Receptor EGF

Struktura receptora nabłonkowego czynnika wzrostu

EGFR (z ang. epidermal growth factor receptor) – receptor nabłonkowego (naskórkowego) czynnika wzrostu składa się z grupy białek błonowych, mających wewnętrzną aktywność enzymu kinazy tyrozynowej. Należą do niej 4 receptory, tj. EGFR/ErbB-1, HER2/ErbB-2, HER3/ErbB-3 i HER4/ErbB-4. Białkowe czynniki wzrostu są jednymi z głównych regulatorów procesu proliferacji komórki. Za ich pośrednictwem dokonuje się endokrynna i parakrynna regulacja wzrostu i różnicowania komórek prawidłowych. Nabłonkowe czynnik wzrostu i jego receptor został odkryty przez Stanleya Cohena z Uniwersytetu Vanderbilt, co przyczyniło się do uhonorowania go w 1986 roku Nagrodą Nobla w dziedzinie medycyny, którą otrzymał wspólnie z Ritą Levi-Montalcini.

Rola EGFR w procesie chorobotwórczym jest tematem gruntownych badań naukowych. W ich wyniku odkryto między innymi, iż mutacje prowadzące do nadekspresji genów EGFR (np. zwiększona regulacja lub amplifikacja) są istotnie związane z wieloma nowotworami: gruczolakiem płuc (40% przypadków), nowotworami odbytu, glejakiem (50%) i nowotworami nabłonkowymi głowy i szyi (80–100%). Nieprawidłowa sygnalizacja komórkowa poprzez EGFR pełni również ważną rolę przy rozwoju chorób zapalnych takich jak: łuszczyca, zapalenie skóry, czy miażdżyca tętnic. Ponadto EGFR ma wpływ na zwłóknienie, gojenie ran, czy chorobę monogeniczna.

Znajomość mechanizmu działania EGFR jako onkogenu przyczyniła się do prowadzenia badań na szeroką skalę, dzięki czemu opracowano leki przeciwnowotworowe skierowane przeciwko EGFR (tzw. „inhibitorami EGFR”), w tym gefitynibu, erlotynibu, afatynibu, brygatynibu i ibotynibu w przypadku nowotworu płuc oraz cetuksymabu w przypadku nowotworu okrężnicy. Niedawno AstraZeneca opracowała osimertinib, inhibitor trzeciej generacji kinazy tyrozynowej, który stosuje się w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NSCLC(inne języki)).

Przypisy

  1. ↑ Waldemar Janiec (red.), Kompendium farmakologii, wyd. 4, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015, s. 477, 523, 528, ISBN 978-83-200-4952-7.
  2. ↑ Roy S. Herbst, Review of epidermal growth factor receptor biology, „International Journal of Radiation Oncology • Biology • Physics”, 59 (2), 2004, S21–S26, DOI: 10.1016/j.ijrobp.2003.11.041, ISSN 0360-3016, PMID: 15142631 [dostęp 2019-11-16] (ang.).
  3. ↑ Francine Walker, Laurent Abramowitz, Dalila Benabderrahmane, Xavier Duval, Véronique Descatoire, Growth factor receptor expression in anal squamous lesions: modifications associated with oncogenic human papillomavirus and human immunodeficiency virus, „Human Pathology”, 40 (11), 2009, s. 1517–1527, DOI: 10.1016/j.humpath.2009.05.010, ISSN 0046-8177 [dostęp 2019-11-16].
  4. ↑ Kumar i inni, Robbins basic pathology, wyd. 9th ed, Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders, 2013, ISBN 1-4377-1781-0, OCLC 759916378 [dostęp 2019-11-16].
  5. ↑ Patrick Campbell, Penny Morton, Takuya Takeichi, Amr Salam, Nerys Roberts, Epithelial inflammation resulting from an inherited loss-of-function mutation in EGFR, „The Journal of investigative dermatology”, 134 (10), 2014, s. 2570–2578, DOI: 10.1038/jid.2014.164, ISSN 0022-202X, PMID: 24691054, PMCID: PMC4090136 [dostęp 2019-11-16].
  6. ↑ Adam C. Midgley, Mathew Rogers, Maurice B. Hallett, Aled Clayton, Timothy Bowen, Transforming Growth Factor-β1 (TGF-β1)-stimulated Fibroblast to Myofibroblast Differentiation Is Mediated by Hyaluronan (HA)-facilitated Epidermal Growth Factor Receptor (EGFR) and CD44 Co-localization in Lipid Rafts, „Journal of Biological Chemistry”, 288 (21), 2013, s. 14824–14838, DOI: 10.1074/jbc.M113.451336, ISSN 0021-9258, PMID: 23589287, PMCID: PMC3663506 [dostęp 2019-11-16].
  7. ↑ Adam C Midgley, Timothy Bowen, Aled O Phillips, Robert Steadman, MicroRNA-7 inhibition rescues age-associated loss of epidermal growth factor receptor and hyaluronan-dependent differentiation in fibroblasts, „Aging Cell”, 13 (2), 2014, s. 235–244, DOI: 10.1111/acel.12167, ISSN 1474-9718, PMID: 24134702, PMCID: PMC4331777 [dostęp 2019-11-16].
  8. ↑ J. Guillermo Paez, Pasi A. Jänne, Jeffrey C. Lee, Sean Tracy, Heidi Greulich, EGFR mutations in lung cancer: correlation with clinical response to gefitinib therapy, „Science”, 304 (5676), 2004, s. 1497–1500, DOI: 10.1126/science.1099314, ISSN 1095-9203, PMID: 15118125 [dostęp 2019-11-16].
  9. ↑ Wenhua Liang, Xuan Wu, Wenfeng Fang, Yuanyuan Zhao, Yunpeng Yang, Network meta-analysis of erlotinib, gefitinib, afatinib and icotinib in patients with advanced non-small-cell lung cancer harboring EGFR mutations, „PLOS ONE”, 9 (2), 2014, e85245, DOI: 10.1371/journal.pone.0085245, ISSN 1932-6203, PMID: 24533047, PMCID: PMC3922700 [dostęp 2019-11-16].
  10. ↑ Sarah L. Greig, Osimertinib: First Global Approval, „Drugs”, 76 (2), 2016, s. 263–273, DOI: 10.1007/s40265-015-0533-4, ISSN 1179-1950, PMID: 26729184 [dostęp 2019-11-16].