Sewelowate

Sewelowate
	Aplodontiidae
	J.F. von Brandt, 1855
	; Sewel górski (Aplodontia rufa)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	żuchwowce
Gromada	ssaki
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	wiewiórkokształtne
Rodzina	sewelowate
	Typ nomenklatoryczny
	Aplodontia J. Richardson, 1829
Synonimy
	Haploodontini J.F. von Brandt, 1855; Prosciurinae R.W. Wilson, 1949;
	Haploodontini J.F. von Brandt, 1855; Prosciurinae R.W. Wilson, 1949;
Podrodziny
	4 podrodziny (w tym 3 wymarłe + 15 bazalnych rodzajów wymarłych) – zobacz opis w tekście
	4 podrodziny (w tym 3 wymarłe + 15 bazalnych rodzajów wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sewelowate (Aplodontiidae) – rodzina ssaków łożyskowych z podrzędu wiewiórkokształtnych (Sciuromorpha) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia); jedyny żyjący współcześnie przedstawiciel jest uważany za najprymitywniejszego przedstawiciela gryzoni wraz z wieloma taksonami wymarłymi.

Zasięg występowania

Jedyny żyjący współcześnie przedstawiciel sewelowatych występuje w zachodniej Ameryce Północnej.

Podział systematyczny

Rodzina obejmuje obecnie jedną występującą współcześnie podrodzinę:

Aplodontiinae J.F. von Brandt, 1855

Opisano również podrodziny wymarłe:

Allomyinae O.C. Marsh, 1877
Ansomyinae Qiu Zhuding, 1987
Meniscomyinae Rensberger, 1981

Wymarłe rodzaje bazalne:

Altasciurus Korth & Tabrum, 2017
Campestrallomys Korth, 1989
Costepeiromys Korth, Boyd, Person & D. Anderson, 2022 – jedynym przedstawicielem był Costepeiromys attasorus Korth, Boyd, Person & D. Anderson, 2022
Downsimus Macdonald, 1970
Epeiromys Korth, 1989
Ephemeromys Wang Banyue & Heißig, 1984
Leptoromys Tedrow & Korth, 1997
Lophallomys Vianey-Liaud & Schmid, 2009
Ninamys Vianey-Liaud, Gomes Rodrigues & Marivaux, 2012
Oropyctis Korth, 1989 – jedynym przedstawicielem był Oropyctis pediasia Korth, 1989
Parameniscomys Qiu Zhuding & Li Qiang, 2016 – jedynym przedstawicielem był Parameniscomys mengensis Qiu Zhuding & Li Qiang, 2016
Pelycomys Galbreath, 1953
Plesispermophilus Filhol, 1883 – jedynym przedstawicielem był Plesispermophilus angustidens (Filhol, 1883)
Prosciurus Matthew, 1903
Sciurodon Schlosser, 1884 – jedynym przedstawicielem był Sciurodon cadurcensis Schlosser, 1884

Uwagi

↑ Pisownia oryginalna.
↑ Typ nomenklatoryczny: †Prosciurus Matthew, 1903.

