Rhizopogon

Piestrówka
	; Piestrówka różowawa (Rhizopogon roseolus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	borowikowce
Rodzina	piestrówkowate
Rodzaj	piestrówka
	Nazwa systematyczna
	Rhizopogon Fr.; Symb. gasteromyc. (Lund) 1: 5 (1817)
	Typ nomenklatoryczny
	Rhizopogon luteolus Fr. & Nordholm 1817
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Rhizopogon Fr. (piestrówka) – rodzaj grzybów z rodziny piestrówkowatych (Rhizopogonaceae).

Charakterystyka

Grzyby podziemne o mięsistym, kulistym, podłużnym lub nieregularnym owocniku bez trzonu, powszechnie nazywane „fałszywymi truflami”. Wnętrze owocnika wypełnia gleba, podglebia zazwyczaj brak. Zarodniki jasnej barwy. Należące do tego rodzaju gatunki występują w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Azji i w Australii.

Są grzybami ektomykoryzowymi żyjącymi w symbiozie głównie z drzewami z rodziny sosnowatych. Odgrywają ważną rolę w ekologii lasów iglastych. Są powszechnymi gatunkami w zbiorowiskach grzybów, które kolonizują korzenie drzew podczas zakładania sadzonek i utrzymują się w starych drzewostanach. Zarodniki Rhizopogon żyją w glebie długo, u niektórych gatunków mogą przetrwać przez co najmniej cztery lata, a ich żywotność wzrasta wraz z upływem czasu. Rhizopogon są grzybami wypaleniskowymi; występują szczególnie często na korzeniach sadzonek drzew po pożarach lasów, często zasiedlają także doniczki z uprawianymi drzewami iglastymi i świeże nasadzenia lasów.

Gatunki rodzaju Rhizopogon dają się łatwo uprawiać, dzięki czemu rodzaj ten stał się rodzajem modelowym do badania morfologicznych, fizjologicznych, ekologicznych i symbiotycznych mutualizmów. Opublikowano prawie 200 artykułów na temat taksonomii Rhizopogon, zakresu i specyficzności żywicieli, morfologii macierzy zewnątrzkomórkowej, rozmieszczenia, ekologii, fizjologii i zastosowań w leśnictwie.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhizopogonaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Rhizopogon utworzył Elias Fries w 1817 r. Gatunkiem typowym jest Rhizopogon luteolus Fr. & Nordholm 1817. Synonimy: Anthracophlous Mattir. ex Lloyd, Hymenangium Klotzsch, in Dietrich, Hysteromyces Vittad., Splanchnomyces Corda. Polską nazwę nadał Stanisław Chełchowski w 1898 r.

Gatunki występujące w Polsce:

Rhizopogon borealis P. Karst. 1886 – piestrówka północna
Rhizopogon luteolus Fr. 1817
Rhizopogon marchii (Bres.) Zeller & C.W. Dodge 1929
Rhizopogon melanogastroides M. Lange 1957
Rhizopogon mohelnensis Velen. 1931
Rhizopogon nigrescens Coker & Couch 1928 – piestrówka czerniejąca
Rhizopogon obtextus (Spreng.) R. Rauschert 1984 – piestrówka żółtawa
Rhizopogon occidentalis Zeller & C.W. Dodge 1918
Rhizopogon roseolus (Corda) Th. Fr. 1909 – piestrówka różowawa
Rhizopogon verii Pacioni 1984
Rhizopogon vinicolor A.H. Sm. 1966

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).
↑ BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 437, ISBN 83-09-00714-0 .
↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-04-18] .
↑ R.R. Molina R.R., J.M.J.M. Trappe J.M.J.M., L.C.L.C. Grubisha L.C.L.C., J.W.J.W. Spatafora J.W.J.W., Rhizopogon, [w:] S.M.S.M. Chambers (red.), Ectomycorrhizal Fungi Key Genera in Profile, Heidelberg: Springer Berlin, 1999, s. 129–161, DOI: 10.1007/978-3-662-06827-4_5, ISBN 978-3-642-08490-4 .
↑ J.J. Baar J.J., T.R.T.R. Horton T.R.T.R., A.M.A.M. Kretzer A.M.A.M., T.D.T.D. Bruns T.D.T.D., Mycorrhizal colonization of Pinus muricata from resistant propagules after a stand-replacing wildfire, „New Phytologist”, 143 (2), 1999, s. 409–418, DOI: 10.1046/j.1469-8137.1999.00452.x .
↑ Rhizopogon, [w:] R.R. Molina R.R., J.M.J.M. Trappe J.M.J.M., L.C.L.C. Grubisha L.C.L.C., J.W.J.W. Spatafora J.W.J.W., Ectomycorrhizal Fungi Key Genera in Profile, Springer-Verlag Berlin miejsce=Heidelberg, 1999, s. 129–161 .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 587–588, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 Rhizopogon (piestrówka) [online], grzyby.pl [dostęp 2014-02-15] (ang.).
↑ Według W. Wojewody to synonim Rhizopogon obtextus, ale według Index Fungorum to odrębny gatunek.
1 2 3 4 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-02-06] (pol.).
↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).

[gum-2] BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 437, ISBN 83-09-00714-0 .

[disc-3] Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-04-18] .

[mol-4] R.R. Molina R.R., J.M.J.M. Trappe J.M.J.M., L.C.L.C. Grubisha L.C.L.C., J.W.J.W. Spatafora J.W.J.W., Rhizopogon, [w:] S.M.S.M. Chambers (red.), Ectomycorrhizal Fungi Key Genera in Profile, Heidelberg: Springer Berlin, 1999, s. 129–161, DOI: 10.1007/978-3-662-06827-4_5, ISBN 978-3-642-08490-4 .

[baar-5] J.J. Baar J.J., T.R.T.R. Horton T.R.T.R., A.M.A.M. Kretzer A.M.A.M., T.D.T.D. Bruns T.D.T.D., Mycorrhizal colonization of Pinus muricata from resistant propagules after a stand-replacing wildfire, „New Phytologist”, 143 (2), 1999, s. 409–418, DOI: 10.1046/j.1469-8137.1999.00452.x .

[rhi-6] Rhizopogon, [w:] R.R. Molina R.R., J.M.J.M. Trappe J.M.J.M., L.C.L.C. Grubisha L.C.L.C., J.W.J.W. Spatafora J.W.J.W., Ectomycorrhizal Fungi Key Genera in Profile, Springer-Verlag Berlin miejsce=Heidelberg, 1999, s. 129–161 .

[sf-7] Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).

[check-8] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 587–588, ISBN 83-89648-09-1 .

[atlas-9] 1 2 3 Rhizopogon (piestrówka) [online], grzyby.pl [dostęp 2014-02-15] (ang.).

[uw-10] Według W. Wojewody to synonim Rhizopogon obtextus, ale według Index Fungorum to odrębny gatunek.

[lit-11] 1 2 3 4 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-02-06] (pol.).

[if2-12] Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).