Sorgo

Sorgo
	; Sorgo dwubarwne
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	wiechlinowce
Rodzina	wiechlinowate
Rodzaj	sorgo
	Nazwa systematyczna
	Sorghum Moench; Meth. 207. 4 Mai 1794
	Typ nomenklatoryczny
	Sorghum bicolor (L.) Moench
Synonimy
	Blumenbachia Koeler; Vacoparis Spangler;
	Blumenbachia Koeler; Vacoparis Spangler;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Sorgo (Sorghum Moench) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje 18–20 gatunków. Szczególnie dużo problemów taksonomicznych przysparza Sorghum bicolor, którego odmiany i podgatunki były powodem opisywania licznych, odrębnych gatunków. Rośliny tego rodzaju występują w strefie klimatów ciepłych i gorących Starego Świata (tylko jeden endemiczny gatunek rośnie w Meksyku), stanowiąc jedną z najważniejszych roślin zbożowych tych regionów świata. Poza Afryką różne gatunki i odmiany uprawiane są także w Indiach i Chinach. Sorgo zajmuje piąte miejsce na świecie pod względem obszaru upraw. Rośliny tego gatunku cechują się dużą odpornością na wysokie temperatury i susze. Wartość odżywcza sorgo jest porównywalna z kukurydzą. Ziarno cechuje się wysoką wartością odżywczą i może być wykorzystywane zarówno w celach konsumpcyjnych, jak i jako pasza. W Polsce uprawiane i przejściowo dziczejące są dwa gatunki – sorgo alepskie S. halepense i sorgo dwubarwne S. bicolor.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny wiechlinowatych (Poaceae) z rzędu wiechlinowców (Poales). W obrębie rodziny należy do podrodziny Panicoideae, plemienia Andropogoneae.

Wykaz gatunków

Sorghum amplum Lazarides
Sorghum arundinaceum (Desv.) Stapf
Sorghum bicolor (L.) Moench – sorgo dwubarwne
Sorghum brachypodum Lazarides
Sorghum bulbosum Lazarides
Sorghum burmahicum Raizada
Sorghum controversum (Steud.) Snowden
Sorghum × drummondii (Nees ex Steud.) Millsp. & Chase
Sorghum ecarinatum Lazarides
Sorghum exstans Lazarides
Sorghum grande Lazarides
Sorghum halepense (L.) Pers. – sorgo alepskie
Sorghum interjectum Lazarides
Sorghum laxiflorum F.M.Bailey
Sorghum macrospermum E.D.Garber
Sorghum matarankense E.D.Garber & Snyder
Sorghum nitidum (Vahl) Pers.
Sorghum propinquum (Kunth) Hitchc.
Sorghum virgatum (Hack.) Stapf

Zastosowanie

Niektóre gatunki są bardzo wartościowymi roślinami żywieniowymi, ponieważ zawierają do 13% białka oraz witaminy z grupy B.
Liście wykorzystuje się jako paszę dla bydła, a ziarno przerabia na kaszę i mąkę, z której robi się placki.
Z sorgo wykonuje się napój alkoholowy podobny do piwa albo wódki (rozmaite odmiany): gaoliang.
Sorgo dostarcza także materiału do wyrobu mioteł i szczotek (tzw. szczotek ryżowych), źdźbła służą jako opał, materiał budowlany i do stawiania płotów.

Uprawa w Polsce

Sorgo zyskuje zainteresowanie w Polsce ze względu na zmianę warunków klimatycznych, które coraz bardziej sprzyjają uprawie sorgo niż kukurydzy. Okresowe susze, podatność kukurydzy na stonkę kukurydzianą, choroby grzybowe oraz uprawa na niewłaściwych glebach przekonują rolników do zmiany upraw.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-01-14] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
1 2 3 Sorghum Moench, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-27] .
1 2 Genus Sorghum Moench, [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-02-27] .
↑ Sorghum. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-01-14]. (ang.).
↑ Interest of sorghum in Europe. [dostęp 2019-01-25].
↑ B.B. Bujanowicz B.B., J.J. Matras J.J., R.R. Klebaniuk R.R., J.J. Wojtasik J.J., Skład mineralny zielonek w zależności od gatunku i fazy wegetacji roślin, „Roczniki UMCS”, XIII (33), 2000, s. 257-262 .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 170, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ Poaceae (grass family). [w:] Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-14]. (ang.).
↑ Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 493, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.
↑ BrzóskaB. F. BrzóskaB., ŚliwińskiŚ. B. ŚliwińskiŚ., Jakość pasz objętościowych w żywieniu przeżuwaczy i metody jej oceny, „Wiadomości Zootechniczne”, 2011 .
↑ BerenjiB. J. BerenjiB., DahlbergD. J. DahlbergD., Perspectives of sorghum in Europe, „J. Agron. Crop Sci.”, 190 (5), Parlier, 2004, s. 332-338, DOI: 10.1111/j.1439-037X.2004.00102.x .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-01-14] (ang.).

[3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].

[powo-4] 1 2 3 Sorghum Moench, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-27] .

[grin-5] 1 2 Genus Sorghum Moench, [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-02-27] .

[china-6] Sorghum. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-01-14]. (ang.).

[7] Interest of sorghum in Europe. [dostęp 2019-01-25].

[8] B.B. Bujanowicz B.B., J.J. Matras J.J., R.R. Klebaniuk R.R., J.J. Wojtasik J.J., Skład mineralny zielonek w zależności od gatunku i fazy wegetacji roślin, „Roczniki UMCS”, XIII (33), 2000, s. 257-262 .

[checklist-9] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 170, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[10] Poaceae (grass family). [w:] Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-14]. (ang.).

[encyk-11] Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 493, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.

[12] BrzóskaB. F. BrzóskaB., ŚliwińskiŚ. B. ŚliwińskiŚ., Jakość pasz objętościowych w żywieniu przeżuwaczy i metody jej oceny, „Wiadomości Zootechniczne”, 2011 .

[13] BerenjiB. J. BerenjiB., DahlbergD. J. DahlbergD., Perspectives of sorghum in Europe, „J. Agron. Crop Sci.”, 190 (5), Parlier, 2004, s. 332-338, DOI: 10.1111/j.1439-037X.2004.00102.x .