SHAPE
 Godło SHAPE | |
 Budynek główny kwatery w Casteau | |
| Organizacja | |
|---|---|
| Data utworzenia |
1951 |
| Siedziba |
Casteau (Mons), Belgia |
| Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) | |
| Deputy Supreme Allied Commander Europe (DSACEUR) | |
Położenie na mapie Belgii  | |
 50°30′01,6″N 3°58′59,7″E/50,500444 3,983250 | |
| Strona internetowa | |
Supreme Headquarters Allied Powers Europe (SHAPE, pol. Kwatera Główna Sojuszniczych Sił Europy) – dowództwo wojskowe NATO, od 2003 roku siedziba Allied Command Operations (ACO, Sojusznicze Dowództwo Operacji), jednego z dwóch strategicznych dowództw Sojuszu. Jest to najwyższe na świecie dowództwo ds. operacji wojskowych NATO, odpowiadające za planowanie i prowadzenie wszystkich misji Sojuszu, zarówno w granicach traktatu północnoatlantyckiego, jak i poza nimi. Kwatera mieści się w Casteau, dzielnicy miasta Soignies w Belgii, około 5 km na zachód od Mons i 55 km na południe od Brukseli.
Historia
Kwatera została sformowana w 1951 roku jako sztab Naczelnego Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (Allied Command Europe, ACE) oraz stała siedziba SACEUR, którym został generał Dwight D. Eisenhower. Początkowo pracował on z zespołem planistów w paryskim Hôtel Astoria, a 2 kwietnia 1951 roku SHAPE przeniosło się do stałego obiektu w Rocquencourt pod Wersalem.
W 1966 roku prezydent Francji Charles de Gaulle ogłosił wycofanie kraju ze struktur dowodzenia NATO. W liście do prezydenta Stanów Zjednoczonych Lyndona Johnsona z 7 marca zażądał, by wszystkie obce wojska i instalacje na terytorium Francji zostały podporządkowane jej dowództwu albo opuszczą Francję. Terminem usunięcia kwater głównych był 1 kwietnia 1967 roku.
Decyzją Rady Północnoatlantyckiej SHAPE przeniesiono do Belgii. Rząd belgijski zaproponował Camp Casteau, dawny obóz letnie szkolenia armii w pobliżu Mons, ze względu na potrzeby inwestycyjne regionu oraz oddalenie od Brukseli, gdzie ulokowano polityczną kwaterę NATO. Rocquencourt zamknięto 30 marca 1967 roku, a następnego dnia w Casteau odbyła się ceremonia podniesienia flagi Sojuszu.
W 2003 roku, w ramach reformy struktury dowodzenia, SHAPE przestało być kwaterą dowództwa ACE, obejmując nadzór nad nowo powstałym Allied Command Operations. Nazwa, odwołująca się do geografii Europy, została zachowana ze względów formalnoprawnych, mimo że zakres działania dowództwa objął operacje na całym świecie.
Organizacja
SACEUR jest zawsze oficerem amerykańskim, a jego zastępca – oficerem brytyjskim. Od 2025 roku stanowisko SACEUR sprawuje generał Alexus Grynkewich, który jednocześnie dowodzi Dowództwu Europejskiemu Stanów Zjednoczonych (EUCOM). Funkcję DSACEUR od marca 2026 roku pełni generał broni Royal Air Force John Stringer, zastępując admirała Królewskiej Marynarki Wojennej Keith Blount, zajmującego stanowisko od 2023 roku.
W skład ACO wchodzą m.in. sojusznicze dowództwa sił połączonych w Brunssum, Neapolu i Lizbonie oraz komponenty lotnicze, morskie i lądowe. Przy SHAPE pełnią służbę narodowi przedstawiciele wojskowi państw członkowskich. Polskim Narodowym Przedstawicielem Wojskowym przy SHAPE jest od 2025 roku generał brygady pilot Cezary Wiśniewski.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 About us [online], SHAPE [dostęp 2026-10-17] (ang.).
- 1 2 History [online], SHAPE [dostęp 2026-10-17] (ang.).
- ↑ Memorandum of Conversation by the Ambassador in France (Bohlen) [online], Office of the Historian, Departament Stanu USA [dostęp 2026-10-17] (ang.).
- ↑ Air Chief Marshal Sir John Stringer appointed NATO Deputy Supreme Allied Commander Europe [online], Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii, 22 stycznia 2026 [dostęp 2026-10-17] (ang.).
- ↑ National Military Representatives [online], SHAPE [dostęp 2026-10-17] (ang.).
Bibliografia
- Stanisław Zarychta: Struktury militarne NATO 1949–2013. Warszawa: Bellona SA, 2013. ISBN 978-83-11-13021-0.