Sardelowate
| Engraulidae | |||
| Gill, 1861 | |||
 Sardela europejska (Engraulis encrasicholus) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina |
sardelowate | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Engraulis Cuvier, 1816 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Podrodziny | |||
| |||
Sardelowate (Engraulidae) – rodzina niewielkich, pelagicznych ryb należących do ryb promieniopłetwych z rzędu śledziokształtnych (Clupeiformes), blisko spokrewniona ze śledziowatymi, od których różni się budową pyska. Wiele gatunków ławicowych, zwłaszcza sardela peruwiańska i sardela europejska, ma duże znaczenie gospodarcze, połowy sardelowatych sięgają 25% wśród wszystkich śledziokształtnych.
Występowanie
Rodzina sardelowatych obejmuje ponad sto gatunków występujących przede wszystkim w subtropikalnych oraz umiarkowanie ciepłych wodach oceanów świata. Większość przedstawicieli zasiedla obszary szelfu kontynentalnego oraz przyległe partie stoku kontynentalnego. W Morzu Bałtyckim występuje sardela europejska.
Jeszcze do początku lat 50. XX wieku ryby te miały stosunkowo niewielkie znaczenie gospodarcze, jednak w kolejnych dekadach ich znaczenie w światowym rybołówstwie gwałtownie wzrosło. W 1970 roku globalne połowy osiągnęły rekordowy poziom około 14,5 mln ton. W następnych latach roczne odłowy utrzymywały się zwykle na poziomie od 3 do 6 mln ton. Eksploatacja gospodarcza sardelowatych opiera się niemal wyłącznie na gatunkach zaliczanych do rodzaju sardela (Engraulis).
Cechy charakterystyczne
Charakteryzują się bardzo dużym i szerokim otworem gębowym, który stanowi cechę pozwalającą łatwo odróżnić je od pozostałych przedstawicieli tego rzędu. Ich ciało jest silnie wydłużone, wrzecionowate i niemal cylindryczne w przekroju, z wyraźnie zaokrągloną dolną częścią brzucha. Ryby te tworzą liczne ławice i odżywiają się głównie planktonowymi skorupiakiami. Tarło odbywa się zazwyczaj w cieplejszych miesiącach roku, a składana ikra ma wydłużony kształt i rozwija się w toni wodnej jako ikra planktonowa.
- ciało wydłużone, zwykle o długości 10–20 cm, maksymalnie do 50 cm
- głowa duża, górna szczęka dłuższa, tworzy spiczasty ryjek wystający w przód ponad dużym otworem gębowym
- pojedyncza, mała płetwa grzbietowa, ułożona pośrodku
- płetwy brzuszne położone w linii podstawy płetwy grzbietowej
- płetwa ogonowa mocno wcięta
- planktonożerne, większość występuje w dużych ławicach
Klasyfikacja
Podrodziny zaliczane do tej rodziny:
- Coiliinae Bleeker, 1872
- Engraulinae Gill, 1861
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Engraulidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 T.N. Gill. Catalogue of the fishes of the eastern coast of North America, from Greenland to Georgia. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 13, s. 55, 1861. (ang.).
- ↑ G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
- Ludwik Żmudziński: Żywe skarby mórz. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1980. ISBN 83-02-01238-6.
- ↑ Ron Fricke, William Neil Eschmeyer, Richard van der Laan (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 7 stycznia 2025 [dostęp 2025-01-20] (ang.).
Bibliografia
- Froese, R. & D. Pauly: Family Engraulidae - Anchovies. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 2009-03-22]. (ang.).
- Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
- Kent E. Carpenter: Living Marine Resources of the Western Central Pacific (The), Volume 3. Batoid fishes, chimaeras and bony fishes part 1 (Elopidae to Linophrynidae). Rzym: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 1999. ISBN 92-5-104302-7.