| Lynx | |||
| Kerr, 1792 | |||
Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
ryś | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Felis lynx Linnaeus, 1758 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
| Zasięg występowania | |||
Ryś (Lynx) – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae). Dawniej zwany ostrowidzem.
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w lasach Europy (Portugalia, Hiszpania, Francja, Niemcy, Norwegia, Szwecja, Finlandia, Estonia, Łotwa, Litwa, Białoruś, Ukraina, Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Szwajcaria, Włochy, Słowenia, Węgry, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Albania, Grecja, Macedonia, Serbia, Bułgaria i Rumunia), Azji (Rosja, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, Turcja, Irak, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Kazachstan, Mongolia, Chińska Republika Ludowa, Kirgistan, Tadżykistan, Afganistan, Pakistan, Indie, Nepal, Bhutan i Korea Północna) i Ameryki Północnej (Kanada, Stany Zjednoczone i Meksyk).
Długość ciała 65–110 cm, długość ogona 5–23 cm; masa ciała 5–29 kg (samce są o około 25% większe i cięższe od samic). Są to zwierzęta średniej wielkości, o uszach zaokrąglonych, zakończonych pędzelkami ciemnych, najczęściej czarnych włosów. Ciało rysia jest zakończone krótkim ogonem.
Rodzaj zdefiniował w 1792 roku brytyjski przyrodnik Robert Kerr w publikacji własnego autorstwa dotyczącej królestwa zwierząt. Na gatunek typowy Kerr wyznaczył (Linneuszowska tautonimia) rysia euroazjatyckiego (L. lynx).
Rodzaj Lynx prawdopodobnie dzieli swój klad z rodzajami Puma, Prionailurus i Felis. Lynx pierwszy oddzielił się od głównej linii rozwojowej. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa | Podgatunki | Rozmieszczenie geograficzne | Podstawowe wymiary | Status IUCN |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Lynx rufus | (von Schreber, 1777) | ryś rudy | 4 podgatunki | od południowej Kanady (od Kolumbii Brytyjskiej na wschód do Quebecu) na południe przez całe Stany Zjednoczone do środkowego Meksyku; zakres wysokości: 0–3500 m n.p.m. | DC: 65–105 cm DO: 9–11 cm MC: 5,8–13,3 kg |
LC | |
| Lynx canadensis | Kerr, 1792 | ryś kanadyjski | gatunek monotypowy | tajga Alaski, środkowej i południowej Kanady (w tym Nowa Fundlandia) na południe wzdłuż Gór Skalistych do Kolorado (Stany Zjednoczone); zakres wysokości: 0–4310 m n.p.m. | DC: 76–107 cm DO: 5–12,7 cm MC: 5–17,3 kg |
LC | |
| Lynx lynx | (Linnaeus, 1758) | ryś euroazjatycki | 6 podgatunków | Eurazja od Skandynawii i Francji na wschód po wschodnią Syberię i Chińską Republikę Ludową, na południe do Turcji, Kaukazu, północnego Iranu, Wyżyny Tybetańskiej i Himalajów; wytępiony z części zachodniej i środkowej Europy; zakres wysokości: 0–5500 m n.p.m. | DC: 80–110 cm DO: 16–23 cm MC: 15–29 kg |
LC | |
| Lynx pardinus | (Temminck, 1827) | ryś iberyjski | gatunek monotypowy | południowo-zachodnia Hiszpania, reintrodukowany do południowej Portugalii; zakres wysokości: 0–1400 m n.p.m. | DC: 68–82 cm DO: 12,5–16 cm MC: 7–14 kg |
VU |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, VU – gatunek narażony.
Opisano również gatunki wymarłe: