Rada Narodowa (Szwajcaria)

Rada Narodowa
Nationalrat
Conseil National
Consiglio Nazionale
Cussegl Naziunal
Państwo	Szwajcaria
Rodzaj	izba niższa
Rok założenia	1848
	Kierownictwo
Przewodniczący	Eric Nussbaumer(inne języki) (SPS/PSS)
Pierwszy Wiceprzewodniczący	Maja Riniker(inne języki) (FDP)
	Struktura
Liczba członków	200
Stowarzyszenia polityczne	Frakcja SVP/UDC (67) SVP/UDC (62); Liga Ticino (1); EDU/UDF (2); Mouvement citoyens genevois(inne języki) (2); ; Frakcja SPS/PSS (41) SPS/PSS (41); ; Frakcja Die Mitte/Le Centre(inne języki) (31) Die Mitte/Le Centre(inne języki) (29); EVP/PEV (2); ; Frakcja FDP/PLR (28) FDP/PLR (28); ; Frakcja Zielonych (GPS/PES) (23) GPS/PES (23); ; Frakcja Zielonych Liberałów(inne języki) (GLP/PVL) (10) Zieloni Liberałowie(inne języki) (GLP/PVL) (10); ;
Ordynacja	proporcjonalna
Ostatnie wybory	23 października 2023
	Siedziba
	Bundeshaus; Bundesplatz 3; 3005; Berno
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Rada Narodowa (niem. Nationalrat, fr. Conseil National, wł. Consiglio Nazionale, rom. Cussegl Naziunal) – izba niższa dwuizbowego parlamentu Szwajcarii, składająca się z 200 członków wybieranych w wyborach powszechnych, systemem proporcjonalnym. Kadencja Rady Narodowej trwa 4 lata.

Obrady Rady Narodowej odbywają się symultanicznie w trzech głównych językach Konfederacji Szwajcarskiej (niemieckim, francuskim i włoskim), tzn. deputowany mówi w jednym języku, a jego wystąpienie jest tłumaczone na bieżąco na dwa pozostałe języki.

Ostatnie wybory odbyły się 23 października 2023 r..

Historia

Po zakończeniu wojny domowej dokonano reorganizacji państwa szwajcarskiego czego efektem było uchwalenie Konstytucji Federalnej z dnia 12 września 1848 roku. Na mocy konstytucji zastąpiono jednoizbowy Tagsatzung dwuizbowym Zgromadzeniem Federalnym, wybieranym na trzyletnią kadencję.

1848-1851

Rada Narodowa I kadencji liczyła 111 deputowanych. Sposób ich wybrania określony został przez każdy kanton osobno.

Kanton	Liczba mandatów	Liczba okręgów wyborczych
Zurych	12	4
Berno	20	6
Lucerna	6	1
Uri	1	1
Schwyz	2	2
Obwalden	1	1
Nidwalden	1	1
Glarus	1	1
Zug	1	1
Fryburg	5	5
Solura	3	1
Bazylea-Miasto	1	1
Bazylea-Okręg	2	1
Szafuza	2	1
Appenzell Ausserrhoden	2	1
Appenzell Innerrhoden	1	1
St. Gallen	8	4
Gryzonia	4	4
Argowia	9	1
Turgowia	4	4
Ticino	6	1
Vaud	9	3
Valais	4	4
Neuchâtel	3	1
Genewa	3	1
RAZEM	111	52

1851-1919

W 1851 roku Zgromadzenie Federalne wprowadziło jednolite prawo wyborcze do Rady Narodowej, wprowadzające większościową ordynację wyborczą. Kraj podzielony został na jedno- i wielomandatowe okręgi wyborcze. Liczba mandatów zależna była od liczby mieszkańców – 1 mandat na 20 000 obywateli oraz dodatkowy mandat jeżeli pozostała część przekraczała 10 000. Zmian w okręgach wyborczych dokonywano raz na dziesięć lat, na podstawie dziesięcioletniego spisu ludności. Na przestrzeni lat 1848-1911 liczba mandatów wzrosła z 111 do 189.