Przypisy

1 2 J.F. von Brandt. Beiträge zur nähern Kenntniss der Säugethiere Russland’s. 5. Abhandlung: Unlersuchungen uber die craniologischen Entwickelungsstufen und die davon herzuleiteten Yerwandtschaften und Classificationen der Nager der Jetztzeit, mit besonderer Beziehung auf die Gattung Castor. 2. Theil: Craniologische Charakteristik der einzeluen Nagergruppen. „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”. 6^e série. Seconde partie. Sciences naturelles. 7 (2), s. 145, 151, 1855. (niem.).
↑ R.E. Wilson. Early Tertiary rodents of North America. „Carnegie Institution of Washington publication”. 584 (1), s. 92, 1949. (ang.).
↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 192. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 582. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-21]. (ang.).
1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Aplodontiidae Brandt, 1855, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-21] (ang.).
↑ W.W. Korth & A.R. Tabrum. A unique rodent fauna from the Whitneyan (Middle Oligocene) of southwestern Montana. „Annals of Carnegie Museum”. 84 (4), s. 319, 2017. DOI: 10.2992/007.084.0401. (ang.).
↑ Korth 1989 ↓, s. 407.
↑ Korth i in. 2022 ↓, s. 234.
↑ J.R. Macdonald. Review of the Miocene Wounded Knee faunas of southwestern South Dakota. „Bulletin of the Los Angeles County Museum of Natural History”. Science. 8, s. 27, 1970. (ang.).
↑ Korth 1989 ↓, s. 406.
↑ B.-y. Wang & K. Heißig. Ephemeromys nov. gen., a primitive prosciurine rodent from the Oligocene of Southern Germany. „Mitteilungen der Bayerischen Staatssammlung für Paläontologie und historische Geologie”. 24, s. 105, 106, 1984. (ang.).
↑ A.R. Tedrow & W.W. Korth. New aplodontid rodents (Mammalia) from the Oligocene (Orellan and Whitneyan) of Slim Buttes, South Dakota. „Paludicola”. 1 (2), s. 87, 1997. (ang.).
↑ M. Vianey-Liaud & B. Schmid. Diversité, datation et paléoenvironnement de la faune de mammifères oligocène de Cavalé (Quercy, SO France): contribution de l'analyse morphométrique des Theridomyinae (Mammalia, Rodentia). „Geodiversitas”. 31 (4), s. 930, 2009. DOI: 10.5252/g2009n4a909. (fr.).
↑ M. Vianey-Liaud, H. Gomes Rodrigues & L. Marivaux. Early adaptive radiations of Aplodontoidea (Rodentia, Mammalia) on the Holarctic region: systematics, and phylogenetic and paleobiogeographic implications. „Paläontologische Zeitschrift”. 87, s. 92, 2013. DOI: 10.1007/s12542-012-0143-3. (ang.).
↑ Korth 1989 ↓, s. 405.
↑ 邱铸鼎 & 李强 / Z.-d. Qiu & Q. Li. 内蒙古中部新近纪啮齿类动物 / Neogene rodents from central Nei Mongol, China. „中国古生物志总号 / Palaeontologia Sinica”. New series C. 30 (198), s. 61, 2016. (chiń. • ang.).
↑ E.C. Galbreath. A contribution to the Tertiary geology and paleontology of northeastern Colorado. „University of Kansas Paleontological Contributions (Vertebrata)”. 4, s. 54, 1953. (ang.).
↑ H. Filhol. Description d’un genre nouveau de Rongeurs provenant des Phosphorites du Quercy. „Bulletin de la Société philomathique de Paris”. Septième série. 7, s. 100, 1883. (fr.).
↑ W.D. Matthew. The fauna of the Titanotherium beds at Pipestone Springs, Montana. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 19 (6), s. 213, 1903. (ang.).
↑ M. Schlosser. Die Nager des europäischen Tertiärs nebst Betrachtungen über die Organisation und die geschichtliche Entwicklung der Nager überhaupt. „Palaeontographica”. 11 (3), s. 73, 1884. (niem.).

Bibliografia

W.W. Korth. Aplodontid rodents (Mammalia) from the Oligocene (Orellan and Whitneyan) Brule Formation, Nebraska. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 9 (4), s. 400–414, 1989. DOI: 10.2307/4523281. (ang.).

[2] Pisownia oryginalna.

[3] Typ nomenklatoryczny: †Prosciurus Matthew, 1903.

[bra-1] 1 2 J.F. von Brandt. Beiträge zur nähern Kenntniss der Säugethiere Russland’s. 5. Abhandlung: Unlersuchungen uber die craniologischen Entwickelungsstufen und die davon herzuleiteten Yerwandtschaften und Classificationen der Nager der Jetztzeit, mit besonderer Beziehung auf die Gattung Castor. 2. Theil: Craniologische Charakteristik der einzeluen Nagergruppen. „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”. 6^e série. Seconde partie. Sciences naturelles. 7 (2), s. 145, 151, 1855. (niem.).

