Shabo Talay

Shabo Talay (ur. 1 października 1968 w Midin/ Öğündük, Turcja) – jest niemieckim orientalistą i semitystą, obecnie profesorem uniwersyteckim na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie.

Życiorys

Ma korzenie aramejskie. Przybył do Niemiec z rodziną jako dziecko. W 1989 roku ukończył Helene-Lange-Gymnasium w Markgröningen, a następnie rozpoczął studia z zakresu semitystyki, asyriologii, islamistyki, archeologii Bliskiego Wschodu na Uniwersytecie w Heidelbergu. Jego nauczycielami byli Otto Jastrow i Klaus Beyer (semitystyka), Raif Georges Khoury (studia islamskie) i Karlheinz Deller (asyriologia). W latach 1992-1993 studiował język arabski na Uniwersytecie w Aleppo w Syrii. W tym czasie pogłębił swoją znajomość mówionego języka arabskiego i rozpoczął badania terenowe nad dialektem języka arabskiego z regionu Chatunijja w północno-wschodniej Syrii. Po powrocie do Niemiec kontynuował studia w Heidelbergu, które ukończył pod koniec 1994 r., pisząc pracę magisterską na temat arabskiego dialektu Chatunijja.

Studia doktoranckie na Uniwersytecie w Heidelbergu ukończył w lipcu 1997 r., broniąc rozprawy „Grammatik des arabischen Dialekts der Khawētna” w dziedzinie semitystyki pod kierunkiem Otto Jastrowa. Praca przedstawia gramatykę opisową dialektu plemienia arabskiego zamieszkującego region przygraniczny we wschodniej Syrii, północno-zachodnim Iraku i południowo-wschodniej Turcji. Niniejsza praca opiera się na nagraniach audio i wywiadach pisemnych zebranych z prelegentami w trakcie wieloletnich badań terenowych, rozpoczętych w 1992 r.

Dzięki stypendium podoktorskiemu DAAD, Talay po doktoracie udał się do północno-wschodniej Syrii, aby przeprowadzić badania terenowe nad dialektami asyryjsko-aramejskimi nad rzeką Chabur. Zakończył tam pracę w 1998 roku, a w następnym roku został asystentem w Katedrze Filologii Orientalnej Uniwersytetu w Erlangen-Norymberdze, a od 2001 roku adiunktem. Podczas pobytu w Erlangen opracowywał wyniki badań terenowych nad Chaburem, które poddał ocenie w rozprawie habilitacyjnej pt . „Die neuaramäischen Dialekte der Assyrer am Khabur in Nordostsyrien”, na podstawie której uzyskał stopień doktora habilitowanego w 2006 r. Po habilitacji otrzymał venia legendi z filologii semickiej i islamistyki/arabistyki, oraz został prywatnym wykładowcą na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Erlangen-Norymberdze. Za rozprawę habilitacyjną otrzymał w 2006 roku Nagrodę Habilitacyjną Uniwersytetu Fryderyka Aleksandra w Erlangen-Norymberdze. Praca habilitacyjna przedstawia porównawczy, diachroniczny i synchroniczny opis dialektów, którymi posługiwali się Chabur-Asyryjczycy. Asyryjczycy z Chaburu są potomkami tzw. nestorian górskich, którzy zostali wypędzeni ze swojej ojczyzny we wschodniej tureckiej prowincji Hakkari podczas I wojny światowej i po długim marszu w poszukiwaniu przetrwania przez Iran i Irak zostali przesiedleni do Syrii wzdłuż rzeki Chabur przez Ligę Narodów począwszy od 1933 roku. W lutym 2015 roku zostali ponownie wypędzeni ze swoich wiosek – tym razem przez Państwo Islamskie – a ich domy i kościoły zniszczono. W ten sposób Asyryjczycy z plemienia Chabur po raz kolejny utracili ojczyznę i są zmuszeni uciekać.

Po zakończeniu asystentury w 2007 r. został mianowany starszym doradcą akademickim. W kwietniu 2011 roku objął stanowisko profesora arabistyki na Uniwersytecie w Bergen w Norwegii, na którym pozostał do 2014 roku, kiedy to został mianowany profesorem semitystyki na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie.

Od 1 października 2023 roku dziekan Wydziału Historii i Studiów Kulturowych Wolnego Uniwersytetu w Berlinie.

W 2025 roku dzięki jego działaniom powstał samodzielny Instytut Semitystyki na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie poprzez podział dotychczasowego Seminarium Semitystyki i Arabistyki na dwa instytuty.

Zainteresowania naukowe

W swoich badniach skupia się przede wszystkim na współczesnych językach semickich, w tym na dialektach arabskich z Syrii, Iraku i Turcji, a także na językach nowoaramejskich, którymi posługują się niemal wyłącznie chrześcijanie i Żydzi. Zajmuje się także historią i obecną sytuacją mniejszości chrześcijańskich na Bliskim Wschodzie. Kierował finansowanym przez Unię Europejską projektem „Aramaic Online”, którego celem było opracowanie kursu online do nauki języka Surayt/Turoyo.

Wybrane publikacje

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. 1 2 Shabo Talay [online], www.geschkult.fu-berlin.de, 23 października 2020 [dostęp 2026-11-01] (niem.).
  2. ↑ Prof. Dr. Shabo Talay: Aramäisch, Semitistik und das Leben im Tur Abdin | Episode #005. [dostęp 2026-11-01].
  3. ↑ Shabo Talay [online], www.geschkult.fu-berlin.de, 23 października 2020 [dostęp 2026-11-01] (niem.).
  4. ↑ Shabo Talay [online], www.geschkult.fu-berlin.de, 23 października 2020 [dostęp 2026-11-01] (niem.).
  5. ↑ Neuer Dekan des Fachbereichs: Prof. Dr. Shabo Talay [online], www.geschkult.fu-berlin.de, 1 października 2023 [dostęp 2026-11-01] (niem.).
  6. ↑ Geschichte des Instituts [online], www.geschkult.fu-berlin.de, 6 lutego 2007 [dostęp 2026-11-01] (niem.).
  7. ↑ Šlomo Surayt [online], surayt.com [dostęp 2026-11-01].