Obserwatorium Siding Spring

Obserwatorium Siding Spring
Siding Spring Observatory
Ilustracja
Obserwatorium Siding Spring z lotu ptaka. Na pierwszym planie Teleskop Angielsko-Australijski (AAT).
Inne nazwy

SSO

Państwo

 Australia

Stan

 Nowa Południowa Walia

Położenie

Siding Spring (Mount Woorut)

Wysokość

1160 m n.p.m.

Zarządzający

Research School of Astronomy and Astrophysics

Kod obserwatorium

413

Teleskopy
Położenie na mapie Nowej Południowej Walii
Mapa konturowa Nowej Południowej Walii, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Obserwatorium Siding Spring”
Położenie na mapie Australii
Mapa konturowa Australii, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Obserwatorium Siding Spring”
Ziemia31°16′24″S 149°03′52″E/-31,273333 149,064444
Strona internetowa

Obserwatorium Siding Spring (Siding Spring Observatory, SSO) – australijskie obserwatorium astronomiczne położone w stanie Nowa Południowa Walia, 27 km na zachód od miasta Coonabarabran. Znajduje się na górze Siding Spring (zwanej też Mount Woorut) o wysokości około 1160 m n.p.m., na wschodniej granicy parku narodowego Warrumbungle National Park. Jest najważniejszym optycznym obserwatorium w Australii. Zarządza nim Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA) – wydział Australian National University (ANU). Znajdują się tu teleskopy należące do RSAA oraz innych instytucji australijskich i zagranicznych, w tym największy teleskop optyczny w Australii – Teleskop Angielsko-Australijski (AAT). Obserwatorium Siding Spring jest udostępnione dla zwiedzających w ciągu dnia.

Zgodnie z nomenklaturą Międzynarodowej Unii Astronomicznej Obserwatorium Siding Spring otrzymało kod 413.

Historia

Poprzednikiem Obserwatorium Siding Spring było Obserwatorium Mount Stromlo założone w 1924 roku w pobliżu stolicy Australii – Canberry. Było to początkowo obserwatorium słoneczne należące do Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Po II wojnie światowej zajęło się obserwacjami gwiazd i galaktyk. W 1957 roku zostało przejęte przez Australian National University. Wzrastające zanieczyszczenie świetlne od rozbudowującej się stolicy spowodowało konieczność budowy nowego obserwatorium z dala od terenów miejskich, by zapewnić jak najlepsze warunki do nocnych obserwacji nieba. Na miejsce budowy wybrano górę Siding Spring w górach Warrumbungles (Warrumbungle Mountains).

Obserwatorium Siding Spring rozpoczęło pracę w 1964 roku. Organizacyjnie te dwa obserwatoria stanowiły jedną całość o nazwie Mount Stromlo and Siding Spring Observatories. Wszystkie nowe teleskopy budowano odtąd tylko w placówce na Siding Spring.

W 1967 władze brytyjskie i australijskie zdecydowały o budowie wielkiego 3,9-metrowego Teleskopu Angielsko-Australijskiego (AAT). Na jego lokalizację wybrano właśnie Siding Spring. Został on oddany do użytku w październiku 1974, zaś pracę naukową rozpoczął na początku 1975 roku.

Kolejnym dużym teleskopem był oddany do użytku w 1984 roku 2,3-metrowy reflektor, będący wówczas jednym z najbardziej zaawansowanych technologicznie teleskopów świata.

W styczniu 2013 roku miał miejsce pożar buszu, który dosięgnął również obserwatorium. Personel ewakuowano, zniszczeniu uległy trzy należące do obserwatorium budynki, kolejne trzy zostały poważnie uszkodzone. Jednak teleskopy, poza osmaleniem i zabrudzeniem wnętrz kopuł popiołem, nie poniosły żadnych większych uszkodzeń. W połowie lutego 2013 roku w obserwatorium wznowiono nocne obserwacje nieba, zaś na początku kwietnia obserwatorium zostało ponownie otwarte dla gości z zewnątrz. Podobny pożar zniszczył w 2003 roku Obserwatorium Mount Stromlo.

Działające teleskopy

Kopuła Teleskopu Angielsko-Australijskiego
Kopuła teleskopu SkyMapper, w tle teleskop 2,3-metrowy
Polski teleskop Solaris

Teleskopy zdemontowane bądź nieczynne

Wybrane odkrycia

W obserwatorium tym odkryto łącznie ponad 4500 planetoid, w tym 2687 w ramach programu Siding Spring Survey. Na cześć obserwatorium nazwano planetoidę (2343) Siding Spring.

Odkryto tu również wiele komet, 13 z nich (stan na 2022 rok) nosi nazwę obserwatorium, w tym kometa okresowa 162P/Siding Spring.

Międzynarodowy zespół astronomów w latach 1998–2006 odkrył za pomocą UK Schmidt Telescope 900 mgławic planetarnych w Galaktyce oraz prawie 500 w Wielkim Obłoku Magellana.