i DES, utrzymywane ze względów zgodności; ich dostępność i domyślne ustawienia zależą od algorytmu i wersji protokołu.

Narzędzia zestawu

Oprócz graficznego klienta PuTTY projekt obejmuje narzędzia przeznaczone do odmiennych zadań:

Główne narzędzia projektu PuTTY
Program Przeznaczenie
PuTTY Emulator terminala i klient dostępu zdalnego z graficznym interfejsem konfiguracji.
PSCP Kopiowanie plików z wiersza poleceń przez SFTP lub starszy protokół SCP.
PSFTP Klient SFTP z interaktywną obsługą transferu plików oraz trybem wsadowym.
Plink Klient wiersza poleceń do wykonywania zdalnych poleceń i automatyzacji połączeń.
Pageant Agent przechowujący klucze prywatne w pamięci i obsługujący żądania uwierzytelnienia klientów SSH.
PuTTYgen Generowanie i przekształcanie kluczy używanych do uwierzytelniania SSH.

Systemy operacyjne i rozpowszechnianie

Zespół projektu udostępnia pliki wykonywalne dla Windows oraz kod źródłowy pozwalający zbudować wersję uniksową; pakiety dla systemów uniksowych dostarczają również ich dystrybucje. Istnieją także porty przygotowane przez osoby trzecie, odrębne od wydań zespołu PuTTY. Rozwój prowadzi niewielki zespół współpracowników Tathama, przyjmujący również wkład zewnętrznych autorów.

Oficjalna strona projektu znajduje się w domenie chiark.greenend.org.uk. W 2025 roku zespół uruchomił także stronę putty.software, odsyłającą do jego materiałów. Domena putty.org nie należy do zespołu PuTTY.

Odbiór

Timothy Dyck w recenzji wersji 0.52 opublikowanej w „eWeek” w lutym 2002 roku chwalił prostotę programu, szybkość działania i łatwość konfiguracji. Zwracał uwagę na rozszerzenie funkcji, w tym transfer plików SFTP i obsługę Unicode. Daniel J. Barrett, Richard E. Silverman i Robert G. Byrnes w książce SSH, The Secure Shell: The Definitive Guide z 2005 roku opisywali wersję 0.56 jako niewielkiego, prostego i użytecznego klienta SSH. Pozytywnie oceniali też jego dokumentację, a oznaczenia programu jako wersji beta nie uznawali za przeszkodę w korzystaniu z niego.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Simon Tatham: History of PuTTY's development. 2020-03-24. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  2. 1 2 PuTTY Licence. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  3. 1 2 PuTTY: a free SSH and Telnet client. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  4. 1 2 3 PuTTY User Manual: Chapter 1. Introduction to PuTTY. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  5. 1 2 3 4 PuTTY Change Log. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  6. 1 2 PuTTY User Manual: Chapter 4. Configuring PuTTY. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  7. ↑ PuTTY User Manual: Chapter 5. Using PSCP to transfer files securely. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  8. ↑ PuTTY User Manual: Chapter 6. Using PSFTP to transfer files securely. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  9. ↑ PuTTY User Manual: Chapter 7. Using the command-line connection tool Plink. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  10. ↑ PuTTY User Manual: Chapter 9. Using Pageant for authentication. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  11. ↑ PuTTY User Manual: Chapter 8. Using public keys for SSH authentication. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  12. ↑ PuTTY FAQ: Ports to other operating systems. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  13. ↑ PuTTY Team Members. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  14. ↑ Liam Proven: PUTTY.ORG nothing to do with PuTTY – and now it's spouting pandemic piffle. The Register, 2025-07-17. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  15. ↑ Timothy Dyck: Free Putty Client Supports SSH2. eWeek, 2002-02-18. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
  16. ↑ 18. PuTTY for Windows. W: Daniel J. Barrett, Richard E. Silverman, Robert G. Byrnes: SSH, The Secure Shell: The Definitive Guide. Wyd. 2. O'Reilly, 2005. ISBN 0-596-00895-3. (ang.).

Linki zewnętrzne