Sarah Ferguson

Sara

Sarah Ferguson (2017)
Księżna Yorku
Okres	od 23 lipca 1986 do 17 października 2025
Jako żona	Andrzeja, księcia Yorku
Poprzedniczka	Elżbieta Bowes-Lyon
Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia	15 października 1959 Londyn
Ojciec	Ronald Ferguson
Matka	Susan Mary Wright
Mąż	Andrzej, książę Yorku (śl. 1986, roz. 1996)
Dzieci	księżniczka Beatrycze (ur. 1988) księżniczka Eugenia (ur. 1990)
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Sarah Margaret Ferguson, wcześniej Sara, księżna Yorku (ur. 15 października 1959 w Londynie) – brytyjska pisarka, osobowość telewizyjna, producentka filmowa i businesswoman. W latach 1986–1996 członkini brytyjskiej rodziny królewskiej jako żona Andrzeja, księcia Yorku.

Rodzina i edukacja

Urodziła się 15 października 1959 o godz. 9:03 w klinice położniczej Welbecka w Londynie. Jej ojcem był major Ronald Ferguson (1931–2003)), a matką – Susan z domu Wright (1938–1998; zginęła w wypadku samochodowym w Argentynie). Dorastała ze starszą siostrą, Jane (ur. 26 sierpnia 1957), początkowo w posiadłości Lowood House położonej w okolicy Sunninghill w hrabstwie Berkshire, a od 1969 na farmie Dummer Down. Jej wychowaniem w pierwszych latach życia zajmowały się nianie. Jej rodzice rozeszli się w 1972 po 14 latach małżeństwa z powodu romansów Ronalda i coraz poważniejszego związku Susan z Hectorem Barrantesem, argentyńskim graczem polo. Sara obwiniała się o rozpad małżeństwa rodziców i wyprowadzkę matki, przez co zaczęła zmagać się z brakiem pewności siebie, niską samooceną i potrzebą akceptacji. Po rozstaniu rodziców pozostała z ojcem na farmie Dummer Down, w prowadzeniu domu pomagała im Ros Runnell. Fergusonowie ostatecznie rozstali się wiosną 1974, matka Sary w lipcu 1975 wyszła za Barrantesa i zamieszkała na ranczu „El Pucará” niedaleko Tres Lomas(inne języki) w prowincji Buenos Aires, a ojciec w listopadzie 1976 ożenił się z Susan Deptford. Sarah z kolejnego małżeństwa ma dwoje przyrodniego rodzeństwa: brata Andrew (ur. 7 września 1978) i siostrę Alice, a także przyrodnią siostrę Elizabeth z kolejnego małżeństwa ojca.

Od wczesnego dzieciństwa jeździła konno, a w młodości uczestniczyła w ogólnokrajowych zawodach jeździeckich, m.in. w Szkolnych Mistrzostwach Anglii w 1968, ale nie poświęciła się tej dyscyplinie zawodowo. Grała także w tenisa i netballa oraz trenowała jazdę na nartach i pływanie. W 1969 rozpoczęła naukę w szkole z internatem Daneshill w Stratfield Turgis. W tym okresie przylgnął do niej przydomek „Fergie”. W 1972 przeniosła się do szkoły z internatem Hurst Lodge w Ascot, w której uczęszczała na dodatkowe zajęcia z tenisa, pływania i tańca nowoczesnego, poza tym prowadziła drużynę koszykówki i należała do samorządu szkolnego. W 1976 przerwała naukę w szkole, bo nie zdała egzaminów z angielskiego pisanego, literatury angielskiej, biologii, języka francuskiego i geografii. W trakcie tzw. gap year wyleciała na pół roku do Argentyny, gdzie nauczyła się języka hiszpańskiego.

Ukończyła, ze słabym wynikiem, dziewięciomiesięczny kurs stenografii, księgowości i gotowania w Queen’s Secretarial College w South Kensington. Przez trzy miesiące dorywczo pracowała w agencji wynajmu nieruchomości „Flatmates Unlimited”, następnie przez półtora roku była zatrudnuina w agencji PR-owej „Durden ­Smith Communications”. Jesienią 1980 ponownie wyleciała na pół roku do Argentyny. Po powrocie do Anglii pracowała jako sekretarka w galerii sztuki w Covent Garden, poza tym dorywczo pracowała w firmie Sports Sponsorship International i w agencji nieruchomości Noble House Company, a w kwietniu 1984 zaczęła prowadzić londyńskie biuro wydawnictwa książkowego Burton Skira.

Życie prywatne

Była związana z Kimem Smithem‑Binghamem, starszym od niej o 22 lata przedsiębiorcą i byłym rajdowcem Paddym McNallym i fotografem Martinem Schreiberem.

