 Scenedesmus obtusus wg Carla Nägelego | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Gromada | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Podrodzina |
Scenedesmoideae |
| Rodzaj |
Scenedesmus |
| Nazwa systematyczna | |
| Scenedesmus Meyen 1829 Beobachtungen über einige niedere Algenformen. Nova Acta Physico-Medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae 14: 768-778, pl. XLIII [43] | |
| Typ nomenklatoryczny | |
Wałeczkowate komórki tworzą najczęściej czterokomórkowe cenobia ustawiając się w rządku lub dwóch. Cenobia mogą być również tworzyć układ o liczbie komórek 2, 8, 16, 32. Komórki mogą występować także pojedynczo. Postuluje się, że tworzenie cenobiów jest mechanizmem obronnym przed pochwyceniem przez zwierzęta, rodzajem cyklomorfozy, choć nie można wykluczyć hipotezy, że taki kształt jest próbą zapobieżenia opadaniu w toni wodnej. Za pierwszą hipotezą przemawiają obserwacje indukcji tworzenia cenobiów przez wydzielane przez zwierzęta planktonowe kairomony. Wielkość komórek zmienna – długość w zakresie 3–75 μm, szerokość 1,6-14 μm. Ściana komórkowa gładka, ewentualnie z ząbkami lub listewkami, ale bez kolców. Zbudowana z hemicelulozy i sporopoleniny. Po jednym jądrze i chloroplaście na komórkę. Chloroplast przyścienny z pirenoidem.
Rozmnażanie bezpłciowe przez autospory powstające po 2–32 w sporangium. Autospory pojedyncze lub zorganizowane w cenobia i uwalniane przez pęknięcie ściany komórkowej komórki rodzicielskiej. Rzadko obserwowana jest izogamia. Gamety dwuwiciowe.
Rodzaj słodkowodny. Jest jednym z najpospolitszych w jeziorach mezotroficznych i eutroficznych rodzajów wchodzących w skład fitoplanktonu. W wodach słonawych rzadki. Kosmopolityczny. Występuje w regionach o różnym klimacie.
Niektóre gatunki np. Scenedesmus quadricauda są obiektem analizy toksykologicznej (Karta charakterystyki (MSDS)). We wskaźniku IFPL Scenedesmus ma wartość troficzną 3,5, co oznacza preferencję wód lekko eutroficznych.
Nazwa najprawdopodobniej nawiązuje do greckich słów σκηνή oznaczającego namiot (na scenie) i δεσμός – 'wiązanie'.
Na podstawie kryteriów morfologicznych wyróżniono kilka podrodzajów:
W literaturze naukowej opisano około 900 gatunków lub odmian. W systemie AlgaeBase pod koniec 2025 roku jako zweryfikowane wyróżniono 153 gatunki:
Od końca XX w. liczne gatunki Scenedesmus na podstawie danych molekularnych przeniesiono do wyodrębnionego rodzaju Desmodesmus. W czasie, gdy wyróżniano podrodzaj Desmodesmus, charakteryzowano go występowaniem kolców. Ich obecność jest jedną z cech rozróżniających te rodzaje.