Kanton	Liczba okręgów							Liczba mandatów
Kanton	1851-1863	1863-1872	1872-1881	1881-1890	1890-1902	1902-1911	1911-1919	1851-1863	1863-1872	1872-1881	1881-1890	1890-1902	1902-1911	1911-1919
Zurych	4	4	4	4	4	4	5	13	13	14	16	17	22	25
Berno	6	6	6	6	7	7	7	23	23	25	31	31	33	36
Lucerna	3	3	4	4	3	3	3	7	7	7	7	7	7	8
Uri	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Schwyz	1	1	1	1	1	1	1	2	2	2	3	3	3	3
Obwalden	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Nidwalden	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Glarus	1	1	1	1	1	1	1	2	2	2	2	2	2	2
Zug	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Fryburg	2	2	2	3	3	3	2	5	5	6	6	6	6	7
Solura	1	1	1	1	1	1	1	3	3	4	4	4	5	6
Bazylea-Miasto	1	1	1	1	1	1	1	1	2	2	3	4	6	7
Bazylea-Okręg	1	1	1	1	1	1	1	2	3	3	3	3	3	4
Szafuza	1	1	1	1	1	1	1	2	2	2	2	2	2	2
Appenzell Ausserrhoden	1	1	1	1	1	1	1	2	2	2	3	3	3	3
Appenzell Innerrhoden	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
St. Gallen	4	3	3	3	5	5	5	8	9	10	10	11	13	15
Gryzonia	4	3	3	3	3	3	1	4	5	5	5	5	5	6
Argowia	3	3	3	3	4	4	4	10	10	10	10	10	10	12
Turgowia	1	1	1	1	1	1	1	4	5	5	5	5	6	7
Ticino	2	2	2	2	2	2	2	6	6	6	7	6	7	8
Vaud	3	3	3	3	3	3	3	10	11	11	12	12	14	16
Valais	3	3	3	3	3	2	2	4	5	5	5	5	6	6
Neuchâtel	1	1	1	1	1	1	1	4	4	5	5	5	6	7
Genewa	1	1	1	1	1	1	1	3	4	4	5	5	7	8
RAZEM	49	47	48	49	52	49	49	120	128	135	145	147	167	189

Od 1919

W 1919 roku przeprowadzono reformę, w wyniku której każdy kanton został pojedynczym okręgiem wyborczym. Ponadto w wielomandatowych okręgach wyborczych zmieniono ordynację na proporcjonalną. W 1931 roku postanowiono o przedłużeniu kadencji do lat czterech. W celu ograniczenia wciąż rosnącej liczby członków Rady Narodej zmieniono zasadę przypisywania mandatów zwiększając liczbę obywateli na którą przysługuje jeden mandat do 22 000 w 1931 roku oraz do 23 000 w 1951. W 1963 roku ograniczono liczbę deputowanych do 200, bez względu na liczbę ludności.

Kanton	Liczba mandatów
Kanton	1919-1922	1922-1931	1931-1943	1943-1951	1951-1963	1963-1971	1971-1979	1979-1983	1983-1995	1995-2003	2003-2015	2015-2019
Zurych	25	27	28	31	32	35	35	35	35	34	34	35
Berno	32	34	31	33	33	33	31	29	29	27	26	25
Lucerna	8	9	9	9	9	9	9	9	9	10	10	10
Uri	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Schwyz	3	3	3	3	3	3	3	3	3	3	4	4
Obwalden	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Nidwalden	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
Glarus	2	2	2	2	2	2	1	1	1	1	1	1
Zug	1	2	2	2	2	2	2	2	2	3	3	3
Fryburg	7	7	7	7	7	6	6	6	6	6	7	7
Solura	6	7	7	7	7	7	7	7	7	7	7	6
Bazylea-Miasto	7	7	7	8	8	8	7	7	6	6	5	5
Bazylea-Okręg	4	4	4	4	4	5	7	7	7	7	7	7
Szafuza	2	3	2	2	2	2	2	2	2	2	2	2
Appenzell Ausserrhoden	3	3	2	2	2	2	2	2	2	2	1	1
Appenzell Innerrhoden	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
St. Gallen	15	15	13	13	13	13	12	12	12	12	12	12
Gryzonia	6	6	6	6	6	5	5	5	5	5	5	5
Argowia	12	12	12	12	13	13	14	14	14	15	15	16
Turgowia	7	7	6	6	6	6	6	6	6	6	6	6
Ticino	8	8	7	7	7	7	8	8	8	8	8	8
Vaud	16	16	15	16	16	16	16	16	17	17	18	18
Valais	6	6	6	7	7	7	7	7	7	7	7	8
Neuchâtel	7	7	6	5	5	5	5	5	5	5	5	4
Genewa	8	9	8	8	8	10	11	11	11	11	11	11
Jura								2	2	2	2	2
RAZEM	189	198	187	194	196	200	200	200	200	200	200	200

Organy Rady Narodowej

Przewodniczący Rady Narodowej – najwyższy przedstawiciel Rady Narodu, wybrany na okres jednego roku, bez możliwości reelekcji. Do jego kompetencji należy przewodniczenie obradom Rady Narodowej i Zgromadzenia Federalnego, reprezentowanie Rady oraz kierowanie administracją Rady.
I Wiceprzewodniczący Rady Narodowej
II Wiceprzewodniczący Rady Narodowej