W czerwcu 1985 na przyjęciu z okazji królewskich wyścigów konnych w Ascot poznała księcia Andrzeja (syna królowej Elżbiety II i księcia Filipa), których zapoznała ze sobą księżna Diana, ówczesna bratowa Andrzeja. Sarah i Andrzej są ze sobą daleko spokrewnieni jako potomkowie księcia Williama Cavendisha i króla Jakuba I, poza tym poznali się już w dzieciństwie. 19 lutego 1986 się zaręczyli. Po ogłoszeniu zaręczyn wzięli udział w sesji fotograficznej pod Pałacem Buckingham oraz udzielili radiowego i telewizyjnego wywiadu. Pobrali się 23 lipca 1986 o godz. 11:30 w Opactwie Westminsterskim w Londynie podczas ceremonii, której przewodniczył arcybiskup Canterbury Robert Runcie. Z racji nadania Andrzejowi przez królową Elżbietę II tytułu księcia Yorku, Sarah po ślubie otrzymała tytuł Jej Królewskiej Wysokości Księżnej Yorku, poza tym uzyskała herb z mottem Ex Adversis Felicitas Crescit. Małżonkowie po ślubie wrócili do Pałacu Buckingham i pojawili się z resztą rodziny królewskiej na pałacowym balkonie, z którego pozdrowili zgromadzone tłumy. Następnie wyruszyli w pięciodniową podróż na Azory i pływali promem „HMY Britannia” po Oceanie Atlantyckim (w okolicach Szkocji). Mają dwie córki: Beatrycze (ur. 8 sierpnia 1988) i Eugenię (ur. 23 marca 1990).

Jest osobą przystępną, otwartą, pełną uroku i zainteresowaną ludzkimi problemami. Przez swój swobodny styl życia – w tym nieopanowanie, niesforność i zbytnią szczerość – była często krytykowana przez Pałac Buckingham, prasę i Brytyjczyków. Prasa często krytykowała ją za rozrzutność, trwonienie królewskiego funduszu (opłacanego z podatków), zbyt częste wyjazdy na wakacje, czerpanie korzyści finansowych ze swojej pozycji społecznej, brak wyczucia stylu i mało atrakcyjny wygląd. Powszechna krytyka wywołała w niej rozczarowanie życiem w rodzinie królewskiej i depresję W 1989 została okrzyknięta przez brytyjskie tabloidy osobą w największym stopniu szkodzącą reputacji rodziny królewskiej.

19 marca 1992 rodzina królewska potwierdziła doniesienia prasowe o separacji Andrzeja i Sary, którą wytłumaczono „różnicami nie do pogodzenia”. Według Ferguson, jedną z przyczyn rozpadu małżeństwa była częsta nieobecność męża, który był zaangażowany w sprawy marynarki, co prowadziło do tego, że małżonkowie widzieli się ze sobą jedynie przez około 40 dni w roku. Sensację w mediach wywołały informacje o romansie Sary z przedsiębiorcą Steve’em Wyattem, który trwał od końca 1989 do stycznia 1992. Brytyjski tabloid „Daily Mirror” w sierpniu 1992 opublikował 55 zdjęć półnagiej Sary w towarzystwie amerykańskiego milionera, Johna Bryana; redakcja odnotowała wzrost sprzedaży dziennika o ponad 300 tys. egzemplarzy. Francuski magazyn „Paris Match”, który przedrukował zdjęcia, otrzymał karę finansową w wysokości 84 tys. funtów. Publikacja kompromitujących zdjęć Sary spowodowała krytykę księżnej i pogłębiła jej konflikt z rodziną królewską.

W 1992 premierę miała książka biograficzna pt. „Sarah’s Story: The Duchess Who Defied the Royal House of Windsor”, w której dziennikarze Chris Hutchins i Peter Thompson przedstawili krytyczny obraz Sary. W 1996 ukazały się kolejne dwie książki biograficzne o Sarze: „Fergie: The Very Private Life of the Duchess of York” Madame Vasso (jasnowidzki Sary) i „Fergie: Her Secret Life” Allana Starkie’ego (przyjaciela Johna Bryana, kochanka Sary).

30 maja 1996 Sąd Najwyższy w Londynie orzekł rozwód Sary i Andrzeja. Ferguson po rozwodzie zachowała tytuł księżnej, ale nie mogła używać predykatu Jej Królewskiej Wysokości, poza tym otrzymała odszkodowanie, którego wysokość nie została potwierdzona. Do 2004 nadal mieszkała z Andrzejem w Sunninghill Park w Berkshire, w którym wspólnie zamieszkali w październiku 1990. Następnie przeprowadziła się do Doplhin House, ale po pożarze domu w 2008 zamieszkała z byłym mężem w Royal Lodge w Windsorze.