[wil-4] R.E. Wilson. Early Tertiary rodents of North America. „Carnegie Institution of Washington publication”. 584 (1), s. 92, 1949. (ang.).

[miiz-5] Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 192. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[6] Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.

[icmw-7] 1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 582. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-21]. (ang.).

[zij-9] 1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Aplodontiidae Brandt, 1855, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-21] (ang.).

[kor&tab-10] W.W. Korth & A.R. Tabrum. A unique rodent fauna from the Whitneyan (Middle Oligocene) of southwestern Montana. „Annals of Carnegie Museum”. 84 (4), s. 319, 2017. DOI: 10.2992/007.084.0401. (ang.).

[CITEREFKorth1989407-11] Korth 1989 ↓, s. 407.

[CITEREFKorthBoydPersonAnderson2022234-12] Korth i in. 2022 ↓, s. 234.

[mac-13] J.R. Macdonald. Review of the Miocene Wounded Knee faunas of southwestern South Dakota. „Bulletin of the Los Angeles County Museum of Natural History”. Science. 8, s. 27, 1970. (ang.).

[CITEREFKorth1989406-14] Korth 1989 ↓, s. 406.

[wang&hei-15] B.-y. Wang & K. Heißig. Ephemeromys nov. gen., a primitive prosciurine rodent from the Oligocene of Southern Germany. „Mitteilungen der Bayerischen Staatssammlung für Paläontologie und historische Geologie”. 24, s. 105, 106, 1984. (ang.).

[ted&kor97-16] A.R. Tedrow & W.W. Korth. New aplodontid rodents (Mammalia) from the Oligocene (Orellan and Whitneyan) of Slim Buttes, South Dakota. „Paludicola”. 1 (2), s. 87, 1997. (ang.).

[lia&sch-17] M. Vianey-Liaud & B. Schmid. Diversité, datation et paléoenvironnement de la faune de mammifères oligocène de Cavalé (Quercy, SO France): contribution de l'analyse morphométrique des Theridomyinae (Mammalia, Rodentia). „Geodiversitas”. 31 (4), s. 930, 2009. DOI: 10.5252/g2009n4a909. (fr.).

[lia&inni-18] M. Vianey-Liaud, H. Gomes Rodrigues & L. Marivaux. Early adaptive radiations of Aplodontoidea (Rodentia, Mammalia) on the Holarctic region: systematics, and phylogenetic and paleobiogeographic implications. „Paläontologische Zeitschrift”. 87, s. 92, 2013. DOI: 10.1007/s12542-012-0143-3. (ang.).

[CITEREFKorth1989405-19] Korth 1989 ↓, s. 405.

[qiu&li-20] 邱铸鼎 & 李强 / Z.-d. Qiu & Q. Li. 内蒙古中部新近纪啮齿类动物 / Neogene rodents from central Nei Mongol, China. „中国古生物志总号 / Palaeontologia Sinica”. New series C. 30 (198), s. 61, 2016. (chiń. • ang.).

[gal-21] E.C. Galbreath. A contribution to the Tertiary geology and paleontology of northeastern Colorado. „University of Kansas Paleontological Contributions (Vertebrata)”. 4, s. 54, 1953. (ang.).

[fil-22] H. Filhol. Description d’un genre nouveau de Rongeurs provenant des Phosphorites du Quercy. „Bulletin de la Société philomathique de Paris”. Septième série. 7, s. 100, 1883. (fr.).

[mat03-23] W.D. Matthew. The fauna of the Titanotherium beds at Pipestone Springs, Montana. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 19 (6), s. 213, 1903. (ang.).

[schl-24] M. Schlosser. Die Nager des europäischen Tertiärs nebst Betrachtungen über die Organisation und die geschichtliche Entwicklung der Nager überhaupt. „Palaeontographica”. 11 (3), s. 73, 1884. (niem.).