Rubigula

	Rubigula
	Blyth, 1845
	; Bilbil żółtobrzuchy (R. flaviventris)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	bilbile
Rodzaj	Rubigula
	Typ nomenklatoryczny
	Turdus dispar Horsfield, 1821
Synonimy
	Ixodia Blyth, 1845; Ixidia Blyth, 1846; Squamatornis E.C.S. Baker, 1928;
	Ixodia Blyth, 1845; Ixidia Blyth, 1846; Squamatornis E.C.S. Baker, 1928;
Gatunki
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Rubigula – rodzaj ptaków z rodziny bilbili (Pycnonotidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej i południowo-wschodniej Azji.

Morfologia

Długość ciała 16–19,5 cm; masa ciała 16–34 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1845 roku angielski zoolog Edward Blyth w artykule poświęconym nowym lub mało poznanym ptakom, opublikowanym w czasopiśmie „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. Blyth wymienił trzy gatunki – Turdus dispar Horsfield, 1821, Brachypus gularis Gould, 1836 i Ixos squamatus Temminck, 1828 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Turdus dispar Horsfield, 1821 (bilbil czerwonobrody).

Etymologia

Rubigula: średniowiecznołac. rubinus ‘rubin’, od łac. rubeus ‘czerwony’, od ruber ‘czerwony’; łac. gula ‘gardło’.
Ixodia: rodzaj Ixos Temminck, 1825 (szczeciak); gr. -ωδης -ōdēs ‘przypominający’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Pycnonotus cyaniventris Blyth, 1842.
Ixidis: wariant pisowni rodzaju Ixodia Blyth, 1845.
Squamatornis: łac. squamatus ‘łuskowaty’, od squama ‘łuska’; gr. ορνις ornis, ορνιθος ornithos ‘ptak’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Ixidia weberi Hume, 1879.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Rubigula erythrophthalmos (Hume, 1878) – bilbil złotooki
Rubigula cyaniventris (Blyth, 1842) – bilbil szarobrzuchy
Rubigula squamata (Temminck, 1828) – bilbil łuskowany
Rubigula flaviventris (Tickell, 1833) – bilbil żółtobrzuchy
Rubigula melanictera (J.F. Gmelin, 1789) – bilbil czarnoczuby
Rubigula gularis (Gould, 1836) – bilbil rubinowy
Rubigula dispar (Horsfield, 1821) – bilbil czerwonobrody
Rubigula montis Sharpe, 1879 – bilbil żółto-oliwkowy

Uwagi

↑ Nowa nazwa dla Ixodia Blyth, 1845, ponieważ autor uważał, że jest zajęta przez botaniczny rodzaj Ixodia R. Brown, 1812.
↑ Podgatunek R. squamata.

Przypisy

1 2 Blyth 1845 ↓, s. 576.
↑ Blyth 1845 ↓, s. 576.
↑ E. Blyth. Notices and Descriptions of Various New or Little Known Species of Birds. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 15 (169), s. 50, 1846. (ang.).
↑ E.Ch.S. Baker. Squamatornis, gen. nov, type Rubigula squamata webberi. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 49 (327), s. 40, 1928. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-03-19]. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Bulbuls (Pycnonotidae), version 1.0: Rubigula, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2024, DOI: 10.2173/bow.pycnon4.01 [dostęp 2024-02-01] (ang.).
↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 47. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Rubigula [dostęp 2024-02-04] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ixodia [dostęp 2024-02-04] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ixidis [dostęp 2024-02-04] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Squamatornis [dostęp 2024-02-04] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Pycnonotidae Gray,GR, 1840 - bilbile - Bulbuls (wersja: 2024-06-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-08].

Bibliografia

E. Blyth. Notices and Descriptions of various New or Little Known Species of Birds. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 14 (2), s. 546–602, 1845. (ang.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[3] Nowa nazwa dla Ixodia Blyth, 1845, ponieważ autor uważał, że jest zajęta przez botaniczny rodzaj Ixodia R. Brown, 1812.

[13] Podgatunek R. squamata.

[CITEREFBlyth1845[https://www.biodiversitylibrary.org/page/40127351_576]-1] 1 2 Blyth 1845 ↓, s. 576.

[CITEREFBlyth1845[https://www.biodiversitylibrary.org/page/40127352_576]-2] Blyth 1845 ↓, s. 576.

[bly-4] E. Blyth. Notices and Descriptions of Various New or Little Known Species of Birds. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 15 (169), s. 50, 1846. (ang.).

[bak-5] E.Ch.S. Baker. Squamatornis, gen. nov, type Rubigula squamata webberi. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 49 (327), s. 40, 1928. (ang.).

[ioc-6] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-03-19]. (ang.).

[botw-7] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Bulbuls (Pycnonotidae), version 1.0: Rubigula, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2024, DOI: 10.2173/bow.pycnon4.01 [dostęp 2024-02-01] (ang.).

[gray-8] G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 47. (ang.).

[9] The Key to Scientific Names ↓, Rubigula [dostęp 2024-02-04] .

[10] The Key to Scientific Names ↓, Ixodia [dostęp 2024-02-04] .

[11] The Key to Scientific Names ↓, Ixidis [dostęp 2024-02-04] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, Squamatornis [dostęp 2024-02-04] .

[mie&kuz-14] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Pycnonotidae Gray,GR, 1840 - bilbile - Bulbuls (wersja: 2024-06-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-08].