Sarcandra glabra

*Sarcandra glabra*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	magnoliopodobne
Rząd	zieleńcowce
Rodzina	zieleńcowate
Rodzaj	Sarcandra
Gatunek	Sarcandra glabra
	Nazwa systematyczna
	Sarcandra glabra G. Gardner; Calcutta J. Nat. Hist. 6: 348. Oct 1845
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sarcandra glabra – gatunek roślin z rodziny zieleńcowatych z monotypowego rodzaju Sarcandra. Rośliny te występują w południowo-wschodniej Azji od Indii poprzez Chiny do Japonii i Półwyspu Koreańskiego, także na Archipelagu Malajskim po Nową Gwineę. Rośnie w miejscach półcienistych – w wąwozach, dolinach i pod okapem drzew, w miejscach ciepłych i wilgotnych.

Roślina o długiej historii wykorzystania w tradycyjnej medycynie chińskiej. Używana także do sporządzania aromatycznych naparów.

Morfologia

Pokrój: Półkrzew osiągający 1,5 m wysokości. Pędy są zwykle rozgałęzione, prosto wzniesione, w węzłach wyraźnie zgrubiałe, na międzywęźlach podłużnie bruzdowane.
Liście: Zimozielone, naprzeciwległe, krótkoogonkowe, połączone u nasady pochwowato rozszerzającymi się ogonkami, tam też z drobnymi przylistkami. Blaszka liściowa szeroko- lub wąskoeliptyczna, na brzegu piłkowana z gruczołkiem na szczycie każdego ząbka. Liście osiągają 6–17 cm długości i 2–6 cm szerokości.
Kwiaty: Drobne, żółtozielone, obupłciowe, zebrane w szczytowe kłosy tworzące zwykle wiechowato rozgałęziony kwiatostan złożony. Kwiaty są bezszypułkowe i pozbawione okwiatu, wsparte tylko pojedynczą, trwałą przysadką. Pojedynczy pręcik jest mięsisty. Zalążnia jest kulista lub owalna, pozbawiona szyjki, zwieńczona jest półkulistym znamieniem.
Owoce: Kuliste lub owalne pestkowce, o średnicy 3–4 mm, dojrzałe połyskująco czerwone.

Systematyka

W niektórych ujęciach wyróżniane były trzy gatunki z rodzaju Sarcandra, ale współcześnie rodzaj uznawany jest za monotypowy.

W obrębie gatunku wyróżniane są dwa podgatunki i jedna odmiana:

Sarcandra glabra subsp. brachystachys (Blume) Verdc.
Sarcandra glabra subsp. glabra
Sarcandra glabra var. melanocarpa (Ridl.) Verdc.

Zastosowanie

Roślina w tradycyjnej medycynie chińskiej stosowana jest dawna w leczeniu złamań, obrzęków i bólów stawów, bólu gardła, ropni, krwawień oraz innych schorzeń. Wpisana została do chińskiej farmakopei w 1977. We współczesnej medycynie po dowiedzeniu istotnego klinicznie efektu terapeutycznego wykorzystywana jest w przypadkach: zakażeń górnych dróg oddechowych, zapalenia płuc, stanów zapalnych błony śluzowej żołądka, wirusowego zapalenia mięśnia sercowego, chorób nowotworowych oraz małopłytkowości.

Roślina wykorzystywana jest też jako jadalna, spożywana jako napar, napar bywa też dodawany do aromatyzowania potraw lub dodawane są do nich ucierane liście.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2026-10-04] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-04] (ang.).
↑ ING Book Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2013-04-04]. (ang.).
1 2 3 Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, [w:] Plants of the World Online [online], Kew, Royal Botanic Gardens [dostęp 2026-10-04] .
1 2 3 4 5 6 Sarcandra. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-04-04]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 YuanlianY. Zeng YuanlianY. i inni, The Traditional Uses, Phytochemistry and Pharmacology of Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, a Chinese Herb With Potential for Development: Review, „Front Pharmacol”, 12, 2021, s. 652926, DOI: 10.3389/fphar.2021.652926 [dostęp 2026-10-04] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2026-10-04] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-04] (ang.).

[ing-3] ING Book Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2013-04-04]. (ang.).

[powo-4] 1 2 3 Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, [w:] Plants of the World Online [online], Kew, Royal Botanic Gardens [dostęp 2026-10-04] .

[china-5] 1 2 3 4 5 6 Sarcandra. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-04-04]. (ang.).

[zeng-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 YuanlianY. Zeng YuanlianY. i inni, The Traditional Uses, Phytochemistry and Pharmacology of Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, a Chinese Herb With Potential for Development: Review, „Front Pharmacol”, 12, 2021, s. 652926, DOI: 10.3389/fphar.2021.652926 [dostęp 2026-10-04] .