Scleroderma

Tęgoskór
	; Tęgoskór brodawkowany (Scleroderma verrucosum)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	borowikowce
Rodzina	tęgoskórowate
Rodzaj	tęgoskór
	Nazwa systematyczna
	Scleroderma Pers.; Syn. met. fung. (Göttingen): XIV, 150 (1801)
	Typ nomenklatoryczny
	Scleroderma verrucosum (Bull.) Pers.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Scleroderma Pers. (tęgoskór) – rodzaj grzybów z rodziny tęgoskórowatych (Sclerodermataceae).

Charakterystyka

Grzyby mykoryzowe, wytwarzające żółtawe lub brązowawe, głównie naziemne owocniki (czasami wyrastające na drewnie). Mają one formę twardych bulw z grubą okrywą o powierzchni pokrytej łuskami lub pękającej na poletka. Znajdujące się wewnątrz zarodniki tworzą ciemnoniebieską glebę, która po dojrzeniu tworzą pylistą masę barwy oliwkowobrązowej, wydostającą się przez rozerwaną okrywę. Pokrój zarodników tęgoskórów jest okrągławy i mają kolczastą lub siatkowaną powierzchnię, brak pory rostkowej. Wszystkie gatunki z tego rodzaju są toksyczne dla człowieka.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sclerodermataceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Scleroderma utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1801 r. Gatunkiem typowym jest Scleroderma verrucosum (Bull.) Pers. Synonimy: Actigea Raf., Actinodermium Nees, Caloderma Petri, Goupilia Mérat, Lycoperdastrum P. Micheli, Mycastrum Raf., Neosaccardia Mattir., Nepotatus Lloyd, Phlyctospora Corda, Pirogaster Henn., Pompholyx Corda, Sclerangium Lév., Stella Massee, Sterrebekia Link, Veligaster Guzmán. Nazwę polską podał Józef Jundziłł w 1830 r.

Gatunki występujące w Polsce:

Scleroderma areolatum Ehrenb. – tęgoskór lamparci
Scleroderma bovista Fr. – tęgoskór kurzawkowy
Scleroderma cepa Pers. 1801 – tęgoskór cebulowaty
Scleroderma citrinum Pers. – tęgoskór cytrynowy
Scleroderma laeve Lloyd 1916
Scleroderma septentrionale Jeppson – tęgoskór korzeniasty
Scleroderma verrucosum (Bull.) Pers. – tęgoskór brodawkowany

Niektóre inne:

Scleroderma meridionale Demoulin & Malençon 1971 – tęgoskór złocistobrązowy
Scleroderma polyrhizum (J.F. Gmel.) Pers. 1801 – tęgoskór gwiaździsty

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych źródeł.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
↑ EwaldE. Gerhardt EwaldE., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 608, ISBN 83-7404-513-2 .
↑ BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 430, ISBN 83-09-00714-0 .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 620–622, ISBN 83-89648-09-1 .
↑ Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2026-02-26] (pol.).
↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[ger-2] EwaldE. Gerhardt EwaldE., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 608, ISBN 83-7404-513-2 .

[gum-3] BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 430, ISBN 83-09-00714-0 .

[sf-4] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).

[check-5] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 620–622, ISBN 83-89648-09-1 .

[if2-6] Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[lit-7] Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2026-02-26] (pol.).

[kom6-8] Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).