Setophaga

	Setophaga
	Swainson, 1827
	; Lasówka kasztanowata (S. castanea)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	lasówki
Rodzaj	Setophaga
	Typ nomenklatoryczny
	Motacilla ruticilla Linnaeus, 1758
Synonimy
	Parula Bonaparte, 1838; Wilsonia Bonaparte, 1838; Dendroica G.R. Gray, 1842; Agreocantor Maynard, 1907;
	Parula Bonaparte, 1838; Wilsonia Bonaparte, 1838; Dendroica G.R. Gray, 1842; Agreocantor Maynard, 1907;
Gatunki
	34 gatunki – zobacz opis w tekście
	34 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Setophaga – rodzaj ptaków z rodziny lasówek (Parulidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.

Morfologia

Długość ciała 11–15 cm; masa ciała 5–20,9 g.

Systematyka

Etymologia

Setophaga: gr. σης sēs, σητος sētos – ćma; -φαγος -phagos – -jedzący, od φαγειν phagein – jeść.
Parula: łac. parrula – mały ptak, wciąż niezidentyfikowany, ale wiązany z Parus lub Alauda przez kolejnych autorów (zdrobnienie parrus – ptak, różnie identyfikowany). W tym przypadku nazwa ta została wykorzystana przez Bonapartego jako zdrobnienie od rodzaju Parus Linnaeus, 1758, w którym to pierwotnie umieścił lasówkę obrożną. Gatunek typowy: Sylvia americana Latham, 1787 = Parus americanus Linnaeus, 1758.
Wilsonia: Alexander Wilson (1766–1813) – szkocko-amerykański pionier naturalizmu, ojciec amerykańskiej ornitologii. Gatunek typowy: Motacilla mitrata J.F. Gmelin, 1789 = Muscicapa citrina Boddaert, 1783.
Dendroica: gr. δενδρον dendron – drzewo; gr. οικος oikos – mieszkaniec, od οικεω oikeō – mieszkać. Gatunek typowy: Motacilla coronata Linnaeus, 1766.
Agreocantor: łac. ager, agri – pole, ziemia; cantor, cantoris – śpiewak, od cantare – śpiewać, od canere – śpiewać. Gatunek typowy: Sylvicola kirtlandii S.F. Baird, 1852.

Podział systematyczny

Na podstawie analizy filogenetycznej do tego rodzaju (pierwotnie liczącego tylko jeden gatunek L. ruticilla) wyodrębniono gatunki z rodzajów Dendroica (S. plumbea, S. angelae, S. pharetra, S. kirtlandii, S. tigrina, S. cerulea, S. magnolia, S. castanea, S. fusca, S. petechia, S. pensylvanica, S. striata, S. caerulescens, S. palmarum, S. coronata, S. dominica, S. pityophila, S. pinus, S. vitellina, S. discolor, S. adelaidae, S. subita, S. delicata, S. graciae, S. nigrescens, S. townsendi, S. occidentalis, S. chrysoparia, S. virens), Parula (S. americana, S. pitiayumi), Wilsonia (S. citrina). Do rodzaju należą następujące gatunki:

Setophaga plumbea (Lawrence, 1877) – lasówka siwa
Setophaga angelae (Kepler & Parkes, 1972) – lasówka wzorzysta
Setophaga pharetra (Gosse, 1847) – lasówka jamajska
Setophaga citrina (Boddaert, 1783) – lasówka żółtoczelna
Setophaga ruticilla (Linnaeus, 1758) – lasówka szkarłatna
Setophaga kirtlandii (S.F. Baird, 1852) – lasówka szaro-żółta
Setophaga tigrina (J.F. Gmelin, 1789) – lasówka rdzawolica
Setophaga cerulea (A. Wilson, 1810) – lasówka niebieska
Setophaga americana (Linnaeus, 1758) – lasówka obrożna
Setophaga pitiayumi (Vieillot, 1817) – lasówka oliwkowogrzbieta
Setophaga magnolia (A. Wilson, 1811) – lasówka magnoliowa
Setophaga castanea (A. Wilson, 1810) – lasówka kasztanowata
Setophaga fusca (Statius Muller, 1776) – lasówka rudogardła
Setophaga petechia (Linnaeus, 1766) – lasówka złotawa
Setophaga pensylvanica (Linnaeus, 1766) – lasówka rdzawoboczna
Setophaga striata (J.R. Forster, 1772) – lasówka czarnogłowa
Setophaga caerulescens (J.F. Gmelin, 1789) – lasówka granatowa
Setophaga palmarum (J.F. Gmelin, 1789) – lasówka kasztanowogłowa
Setophaga pityophila (Gundlach, 1855) – lasówka kubańska
Setophaga pinus (Linnaeus, 1766) – lasówka sosnowa
Setophaga coronata (Linnaeus, 1766) – lasówka pstra
Setophaga dominica (Linnaeus, 1766) – lasówka szarogrzbieta
Setophaga flavescens (Todd, 1909) – lasówka bahamska – takson wyodrębniony z S. dominica
Setophaga vitellina (Cory, 1886) – lasówka smugowana
Setophaga discolor (Vieillot, 1809) – lasówka czarnowąsa
Setophaga adelaidae (S.F. Baird, 1865) – lasówka żółtobrzucha
Setophaga subita (Riley, 1904) – lasówka barbudzka
Setophaga delicata (Ridgway, 1883) – lasówka żółtobrewa
Setophaga graciae (S.F. Baird, 1865) – lasówka żółtogardła
Setophaga nigrescens (J.K. Townsend, 1837) – lasówka białowąsa
Setophaga townsendi (J.K. Townsend, 1837) – lasówka czarnolica
Setophaga occidentalis (J.K. Townsend, 1837) – lasówka żółtogłowa
Setophaga chrysoparia (P.L. Sclater & Salvin, 1860) – lasówka żółtolica
Setophaga virens (J.F. Gmelin, 1789) – lasówka czarnogardła

Przypisy

↑ Setophaga, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ W. Swainson. A Synopsis of the Birds discovered in Mexico by W. Bullock, F.L.S. and H.S., and Mr. William Bullock, jun. „The Philosophical Magazine”. New Series. 1, s. 368, 1827. (ang.).
↑ Bonaparte 1838 ↓, s. 20.
↑ Bonaparte 1838 ↓, s. 23.
↑ G.R. Gray: Appendix to a list the genera of birds. Wyd. 2nd ed., rev., augm., and accompanied with an index. London: Printed and sold by R. and J.E. Taylor, 1842, s. 8. (ang.).
↑ Ch.J. Maynard: Directory to the birds of eastern North America, illustrated with many wood cuts and twenty plates drawn and engraved by the author. West Newton: Mass., 1907, s. 243. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): New World warblers, mitrospingid tanagers. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2021-01-20]. (ang.).
↑ J. Curson: Family Parulidae (New World Warblers). W: J. del Hoyo, A. Elliott & D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 15: Weavers to New World Warblers. Barcelona: Lynx Edicions, 2010, s. 743–778. ISBN 978-84-96553-68-2. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Setophaga [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Parula [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Wilsonia [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Dendroica [dostęp 2022-02-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Agreocantor [dostęp 2022-02-05] .
↑ I.J. Lovette & E. Bermingham. Explosive speciation in the New World Dendroica warblers. „Proceedings of the Royal Society B”. 266, s. 1629–1636, 1999. (ang.).
1 2 3 I.J. Lovette & E. Bermingham. What is a Wood-Warbler? Molecular characterization of a monophyletic Parulidae. „The Auk”. 119 (3), s. 695–714, 2002. (ang.).
1 2 N.K. Klein, K.J. Burns, S.J. Hackett & C.S. Griffiths. Molecular phylogenetic relationships among the wood warblers (Parulidae) and historical biogeography in the Caribbean basin. „The Journal of Caribbean Ornithology”. Special Issue. 17, s. 3–17, 2004. (ang.).
1 2 D.L. Rabosky & I.J. Lovette. Density-dependent diversification in North American wood warblers. „Proceedings of the Royal Society B”. 275 (1649), s. 2363–2371, 2008. DOI: 10.1098/rspb.2008.0630. (ang.).
1 2 J.T. Weir, E. Bermingham & D. Schluter. The Great American Biotic Interchange in birds. „Proceedings of the National Academy Sciences”. 106 (51), s. 21737–21742, 2009. DOI: 10.1073/pnas.0903811106. (ang.).
1 2 3 I.J. Lovette, J.L. Pérez-Emán, J.P. Sullivan, R.C. Banks, I. Fiorentino, S. Córdoba-Córdoba, M. Echeverry-Galvis, F.K. Barker, K.J. Burns, J. Klicka, S.M. Lanyon & E. Bermingham. A comprehensive multilocus phylogeny for the wood-warblers and a revised classification of the Parulidae (Aves). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 57 (2), s. 753–770, 2010. DOI: 10.1016/j.ympev.2010.07.018. (ang.).
↑ I.J. Lovette & E. Bermingham. Mitochondrial perspective on the phylogenetic relationships of the Parula wood-warblers. „The Auk”. 118 (1), s. 211–215, 2001. DOI: 10.1093/auk/118.1.211. (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Parulidae Wetmore, Friedmann, Lincoln, Miller,AH, Peters,JL, van Rossem, Van Tyne & Zimmer,JT, 1947 – lasówki – New World wood warblers (wersja: 2024-07-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-03-30].
↑ B.D. McKay, M. Bryant, J. Reynolds, W.K. Hayes & D.S. Lee. Evidence for the Species Status of the Bahama Yellow-Throated Warbler (Dendroica „Dominica” Flavescens). „The Auk”. 127 (4), s. 932–939, 2010. DOI: 10.1525/auk.2010.09093. (ang.).

Bibliografia

C.L. Bonaparte: A geographical and comparative list of the birds of Europe and North America. London: J. Van Voorst, 1838, s. 2–67. (ang.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[itis-1] Setophaga, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Swainson-2] W. Swainson. A Synopsis of the Birds discovered in Mexico by W. Bullock, F.L.S. and H.S., and Mr. William Bullock, jun. „The Philosophical Magazine”. New Series. 1, s. 368, 1827. (ang.).

[CITEREFBonaparte1838[https://www.biodiversitylibrary.org/item/103671#page/32/mode/1up_20]-3] Bonaparte 1838 ↓, s. 20.

[CITEREFBonaparte1838[https://www.biodiversitylibrary.org/item/103671#page/35/mode/1up_23]-4] Bonaparte 1838 ↓, s. 23.

[Gray-5] G.R. Gray: Appendix to a list the genera of birds. Wyd. 2nd ed., rev., augm., and accompanied with an index. London: Printed and sold by R. and J.E. Taylor, 1842, s. 8. (ang.).

[Maynard-6] Ch.J. Maynard: Directory to the birds of eastern North America, illustrated with many wood cuts and twenty plates drawn and engraved by the author. West Newton: Mass., 1907, s. 243. (ang.).

[ioc-7] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): New World warblers, mitrospingid tanagers. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2021-01-20]. (ang.).

[hbw15-8] J. Curson: Family Parulidae (New World Warblers). W: J. del Hoyo, A. Elliott & D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 15: Weavers to New World Warblers. Barcelona: Lynx Edicions, 2010, s. 743–778. ISBN 978-84-96553-68-2. (ang.).

[9] The Key to Scientific Names ↓, Setophaga [dostęp 2022-02-05] .

[10] The Key to Scientific Names ↓, Parula [dostęp 2022-02-05] .

[11] The Key to Scientific Names ↓, Wilsonia [dostęp 2022-02-05] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, Dendroica [dostęp 2022-02-05] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Agreocantor [dostęp 2022-02-05] .

[prsb266-14] I.J. Lovette & E. Bermingham. Explosive speciation in the New World Dendroica warblers. „Proceedings of the Royal Society B”. 266, s. 1629–1636, 1999. (ang.).

[auk119-15] 1 2 3 I.J. Lovette & E. Bermingham. What is a Wood-Warbler? Molecular characterization of a monophyletic Parulidae. „The Auk”. 119 (3), s. 695–714, 2002. (ang.).

[jco17-16] 1 2 N.K. Klein, K.J. Burns, S.J. Hackett & C.S. Griffiths. Molecular phylogenetic relationships among the wood warblers (Parulidae) and historical biogeography in the Caribbean basin. „The Journal of Caribbean Ornithology”. Special Issue. 17, s. 3–17, 2004. (ang.).

[prsb275-17] 1 2 D.L. Rabosky & I.J. Lovette. Density-dependent diversification in North American wood warblers. „Proceedings of the Royal Society B”. 275 (1649), s. 2363–2371, 2008. DOI: 10.1098/rspb.2008.0630. (ang.).

[pnas106-18] 1 2 J.T. Weir, E. Bermingham & D. Schluter. The Great American Biotic Interchange in birds. „Proceedings of the National Academy Sciences”. 106 (51), s. 21737–21742, 2009. DOI: 10.1073/pnas.0903811106. (ang.).

[mpe57-19] 1 2 3 I.J. Lovette, J.L. Pérez-Emán, J.P. Sullivan, R.C. Banks, I. Fiorentino, S. Córdoba-Córdoba, M. Echeverry-Galvis, F.K. Barker, K.J. Burns, J. Klicka, S.M. Lanyon & E. Bermingham. A comprehensive multilocus phylogeny for the wood-warblers and a revised classification of the Parulidae (Aves). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 57 (2), s. 753–770, 2010. DOI: 10.1016/j.ympev.2010.07.018. (ang.).

[auk118-20] I.J. Lovette & E. Bermingham. Mitochondrial perspective on the phylogenetic relationships of the Parula wood-warblers. „The Auk”. 118 (1), s. 211–215, 2001. DOI: 10.1093/auk/118.1.211. (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-21] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Parulidae Wetmore, Friedmann, Lincoln, Miller,AH, Peters,JL, van Rossem, Van Tyne & Zimmer,JT, 1947 – lasówki – New World wood warblers (wersja: 2024-07-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-03-30].

[auk127-22] B.D. McKay, M. Bryant, J. Reynolds, W.K. Hayes & D.S. Lee. Evidence for the Species Status of the Bahama Yellow-Throated Warbler (Dendroica „Dominica” Flavescens). „The Auk”. 127 (4), s. 932–939, 2010. DOI: 10.1525/auk.2010.09093. (ang.).