Prace Rady Narodowej

Rada Narodowa pracuje w systemie sesyjnym. W ciągu roku zwoływane są cztery sesje zwyczajne: wiosenna rozpoczynająca się w pierwszy poniedziałek marca, letnia w pierwszy poniedziałek czerwca, jesienna po szwajcarskim święcie dziękczynienia i zimowa w ostatni poniedziałek listopada. Każda sesja trwa trzy tygodnie, po 2-5 dni robocze w każdym tygodniu. W przypadku niedokończenia prac nad ustawami rada może zwołać dodatkową sesję. W sytuacjach kryzysowych na wniosek 1/4 członków Rady Narodowej lub Zgromadzenia Federalnego może zostać zwołana sesja nadzwyczajna.

Frakcje parlamentarne

Członkowie Zgromadzenia Federalnego mogą skupiać się we frakcjach parlamentarnych. Frakcję tworzy co najmniej 5 członków Zgromadzenia Federalnego. Ponieważ tylko frakcjom przysługuje prawo do posiadania członków w komisjach, małe partie polityczne współtworzą ze sobą lub z jedną większą frakcje koalicyjne.


Frakcja	Partie	Liczba członków Rady Narodowej
Frakcja Szwajcarskiej Partii Ludowej (V)	SVP/UDC, Lega/Ligue, EDU/UDF, Mouvement citoyens genevois(inne języki)	67
Frakcja Socjaldemokratyczna (S)	SP/PS	41
Frakcja Die Mitte (M-E)	Die Mitte/Le Centre(inne języki), EVP/PEV	31
Frakcja FDP-Demokraci (RL)	FDP/PLR	28
Frakcja Zielonych (G)	GPS/PES	23
Frakcja Zielonych Liberałów (GL)	Partia Zielonych Liberałów(inne języki) (GLP/PVL)	10

W 52. kadencji Rady Narodowej nie było posłów niezrzeszonych we frakcjach (stan na 8.12.2023 r.).

Przypisy

↑ Szwajcaria. Ustrój polityczny, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-02-09] .
↑ Szwajcaria. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2024-02-09].
↑ swissinfo 1 ↓.
↑ swissinfo 2 ↓.
↑ Wybory parlamentarne w Szwajcarii. Wyniki wskazują na zwycięstwo prawicowej Szwajcarskiej Partii Ludowej [online], PAP, 23 października 2023 [dostęp 2024-02-09] .
↑ BV34 2011 ↓.
↑ Tytuł V, art. 151 Konstytucji Szwajcarii
1 2 sesja ↓.
1 2 Art. 2 Ustawy o Zgromadzeniu Federalnym
1 2 frakcje ↓.

Bibliografia

Die Fraktionen. Oficjalna strona internetowa Zgromadzenia Federalnego. [dostęp 2024-02-09]. (niem. • fr. • wł. • ang. • retorom.).
Sesja. Oficjalna strona internetowa Zgromadzenia Federalnego. [dostęp 2015-09-21]. (niem. • fr. • wł. • ang. • retorom.).
Od 111 do 200. Oficjalna strona internetowa Kancelarii Konfederacji Szwajcarii, 2011-09-14, BV34 [dostęp 2015-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]. (niem. • fr. • wł. • retorom.).
Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 1. Cz. 1. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1442-9. (niem.).
Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 1. Cz. 2. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1443-7. (niem.).
Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 2. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1444-5. (niem.).
Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 3. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1445-3. (niem.).
Parlamentarier macht Sprung über den Röstigraben. swissinfo.ch, 2010-04-12. [dostęp 2015-09-21]. (niem.).
Über den Köpfen der Parlamentarier. swissinfo.ch, 2003-09-26. [dostęp 2015-09-21]. (niem.).

[1] Szwajcaria. Ustrój polityczny, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-02-09] .

[2] Szwajcaria. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2024-02-09].

[CITEREFswissinfo1-3] swissinfo 1 ↓.

[CITEREFswissinfo2-4] swissinfo 2 ↓.

[5] Wybory parlamentarne w Szwajcarii. Wyniki wskazują na zwycięstwo prawicowej Szwajcarskiej Partii Ludowej [online], PAP, 23 października 2023 [dostęp 2024-02-09] .

[CITEREFBV342011-6] BV34 2011 ↓.

[7] Tytuł V, art. 151 Konstytucji Szwajcarii

[CITEREFsesja-8] 1 2 sesja ↓.

[art2-9] 1 2 Art. 2 Ustawy o Zgromadzeniu Federalnym

[CITEREFfrakcje-10] 1 2 frakcje ↓.