Radiogram, radiotelegram – wiadomość tekstowa przesłana falami radiowymi za pomocą radiostacji. Jest rodzajem telegramu, w odróżnieniu od telegramu zwykłego, który był przesyłany łączami kablowymi, radiogram przesyłany jest transmisją radiową.
Radiogram, radiotelegram – wiadomość tekstowa przesłana falami radiowymi za pomocą radiostacji. Jest rodzajem telegramu, w odróżnieniu od telegramu zwykłego, który był przesyłany łączami kablowymi, radiogram przesyłany jest transmisją radiową.
Po 1833 różni wynalazcy opracowywali sposoby przesyłania wiadomości przy pomocy telegrafu. W 1837 amerykański wynalazca Samuel Morse wynalazł telegraf elektromagnetyczny oraz wymyślił sposób kodowania znaków (tzw. Kod Morse’a) który został wykorzystany do przesyłania wiadomości na odległość. W 1895 Guglielmo Marconi prowadził eksperymenty z bezprzewodową transmisją telegraficzną z wykorzystaniem fal radiowych a jego opatentowany wynalazek, Telegraf bezprzewodowy został powszechnie przyjęty do łączności radiotelegraficznej która umożliwiała przesyłanie wiadomości tekstowych (radiogramów): w żegludze, w wojsku oraz w usługach cywilnych.
W 1918 rozpoczęły się wydarzenia związane z odzyskaniem niepodległość przez Polskę, Polacy przejęli stacje radiowe od zaborców na ziemiach polskich, 4 listopada 1918 przejęta została przez Polaków wojskowa stacja radiotelegraficzna w Krakowie, od 8 listopada radiostacja ta nadawała i odbierała pierwsze radiogramy w języku polskim. Oprócz wiadomości wojskowych wysyłała informacje dla serwisów prasowych. 16 listopada za pośrednictwem zdobytej przez Polaków radiostacji niemieckiej na warszawskiej Cytadeli radiotelegrafista wysłał bardzo ważną dla historii Polski wiadomość, zaadresowaną do rządów: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch, Japonii oraz państw neutralnych. Była to specjalna depesza radiowa informująca o powstaniu państwa polskiego, którą podpisał Józef Piłsudski. W Polsce sieć stacji radiotelegraficznych została rozbudowana w latach 1918–1922 przez Ministerstwo Poczt i Telegrafów. W tym czasie z Polski realizowano połączenia radiotelegraficzne które wysyłanie i odbiór radiotelegramów umożliwiały o zasięgu europejskim: z Bułgarią, Norwegią, Belgią, Ankarą, Amsterdamem, Barceloną (Madryt), Brukselą, Budapesztem, Kopenhagą, Londynem, Oslo, Rzymem, Sofią, Sztokholmem, Watykanem, Wiedniem i Zagrzebiem. Przykładowo radiostacja krakowska umożliwiała wysyłanie i odbiór telegramów z Wiednia, Budapesztu i Zagrzebia, radiostacja w Grudziądzu przesyłała wiadomości do Paryża i Londynu. Z radiostacji w Babicach pod Warszawą o zasięgu międzykontynentalnym przesyłano wiadomości radiotelegraficznych na największe odległości, m.in. do Bejrutu, Buenos Aires, Kairu, Nowego Jorku, Rio de Janeiro oraz do Tokio. W 1936 w Polsce znajdowały się 4 stacje radiotelegraficzne: w Warszawie, Radomiu, Krakowie oraz Gdyni. Liczba wysłanych wiadomości przedstawiała się następująco: 1922 – 427 tys., 1927 – 5 mln, 1930 – 7 mln, w 1937 ponad 9 mln wiadomości. Według statystyk w Polsce do 1937 mniejsza liczba telegramów była wykonana połączeniami kablowymi do krajów sąsiedzkich a największą liczbę wiadomości stanowiły radiogramy które wysyłano do dalszych państw Europy i na inne kontynenty.
Usługę przesyłania wiadomości w postaci telegramów oraz radiogramów świadczyły placówki pocztowe. W Polsce takie usługi zapewniała poczta, która umożliwiała wysłanie tzw. telegramów morskich do pasażerów będących w podróży na statkach, w tym również transatlantyckich jak np. Stefan Batory, MS Piłsudski. Telegramy jako usługa telekomunikacyjna zostały wycofane w Polsce w 2018, tracąc swoją popularność wskutek upowszechnienia nowych technologii teleinformatycznych, takich jak telefony komórkowe, wiadomości sms, poczta e-mail oraz internetowe komunikatory.
Typowy formularz wiadomości radiowej (radiogramu) zawierał zazwyczaj:
