Roy Chapman Andrews

Roy Chapman Andrews
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

26 stycznia 1884
Beloit, Wisconsin

Data i miejsce śmierci

11 marca 1960
Carmel, Kalifornia

Zawód, zajęcie

przyrodnik, paleontolog, odkrywca

Multimedia w Wikimedia Commons

Roy Chapman Andrews (ur. 26 stycznia 1884 w Beloit, zm. 11 marca 1960 w Carmel-by-the-Sea) – amerykański odkrywca, przyrodnik i paleontolog. Dyrektor Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej, a także przywódca wypraw badawczych na pustynię Gobi w Mongolii Zewnętrznej w latach 20. XX wieku, które doprowadziły do odkrycia m.in. pierwszych znanych nauce jaj dinozaurów.

Życiorys

Urodził się w Beloit (Wisconsin), jako syn Charlesa Ezry Andrewsa, hurtowego aptekarza oraz Cory May Chapman. Jako młody chłopiec Andrews postanowił „być odkrywcą, pracować w muzeum historii naturalnej i żyć na dworze” (Under a Lucky Star, 1943). Jego hobby obejmowały polowanie i łowienie ryb, a sam nauczył się taksydermii.

W młodości Andrews pogłębiał wiedzę przyrodniczą oraz rozwijał umiejętności strzeleckie podczas wypraw do lasów, pól i łąk w okolicach Beloit. Pieniędzmi zarobionymi na sprzedaży wypchanych zwierząt opłacał swoją naukę w Beloit College, gdzie studiował fizjologię i anatomię oraz pracował jako taksydermista pod kierunkiem dr George'a Collie, kuratora Logan Museum of Anthropology. Po uzyskaniu tytułu naukowego w 1906 rozpoczął pracę w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej (AMNH) w Nowym Jorku. Początkowo zajmował się myciem podłóg i asystowaniem przy wypychaniu zwierząt. Pod wrażeniem jego wytrwałości dyrektor AMNH Hermon C. Bumpus zatrudnił go do pomocy Jamesowi L. Clarkowi w przygotowaniu modeli w Departamencie Taksydermii.

W 1908 roku wziął udział w ekspedycji na Alaskę, gdzie badał walenie i inne morskie ssaki. Dzięki jego staraniom kolekcja waleni w AMNH stała się jedną z największych na świecie. W latach 1909–1910 był przyrodnikiem na statku USS „Albatross” podczas jego wyprawy do Holenderskich Indii Wschodnich, od 1911 do 1912 badał Koreę Północną, a w 1913 wziął udział w kolejnej ekspedycji na Alaskę.

W latach 1922–1930 przewodził serii ekspedycji paleontologicznych do Mongolii z ramienia Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej. Odkryto wówczas pierwsze znane jaja dinozaurów – zidentyfikowano je jako jaja protoceratopsa, jednak późniejsze badania wykazały, że w rzeczywistości należały do owiraptora. Odnaleziono także szczątki Paraceratherium (wówczas „Baluchiterium”) – największego lądowego ssaka oraz wielu gatunków dinozaurów oraz kości welociraptora. W 1930 był zmuszony opuścić placówki badawcze w Azji z powodu politycznej niestabilności w regionie, a także kłopotów finansowych wywołanych wielkim kryzysem. Uważa się, że to Andrews posłużył jako inspiracja dla postaci Indiany Jonesa. W 1934 roku został dyrektorem AMNH. Funkcję tę pełnił do 1941, kiedy przeszedł na emeryturę, by poświęcić się pracy pisarskiej.

Roy Chapman Andrews zmarł 11 marca 1960 roku w Carmel-by-the-Sea w Kalifornii. Zgodnie z jego wolą jego ciało skremowano i pochowano w posiadłości Chapmanów w jego rodzinnej miejscowości.

Publikacje

Publikacje książkowe Andrewsa wymienione w katalogu Worldcat (chronologicznie):

Przypisy

  1. 1 2 Paul C. Sereno. Dinozaury w śmiertelnej pułapce. „Świat Nauki”. nr 4 (236), s. 68-73, kwiecień 2011. ISSN 0867-6380.
  2. 1 2 3 Jan S. Ballard, Andrews, Roy Chapman (1884-1960), explorer and zoologist, t. 1, Oxford University Press, luty 2000, DOI: 10.1093/anb/9780198606697.article.1300035 [dostęp 2022-05-07] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 Who was Roy Chapman Andrews. Roy Chapman Andrews Society. [dostęp 2010-04-30]. (ang.).
  4. 1 2 3 4 Roy Chapman Andrews, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2010-04-30] (ang.).
  5. ↑ David Fastovsky: Life and Death in a 70 Million-Year-Old Sand Sea. [dostęp 2010-04-30]. (ang.).

Bibliografia