Pustelnik czarny

Pustelnik czarny
	Threnetes niger
	(Linnaeus, 1758)
	; Podgatunek T. n. loehkeni
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	krótkonogie
Rodzina	kolibrowate
Podrodzina	pustelniki
Rodzaj	Threnetes
Gatunek	pustelnik czarny
Synonimy
	Trochilus niger Linnaeus, 1758;
	Trochilus niger Linnaeus, 1758;
Podgatunki
	2 podgatunki – zobacz opis w tekście
	2 podgatunki – zobacz opis w tekście
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pustelnik czarny (Threnetes niger) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Występuje w północnej części Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Występowanie

Pustelnik czarny występuje w Gujanie Francuskiej i przyległych obszarach północnej Brazylii na północ od Amazonki (w stanie Amapá i północnej części stanu Pará). Jego głównym naturalnym siedliskiem są tropikalne wilgotne lasy nizinne, ale występuje też w lasach nadrzecznych, lasach bagiennych, lasach wtórnych, na pastwiskach z zaroślami czy na plantacjach.

Systematyka

Taksonomia i systematyka pustelnika czarnego i jasnosternego (Threnetes leucurus) była dyskusyjna. Autorzy 5. tomu Handbook of the Birds of the World (1999) uznali ten gatunek za melanistyczny wariant pustelnika jasnosternego i włączyli T. leucurus do T. niger. Z drugiej strony, w 2003 roku Południowoamerykański Komitet Klasyfikacyjny (South American Classification Committee) uznał T. niger i T. leucurus za dwa różne gatunki, z powodu niewystarczającej liczby opublikowanych dowodów świadczących inaczej. Obecnie (2025) powszechnie uznaje się pustelnika czarnego i jasnosternego za osobne gatunki.

Wyróżnia się dwa podgatunki T. niger:

T. n. niger (Linnaeus, 1758) – pustelnik czarny – Gujana Francuska i północno-wschodnia Brazylia,
T. n. loehkeni Grantsau, 1969 – pustelnik brązowosterny – północno-wschodnia Brazylia (na północ od Amazonki).

Morfologia

Długość ciała 10–12 cm (w tym dziób 2,7–2,9 cm).

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN pustelnik czarny jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość rzadki i występujący lokalnie. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny.

Uwagi

↑ Nazwa Threnetes niger miała w tym przypadku priorytet jako starsza, mimo że T. leucurus jest ptakiem dużo bardziej rozprzestrzenionym i znanym.

Przypisy

↑ Threnetes niger, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Pale-tailed Barbthroat (Threnetes niger). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-15)]. (ang.).
1 2 3 4 BirdLife International, Threnetes niger, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2026-1 [dostęp 2026-10-02] (ang.).
1 2 3 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Phaethornithinae Gray,GR, 1840 - pustelniki (wersja: 2025-10-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-10].
1 2 3 4 5 C. Hinkelmann, G.M. Kirwan, P.F.D. Boesman: Sooty Barbthroat (Threnetes niger), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-01-13]. (ang.).
↑ Handbook of the Birds of the World. Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal (red.). T. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 539, pl. 45. ISBN 84-87334-25-3. (ang.).
↑ South American Classification Committee (SACC) (2003): Proposal (# 77) to South American Check-list Committee: Split Threnetes leucurus from Threnetes niger.
↑ Remsen i inni, A Classification of the Bird Species of South America. VERSION: 23 December 2024, Museum of Natural Science, Louisiana State University [dostęp 2025-01-13] (ang.).
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-02] (ang.).
1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-10-02] .

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i krótki film przedstawiający pustelnika czarnego. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[uwaga1-7] Nazwa Threnetes niger miała w tym przypadku priorytet jako starsza, mimo że T. leucurus jest ptakiem dużo bardziej rozprzestrzenionym i znanym.

[itis-1] Threnetes niger, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] Pale-tailed Barbthroat (Threnetes niger). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-15)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 4 BirdLife International, Threnetes niger, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2026-1 [dostęp 2026-10-02] (ang.).

[mk-4] 1 2 3 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Phaethornithinae Gray,GR, 1840 - pustelniki (wersja: 2025-10-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-10].

[botw-5] 1 2 3 4 5 C. Hinkelmann, G.M. Kirwan, P.F.D. Boesman: Sooty Barbthroat (Threnetes niger), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-01-13]. (ang.).

[HBW-6] Handbook of the Birds of the World. Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal (red.). T. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 539, pl. 45. ISBN 84-87334-25-3. (ang.).

[8] South American Classification Committee (SACC) (2003): Proposal (# 77) to South American Check-list Committee: Split Threnetes leucurus from Threnetes niger.

[sacc-9] Remsen i inni, A Classification of the Bird Species of South America. VERSION: 23 December 2024, Museum of Natural Science, Louisiana State University [dostęp 2025-01-13] (ang.).

[ioc-10] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-02] (ang.).

[avilist-11] 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[hbwcheck-12] HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-10-02] .