| Data i miejsce urodzenia |
25 stycznia 1928 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
21 lipca 2007 |
| Wyznanie | |
| Strona internetowa | |
Sherwin Wine (ur. 25 stycznia 1928 w Detroit, zm. 21 lipca 2007 w As-Suwajrze w Maroku) – amerykański rabin, twórca judaizmu humanistycznego.
Został wychowany w rodzinie konserwatywnych Żydów amerykańskich. Studiował filozofię na Uniwersytecie Michigan. W trakcie studiów zdecydował się na zostanie duchownym i wstąpił do Hebrew Union College, czołową uczelnię judaizmu reformowanego (1951).
Był rabinem w amerykańskiej armii i służył w trakcie wojny w Korei. Po zakończeniu służby był rabinem w Detroit (1958), a następnie w Windsorze, w Kanadzie (1959-1963). Następnie, założył w Detroit Birmingham Temple, która w ciągu kilku lat stała się pierwszą świątynią humanistycznego judaizmu. Wise pozostał tam rabinem aż do swojej śmierci.
Po założeniu w 1969 Society for Humanistic Judaism Wise stał się znanym w całym kraju propagatorem humanizmu, zwolennikiem świeckości państwa, przeciwnikiem konserwatywnej religijności. Od lat 80. przeciwstawiał się aktywnie religijnemu prawicowemu aktywizmowi w polityce amerykańskiej. Był prezydentem North American Committee for Humanism (1982-1993) i wykładowcą w The Humanist Institute w Nowym Jorku. American Humanist Association nadała mu w 2003 tytuł "Humanisty Roku". W 1985 Wise został współżałożycielem International Institute for Secular Humanistic Judaism w Jerozolimie i aż do swojej śmierci kierował amerykańską filią tej uczelni.
Działał też w ruchu LGBT i przez wiele lat był prezesem American Triangle Foundation.
Zginął w wypadku samochodowym (jako pasażer taksówki), podczas podróży po Maroku wraz ze swoim wieloletnim partnerem Richardem McMainsem.
Wise odszedł od głównego nurtu judaizmu, stając się otwartym przeciwnikiem konserwatyzmu religijnego. Założony przez niego humanistyczny judaizm był ruchem, dla którego żydowska historia i kultura są ważniejsze dla tożsamości żydowskiej niż religia. Żydem jest osoba, która się identyfikuje z tradycją kultury żydowskiej i chce działań dla jej zachowania. Rozwojowi tej tradycji służyć ma pluralistyczne, otwarte i wolne społeczeństwo.
Wise był też twórcą pojęcia ignostycyzm, oznaczającego pogląd, że pytanie o istnienie Boga jest bezsensowne. Zgodnie z pozytywizmem logicznym, znaczenie zdań sprowadza się do metod ich sprawdzalności. Zarówno zdanie o istnieniu, jak i nieistnieniu Boga nie jest sprawdzalne, a więc oba nie posiadają znaczenia. Pozbawione znaczenia jest także pojęcie Boga, choć może mieć znaczenie emocjonalne, moralne czy estetyczne. Sam teizm jest też uznawany jest za stanowisko niespójne.