Puffinus

Puffinus
Brisson, 1760
Ilustracja
Burzyk północny (P. puffinus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

rurkonose

Rodzina

burzykowate

Rodzaj

Puffinus

Typ nomenklatoryczny

„Puffinus” Brisson, 1760 (= Procellaria puffinus Brünnich, 1764)

Synonimy
Gatunki

20 gatunków – zobacz opis w tekście

Puffinus – rodzaj ptaków z rodziny burzykowatych (Procellariidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich oceanach świata.

Morfologia

Długość ciała 25–40 cm, rozpiętość skrzydeł 58–93 cm; masa ciała 82–575 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1760 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji własnego autorstwa poświęconej ornitologii. Gatunkiem typowym jest (tautonimia) burzyk północny (P. puffinus).

Etymologia

  • Puffinus: angielskie nazwy Puffing (około 1502 roku) lub Puffin (około 1508), początkowo stosowane do tuszy z pisklęcia burzyka, przysmaku angielskiego stołu do końca XVIII wieku. Przez zamieszanie i skojarzenia nazwę tę stopniowo zaczęto stosować również na określenie maskonura, aż stała się nazwą tego gatunku w drugiej połowie XIX wieku, ale w ornitologii zachowano ją jako ogólną nazwę dla burzyków.
  • Nectris: gr. νηκτρις nēktris ‘pływak’, od νεω neō ‘pływać’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Procellaria puffinus Brünnich, 1764.
  • Thyellas: gr. θυελλα thuella ‘huragan, burza’, od θυω thuō ‘wściekać się’.
  • Rhipornis: gr. ῥιπη rhipē ‘szybki lot, gwałtowny ruch’, od ῥιπτω rhiptō ‘rzucać się’; ορνις ornis, ορνιθος ornithos ‘ptak’. Nowa nazwa dla Puffinus Brisson, 1760.
  • Cymotomus: gr. κυμοτομος kumotomos ‘rozbijający fale’, od κυμα kuma ‘fale’; τομος tomos ‘tnący’, od τεμνω temnō ‘ciąć’.
  • Reinholdia: epitet gatunkowy Puffinus reinholdi Mathews, 1912; Johann Reinhold Forster (1729–1798), niemiecki przyrodnik podczas drugiej wyprawy Cooka. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Puffinus reinholdi Mathews, 1912 (= Procellaria gavia J.R. Forster, 1844).
  • Alphapuffinus: gr. αλφα alpha ‘pierwszy’; rodzaj Puffinus Brisson, 1760. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Puffinus assimilis Gould, 1838.
  • Microzalias: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Zalias Heine & Reichenow, 1890 (burzyk). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Puffinus nativitatis Streets, 1877.
  • Cinathisma: gr. κιναθισμα kinathisma, κιναθισματος kinathismatos ‘szelest skrzydeł’, od κινεω kineō ‘ruszać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Cinathisma cyanoleuca Hull, 1916 (= Reinholdia reinholdi byroni Mathews, 1912 (= Procellaria gavia J.R. Forster, 1844)).

Podział systematyczny

Takson ten okazał się polifiletyczny, dlatego część gatunków (pacifus, bulleri, griseus, tenuirostris, creatopus, carneipes i gravis) przeniesiono do odrębnego rodzaju Ardenna. Do rodzaju Puffinus należą następujące gatunki: