Pyrenopeziza

Twardokustrzebka
	; Pyrenopeziza petiolaris na gałązce
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	patyczniaki
Rząd	tocznikowce
Rodzina	Ploettnerulaceae
Rodzaj	twardokustrzebka’
	Nazwa systematyczna
	Pyrenopeziza Fuckel; Jb. nassau. Ver. Naturk. 23-24: 293 (1870) [1869-70]
	Typ nomenklatoryczny
	Pyrenopeziza chailletii (Pers.) Fuckel 1870
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pyrenopeziza Fuckel (twardokustrzebka) – rodzaj grzybów workowych.

Charakterystyka

Wśród gatunków rodzaju Pyrenopeziza są zarówno grzyby wielkoowocnikowe, jak i grzyby mikroskopijne, zarówno grzyby saprotroficzne, jak i grzyby pasożytnicze. Żyją na roślinach dwuletnich oraz na drzewach i krzewach.

Apotecja wyrastają bezpośrednio z tkanek rośliny żywicielskiej lub na powierzchni obumarłych części roślinnych; na łodygach, gałązkach, liściach. Ekscypulum dobrze rozwinięte. Worki o kształcie cylindrycznym z widocznym aparatem apikalnym. Powstają w nich w dwóch rzędach jednokomórkowe, cylindryczne lub elipsoidalne askospory o zaokrąglonych końcach.

Wśród gatunków występujących w Polsce największe znaczenie mają: P. brassicae powodująca białą plamistość liści rzepaku, P. chailletii powodująca plamistość liści świerząbka i P. betulina powodująca plamistość liści brzozy.

Systematyka

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum

Ploettnerulaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Rodzaj Pyrenopeziza utworzył Leopold Fuckel w 1870 r. Gatunkiem typowym jest Pyrenopeziza chailletii (Pers.) Fuckel 1870. Polską nazwę rodzaju nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Synonimy:

Belonium Sacc. 1884
Excipula Fr. 1823
Hysteropeziza Rabenh. 1874
Leptopeziza Rostr. 1888.

Gatunki występujące w Polsce:

Pyrenopeziza adenostylidis (Rehm) Gremmen 1958
Pyrenopeziza brassicae B. Sutton & Rawl. 1979
Pyrenopeziza ampelina (Pass.) Rehm 1892
Pyrenopeziza arctii (W. Phillips) Nannf. 1932
Pyrenopeziza arundinacea (DC.) Boud. 1907
Pyrenopeziza atrata (Pers.) Fuckel 1870
Pyrenopeziza benesuada (Tul.) Gremmen 1958
Pyrenopeziza betulina (Alb. & Schwein.) Rauschert 1988
Pyrenopeziza betulicola Fuckel 1870
Pyrenopeziza chailletii (Pers.) Fuckel 1870
Pyrenopeziza compressula Rehm 1892
Pyrenopeziza dilutella (Fr.) Gminder 2016
Pyrenopeziza ebuli (Fr.) Sacc. 1889
Pyrenopeziza galii-veri (P. Karst.) Sacc. 1889
Pyrenopeziza homogynes J. Schröt. 1893
Pyrenopeziza karstenii Sacc. 1881
Pyrenopeziza mercurialis (Fuckel) Boud. 1907
Pyrenopeziza nigrella Fuckel 1875
Pyrenopeziza petiolaris (Alb. & Schwein.) Nannf. 1932
Pyrenopeziza plicata (Rehm) Rehm 1892
Pyrenopeziza polymorpha Rehm 1892
Pyrenopeziza pulveracea (Fuckel) Gremmen 1958
Pyrenopeziza revincta (P. Karst.) Gremmen 1958
Pyrenopeziza rubi (Fr.) Rehm 1878
Pyrenopeziza solidaginis (P. Karst.) J. Schröt. 1893

Nazwy naukowe według Index Fungorum. Wykaz gatunków według M.A. Chmiel i J. Marcinkowskiej

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2021-01-23] .
1 2 Maria AlicjaM.A. Chmiel Maria AlicjaM.A., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 105–108, ISBN 978-83-89648-46-4 .
1 2 3 JoannaJ. Marcinkowska JoannaJ., Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, s. 122, ISBN 978-83-09-01048-7 .
↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-28] (pol.).
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2021-01-23] .

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2021-01-23] .

[chm-2] 1 2 Maria AlicjaM.A. Chmiel Maria AlicjaM.A., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 105–108, ISBN 978-83-89648-46-4 .

[mar-3] 1 2 3 JoannaJ. Marcinkowska JoannaJ., Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, s. 122, ISBN 978-83-09-01048-7 .

[kom6-4] Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-28] (pol.).

[sf-5] Species Fungorum [online] [dostęp 2021-01-23] .