Setniczka zwyczajna

Setniczka zwyczajna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	miseczniaki
Rząd	Acarosporales
Rodzina	Acarosporaceae
Rodzaj	setniczka
Gatunek	setniczka zwyczajna
	Nazwa systematyczna
	Sarcogyne regularis Körb.; Syst. lich. germ. (Breslau): 267 (1855)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Setniczka zwyczajna (Sarcogyne regularis Körb.) – gatunek grzybów z rodziny Acarosporaceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Acarosporaceae, Acarosporales, Acarosporomycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Niektóre synonimy nazwy naukowej:

Biatorella flava W. Johnson ex A.L. Sm. 1917
Biatorella pruinosa var. regularis (Körb.) Zahlbr. 1939
Biatorella regularis (Körb.) Lettau 1912
Sarcogyne pruinosa var. regularis (Körb.) H. Magn., 1935

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski.

Morfologia

Plecha skorupiasta, endolityczna lub zewnętrzna. Jest mączysta, ma barwę białawą lub jasnoszarą. Zawiera glony protokokkoidalne.

Licznie występują owocniki. Są to rozproszone lub skupione w grupki lecideowe apotecja o średnicy 0,3–1,5(2) mm. Mają okrągły lub nieregularny kształt, przylegają do plechy, lub są zagłębione w niej. W stanie suchym mają barwę od ciemnobrunatnej do niemal czarnej, w stanie wilgotnym są czerwonobrunatne. Są płaskie lub nieco wypukłe, nagie, lub obficie białawo oprószone. Brzeżek trwały, różnej grubości, czarny i nagi.

Obłocznia o grubości 70-100 (120) μm, bezbarwna, tylko w najwyższej części brunatna. Znajdują się w niej wstawki o grubości (1) 1,5–2 μm i wierzchołkach rozszerzonych do 3–5 um. Subhymenium niewyraźne, o grubości 15–35 (–50) μm. Hypotecjum bezbarwne, o grubości 7–10 (–12) μm. Worki zgrubiałe, o rozmiarach 60–85 × 14–18 (–27) μm. W jednym worku powstaje po 100–200 szeroko elipsoidalnych, czasami kulistych zarodników o rozmiarach 3–5 (–6) × 1,5–2 (–2,5) μm. Pyknidiów brak.

Reakcje barwne: wszystkie negatywne. Kwasów porostowych brak.

Występowanie i siedlisko

Na półkuli północnej setniczka zwyczajna jest szeroko rozprzestrzeniona; występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie na północy sięga po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego. Na półkuli południowej podano jej występowanie tylko w Australii, występuje także w okolicach równikowych w Ekwadorze. W Polsce występuje we wszystkich niemal regionach, ale częsta jest tylko w górach i w pasie wyżyn, na niżu jest rzadka.

Rośnie głównie na skałach wapiennych, czasami także na betonie, na skałach krzemianowych rzadko. Preferuje miejsca suche i dobrze oświetlone.

Gatunki podobne

Podobna jest setniczka zaniedbana (Sarcogyne privigna), ma jednak tarczki aspotecjów przeważnie czarne i w obłoczni brak brunatnej barwy. Rośnie głównie na skałach krzemianowych.

Przypisy

1 2 Index Fungorum. [dostęp 2015-03-21]. (ang.).
1 2 3 4 Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
↑ Species Fungorum. [dostęp 2013-11-12]. (ang.).
1 2 3 4 Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
1 2 3 Consortium North American Lichen Herbaria. [dostęp 2015-03-23].
↑ Discover Life Maps. [dostęp 2015-03-23].

[if-1] 1 2 Index Fungorum. [dostęp 2015-03-21]. (ang.).

[faltynowicz-2] 1 2 3 4 Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.

[sf-3] Species Fungorum. [dostęp 2013-11-12]. (ang.).

[wojciak-4] 1 2 3 4 Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.

[herbaria-5] 1 2 3 Consortium North American Lichen Herbaria. [dostęp 2015-03-23].

[6] Discover Life Maps. [dostęp 2015-03-23].