Od 1997 do jesieni 2001 była związana z hrabią Gaddem della Gherardescą. Następnie spotykała się m.in. z kierowcą rajdowym Rupertem Beckwith-Smithem.

Członkini rodziny królewskiej

W grudniu 1987 ukończyła 40-godzinny kurs pilotażu w bazie Królewskich Sił Powietrznych w Benson (Oxfordshire) i – jako pierwsza kobieta w rodzinie królewskiej – uzyskała prywatną licencję pilota. W tym samym roku towarzyszyła mężowi w kilkunastodniowej oficjalnej wizycie w Kanadzie. W 1988 udała się z nim do Kalifornii i odbyła wizytę dyplomatyczną do Australii z okazji 200 lat istnienia państwa. Prasa wówczas skrytykowała Sarę i Andrzeja, którzy pozostawili w domu sześciotygodniową córkę.

Działalność charytatywna

W 1993 założyła organizację dobroczynną Children in Crisis, która wspiera leczenie noworodków. W listopadzie 1994 w Stanach Zjednoczonych otworzyła organizację charytatywną Chances for Children. W 2008 odbyła misję dobroczynną do Turcji. W 2010 otrzymała nagrodę od Variety Club za za działalność charytatywną na rzecz dzieci. W czerwcu 2020 założyła fundację charytatywną Sarah’s Trust. W październiku 2024 została ambasadorką założycielką organizacji Youth Impact Council, której celem było wspieranie dialogu międzypokoleniowego w temacie m.in. zmian klimatycznych i sprawiedliwości społecznej.

W latach 80. została patronką Stowarzyszenia Sportów Zimowych Sił Zbrojnych. W 1990 została patronką i działaczką organizacji Teenage Cancer Trust pomagającej dzieciom i młodym dorosłym w zmaganiach z chorobą nowotworową. Zainspirowana rozpoznaniem dysleksji u jej starszej córki, została patronką organizacji Springboard for Children, która pomaga dzieciom mającym trudności z pisaniem i czytaniem. W czerwcu 1993 została mianowana ambasadorką dobrej woli Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR). Patronowała organizacji charytatywnej MacIntyre Care, która pomaga niepełnosprawnym dzieciom. Do września 1996 była przewodniczącą Brytyjskiego Stowarzyszenia Choroby Neuronu Ruchowego (MNDA). Jest patronką organizacji Street Child, której celem jest zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa w szkole i w nauce. W 2005 została globalną ambasadorką Ronald McDonald House Charities. Była ambasadorką organizacji Not for Sale Fund walczącej z handlem ludźmi. W 2017 została ambasadorką British Heart Foundation. Od czerwca 2019 jest patronką Natasha Allergy Research Foundation, która zajmuje się walką z ostrymi reakcjami alergicznymi i wstrząsami anafilaktycznymi.

We wrześniu 2025 siedem organizacji charytatywnych zrezygnowało z jej patronatu po ujawnieniu przez brytyjskie media maila, którego wysłała w 2011 do amerykańskiego finansisty i przestępcy seksualnego Jeffreya Epsteina.

Zdrowie

W czerwcu 2023 zdiagnozowano u niej raka piersi we wczesnym stadium. Guz wykryty został w czasie rutynowej mammografii, a leczenie obejmowało zabieg mastektomii. W styczniu 2024 rzecznik Sary poinformował, że w badaniu histopatologicznym jednego z kilku usuniętych u niej znamion skórnych rozpoznano czerniaka.

Działalność wydawnicza

Napisała serię książek dla dzieci: „Budgie the Little Helicopter” (1989), „Budgie at Bendick’s Point” (1989), „Budgie Goes to Sea” i „Budgie and the Blizzard”. Po premierze pierwszych dwóch publikacji była podejrzewana o popełnienie plagiatu książki Arthur W. Baldwina „Hector the Helicopter” (1964), za co była krytykowana w prasie. Książki zostały zekranizowane w postaci serialu animowanego Bodzio – mały helikopter (1994–1996). W 1996 wydała kolejne książki dla dzieci: „The Royal Switch” i „Bright Lights”. W 2003 premierę miała jej pierwsza książka z cyklu „Little Red” przeznaczonego dla dzieci. W 2010 wydała książki dla dzieci z serii „Helping Hand”. W 2014 ukazała się jej kolejna książka dla dzieci – „Fergie’s Farm”.

