| Sphecodes | |
| Latreille, 1802 | |
 Nęczyn lepiarkowiec | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd | |
| Nadrodzina | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
nęczyn |
Nęczyn (Sphecodes) – rodzaj pasożytniczych pszczół z rodziny smuklikowatych.
| Sphecodes | |
| Latreille, 1802 | |
Nęczyn lepiarkowiec | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd | |
| Nadrodzina | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
nęczyn |
Nęczyn (Sphecodes) – rodzaj pasożytniczych pszczół z rodziny smuklikowatych.
_Figures_53%E2%80%9358.jpg)
Słabo owłosione pszczoły o czarnym ciele, zazwyczaj z większą lub mniejszą ilością czerwieni na odwłoku. Skrzydła u niektórych gatunków przydymione, ciemne. Długość ciała waha się od 0,4 do 1,5 cm. Skrzydło przednie z trzema komórkami submarginalnymi, pierwszą i trzecią żyłką submarginalną o podobnej grubości oraz zagiętą żyłką bazalną. Od każdej jamki czułka odchodzi pojedynczy szew podczułkowy. Aparat gębowy o budowie charakterystycznej dla pszczół krótkojęzyczkowych.
Samicom brak struktur do przenoszenia pyłku, takich jak szczoteczki czy koszyczki na tylnych odnóżach. Cecha ta pozwala je odróżnić od samic podobnych, niepasożytniczych rodzajów, np. smuklików, pseudosmuklików czy pszczolinek. Samce ubarwione i owłosione podobnie do samic, bez żółtego ubarwienia na głowie, z wypukłymi od spodu członami czułków.
Rozróżniania gatunków nęczynów dokonuje się na podstawie takich cech jak punktowanie odwłoka, rzeźba głowy i tułowia, obecność lub brak przedkońcowego zęba na żuwaczkach czy morfologia genitaliów samców.
Wszystkie nęczyny są kleptopasożytami - ich potomstwo rozwija się w gniazdach innych gatunków pszczół. Ofiarami nęczynów są w większości smukliki i pseudosmukliki, rzadziej inne rodzaje, np. pszczolinki, lepiarki. Jeden gatunek nęczyna może pasożytować na jednym lub większej liczbie gatunków. Gospodarze części gatunków nęczynów nie są znani. W gatunkach o szerszym spektrum gospodarzy poszczególne samice mogą specjalizować się w atakowaniu tylko jednego z nich - być może tego, w którego gnieździe same przyszły na świat, tak jak to ma miejsce u kukułek.
U nęczynów występują dwie strategie ataku na gniazdo gospodarza. Pierwsza polega na wejściu do gniazda podczas nieobecności jego właścicielki i złożeniu jaj w świeżo zamkniętych komórkach gniazdowych. Jeśli nęczyn zostanie przyłapany przez powracającą do gniazda samicę, może wywiązać się walka. Ta strategia jest stosowana głównie w odniesieniu do gatunków samotnych. Druga strategia, obserwowana przy pasożytowaniu gniazd gatunków eusocjalnych, polega na wtargnięciu do gniazda mimo jego aktywnej obrony. Samica nęczyna zabija lub paraliżuje pszczoły w kolonii (prawdopodobnie przy użyciu substancji chemicznych), a po przełamaniu obrony składa jaja w znajdujących się w gnieździe ukończonych komórkach gniazdowych.
Nęczyny występują na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą. W Europie występuje około 50 gatunków. Najmniejszą różnorodność osiągają w Australii, gdzie występują zaledwie dwa gatunki: S. manskii i S. profugus, na północnym wschodzie kontynentu.
Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od greckiego słowa sphex oznaczającego osę. Nazwy angielska (blood bees) i niemiecka (Blutbiene) nawiązują do czerwonego ubarwienia odwłoka większości przedstawicieli rodzaju.