Sjalografia

Sjalografia – kontrastowe badanie rentgenowskie przewodów i miąższu ślinianek.

Zapisem tego badania jest tak zwany sjalogram, dzięki któremu lekarz ma możliwość dokładnego i wyraźnego obejrzenia układu śliniankowych przewodów wyprowadzających oraz określenia rodzaju, lokalizacji i rozległości zmian patologicznych.

Wykonuje się sjalografię konwencjonalną lub tomograficzną.

Przebieg badania

Pacjentowi w pozycji leżącej lub siedzącej podaje się do przewodów i miąższu ślinianki środek kontrastujący (rozpuszczalny w tłuszczach i wodzie). Dokonuje się tego tępo zakończoną igłą, aby nie przebić brodawki przyuszniczej i ścian przewodu wyprowadzającego Stenona. Następnie wykonuje się zdjęcia rentgenowskie. Badanie trwa kilkadziesiąt minut.

W badaniu wyróżnia się trzy fazy:

wypełnianie przewodów
wypełnianie zrazików – zaburzenia na tym etapie mogą świadczyć o każdym procesie powodującym obrzęk, na przykład zapaleniu
wydalanie środka kontrastowego z tkanki – ważna faza, mogąca świadczyć o zapaleniu, zatorze, destrukcji tkanek (sjaloza autoimmunologiczna, przewlekła infekcja, skutki napromieniowania, guzy).

Wskazania

Sjalografia wskazana jest w:

przewlekłych stanach zapalnych ślinianki
sjalozie
kamicy ślinianki
zespole Sjögrena
gruźlicy, kile i promienicy ślinianki
nowotworach w obrębie ślinianki (obecnie rolę konwencjonalnej sjalografii na tym polu przejęły sjalografia w TK oraz RM).

Przeciwwskazania

Nie można wykonywać badania u kobiet w ciąży, u osób po przebytej reakcji alergicznej na środek kontrastowy, u pacjentów wrażliwych na jod, w ciężkim stanie, z ropnym zapaleniem ślinianki (ostrym lub przewlekłym), z guzem w okolicy ślinianki, z planowanym lub po przeprowadzonym badaniu radioizotopowym tarczycy.

Skutki uboczne

Sjalografia jest badaniem o bardzo niskim ryzyku powikłań. Pogorszenie stanu zapalnego, objawy uczulenia na środek kontrastowy lub infekcja są rzadko spotykane. Bardzo rzadko też zdarza się pozaprzewodowe podanie środka cieniującego i przedostanie się go – przeważnie wskutek wywarcia nadmiernego ciśnienia w miejscu, gdzie przewód wyprowadzający ślinianki się zakrzywia – do tkanek miękkich (co może spowodować obrzęk lub przerwanie przewodu ślinianek) albo omdlenia u osób starszych lub nadmiernie pobudliwych albo przy zbyt szybkim podawaniu środka cieniującego w nadmiernej ilości.

Uwagi

↑ Niekiedy używana jest niepoprawna fonetycznie i ortograficznie forma „sialografia”.
↑ Niekiedy używana jest niepoprawna fonetycznie i ortograficznie forma „sialogram”.

Przypisy

↑ Juliusz Borejko: Zarys radiologii dla chirurgów stomatologów. PZWL, 1959, s. 261.
↑ Słownik lekarski łacińsko-polski
1 2 3 4 5 6 Mahmood F. Mafee, Galdino E. Valvassori, Minerva Becker: Imaging of the head and neck. Stuttgart: Thieme, 2004, s. 632–3. ISBN 3-13-100942-X.
↑ DM. Yousem, MA. Kraut, AA. Chalian. Major salivary gland imaging. „Radiology”. 216 (1), s. 19–29, Jul 2000. PMID: 10887223.
↑ Patteta: Bhatia's Dentogist: MCQs in dentistry, with explanatory answers : clinical sciences. Jaypee Brothers Publishers, 2008, s. 397. ISBN 978-8-184483-34-5.
1 2 John J. Cush, Arthur. Kavanaugh, C. Michael (Charles Michael) Stein: Rheumatology: diagnosis and therapeutics. Filadelfia: Lippincott Williams Wilkins, 2005, s. 100. ISBN 978-0-7817-5732-4.
1 2 Byron J. Bailey, Jonas T. Johnson, Shawn D. Newlands: Head neck surgery--otolaryngology. Philadelphia, PA: Lippincott Williams Wilkins, 2006, s. 528. ISBN 978-0-7817-5561-0.
↑ Richard J. Wiet, Jean-Bernard. Causse, Michael E. Johns: Complications in Otolaryngology: Head and Neck Surgery. Toronto: Philadelphia : B.C. Decker, 1986, s. 153. ISBN 978-0-941158-63-3.
↑ Cele i opis badania sjalograficznego, opracowanie Ewy Trybuszewskiej. zdrowie.med.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-07)].. zdrowie.med.pl [dostęp 16.10.2016]

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[2] Niekiedy używana jest niepoprawna fonetycznie i ortograficznie forma „sialografia”.

[4] Niekiedy używana jest niepoprawna fonetycznie i ortograficznie forma „sialogram”.

[1] Juliusz Borejko: Zarys radiologii dla chirurgów stomatologów. PZWL, 1959, s. 261.

[3] Słownik lekarski łacińsko-polski

[Mahmood-5] 1 2 3 4 5 6 Mahmood F. Mafee, Galdino E. Valvassori, Minerva Becker: Imaging of the head and neck. Stuttgart: Thieme, 2004, s. 632–3. ISBN 3-13-100942-X.

[Yousem-2000-6] DM. Yousem, MA. Kraut, AA. Chalian. Major salivary gland imaging. „Radiology”. 216 (1), s. 19–29, Jul 2000. PMID: 10887223.

[Patteta2008-7] Patteta: Bhatia's Dentogist: MCQs in dentistry, with explanatory answers : clinical sciences. Jaypee Brothers Publishers, 2008, s. 397. ISBN 978-8-184483-34-5.

[Cush2005-8] 1 2 John J. Cush, Arthur. Kavanaugh, C. Michael (Charles Michael) Stein: Rheumatology: diagnosis and therapeutics. Filadelfia: Lippincott Williams Wilkins, 2005, s. 100. ISBN 978-0-7817-5732-4.

[Bailey2006-9] 1 2 Byron J. Bailey, Jonas T. Johnson, Shawn D. Newlands: Head neck surgery--otolaryngology. Philadelphia, PA: Lippincott Williams Wilkins, 2006, s. 528. ISBN 978-0-7817-5561-0.

[Wiet1986-10] Richard J. Wiet, Jean-Bernard. Causse, Michael E. Johns: Complications in Otolaryngology: Head and Neck Surgery. Toronto: Philadelphia : B.C. Decker, 1986, s. 153. ISBN 978-0-941158-63-3.

[11] Cele i opis badania sjalograficznego, opracowanie Ewy Trybuszewskiej. zdrowie.med.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-07)].. zdrowie.med.pl [dostęp 16.10.2016]