W 1996 wydała książkę autobiograficzną pt. „My Story” (pol. O moim życiu), która tylko w USA rozeszła się w nakładzie 400 tys. egzemplarzy i dotarła do trzeciego miejsca na amerykańskiej liście bestsellerów. W ramach promocji książki udzielila telewizyjnych wywiadów m.in. do programów: The Oprah Winfrey Show, The Rosie O’Donnell Show, Late Show with David Letterman i Ruby Wax Meets…, a ostatni z nich obejrzało 12 mln widzów BBC. W kolejnych latach wydała jeszcze dwie książki autobiograficzne: „What I Know Now: Simple Lessons Learned the Hard” (2003) i „Finding Sarah” (2011).

W 1997 wydała książkę kucharską pt. „Dining with the Duchess: Making Everyday Meals a Special Occasion” (pol. Przy stole z księżną. Codzienne posiłki w wyjątkowym wydaniu), która dotarła do ósmego miejsca na amerykańskiej liście bestsellerów. W 2002 wydała poradnik motywacyjny poświęcony odchudzaniu pt. „Energy Breakthrough”. W 2003 premierę miał jej album fotograficzny pt. „Moments: Reflections in Words and Pictures”. W 2018 wydała poradnik kulinarny pt. „Tea and Gratitude”.

Opublikowała dwie bestsellerowe powieści „Her Heart for a Compass” (2021) i „A Woman of Intrigue” (2023).

Inne aktywności

W 1997 została bohaterką programu Adventures with the Dutchess w ABC, pojawiła się w epizodycznej roli w jednym z odcinków czwartego sezonu serialu Przyjaciele i została felietonistką „The New York Timesa”. W 1998 poprowadziła program lifestyle’owy Surviving Life w telewizji Sky i była reporterką programu porannego Today w NBC. W 2008 została bohaterką programu dokumentalnego Tonight Special: Duchess and Daughters: Their Secret Mission zrealizowanego przez stację ITV, dla której poprowadziła także dwa programy lifestyle’owe: The Duchess in Hull (2008) i The Duchess on the Estate (2009). W 2011 została bohaterką sześcioodcinkowego programu typu reality show Finding Sarah: From Royalty to the Real World w Oprah Winfrey Network. W 2020 stworzyła serię filmików pt. „Storytime with Fergie and Friends”, którą opublikowała na swoim kanale w serwisie YouTube.

W 1996 wystartowała w Międzynarodowym Maratonie Końskim Kataru. W latach 90. nawiązała współpracę z agencją artystyczną Next Management i wystąpiła w reklamach: telewizji kablowej Foxtel, aparatów fotograficznych Olympus, napojów marki Ocean Spray i producenta porcelany Waterford Wedgwood, a także stworzyła własną kolekcję biżuterii ze sztucznych diamentów i kolekcję produktów domowych „Duchess Originals”. Sygnowała swoim imieniem serię świec o zapachu herbaty. Prowadziła szkolenia w kanadyjskiej agencji mówców korporacyjnych. W 2020 pod szyldem swojej firmy Margaret York nawiązała współpracę z producentem toniku Double Dutch, który wypuścił linię napojów „The Duchess Collection”.

W latach 90. prowadziła firmę Fireside Communications. W 2006 założyła firmę Hartmoor, w której zajmowała się m.in. obsługą praw autorskich do jej książek i innych markowych produktów; w 2009 ogłosiła upadłość firmy. W latach 2017–2018 była dyrektorem niewykonawczym w zarządzie chińskiej firmy kapitału wysokiego ryzyka Gate Ventures. W 2019 została ambasadorką Pegasus Group Holdings, przedsiębiorstwa zajmującego się budową i utrzymaniem infrastruktury technologicznej specjalizującej się w projektach związanych z odnawialnymi źródłami energii. W 2020 otworzyła firmę Ginger & Moss oferującą luksusowe produkty domowe oraz uruchomiła markę Duchess Inc., pod której szyldem sprzedawała kolekcję m.in. bielizny pościelowej, biżuterii, świec zapachowych i olejków eterycznych.

Została sportretowana w brytyjskim serialu komediowym The Windsors (2016, 2018, 2020) w Channel 4; zagrała ją Katy Wix.

Kontrowersje

Genealogia

Tytuły

Przypisy

Bibliografia

• Ingrid Seward: Sarah. Fergie – przyjaciółka Diany. Tomasz Misiak (tłum.). Firma Wydawnicza Adama Rachockiego, 1992. ISBN 83-85226-03-6.{{Cytuj książkę}} Nieznane pola: „miasto”.
• Andrew Lownie: Uprzywilejowani. Książę Andrzej i Sarah: zdrady, manipulacje, upadek. Jacek Konieczny (tłum.). Wydawnictwo Mando, 2026. ISBN 978-83-277-4726-6.

Linki zewnętrzne

• Archiwalna strona internetowa księżnej Yorku